Chào mừng các thầy cô giáo
Bài 24 - TiẾt 101

HOÁN DỤ
I. HOÁN DỤ LÀ GÌ
Ví dụ:
Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên
Áo nâu: người nông dân
Áo xanh: người công nhân
Nông thôn: những người ở nông thôn
Thị thành: Những người ở thành thị
Từ A nghĩ đến B (dựa trên quan hệ gần gũi)
 Hoán dụ
2. Khái niệm: Hoán dụ là gọi tên sự vật , hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật , hiện tượng , khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó
I. HOÁN DỤ LÀ GÌ
Bài tập nhanh .Tìm phép hoán dụ trong câu thơ sau :
Em đã sống bởi vì em đã thắng
Cả nước bên em, quanh giường nệm trắng .
(Tố Hữu)
I. HOÁN DỤ LÀ GÌ
Ví dụ:
Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

Tất cả nông dân ở nông thôn và công nhân ở thành phố đều đứng lên
Ngắn gọn , giàu hình ảnh , nêu bật được đặc điểm của những người được nói đến
CHỈ THÔNG BÁO SỰ KIỆN
Sử dụng hoán dụ nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm
cho sự diễn đạt
II. CÁC KIỂU HOÁN DỤ
1. Lấy một bộ phận để gọi toàn thể
Ví dụ:
a) Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm .
Bàn tay ta  con người
 Lấy bộ phận để gọi toàn thể
II. CÁC KIỂU HOÁN DỤ
Lấy một bộ phận để gọi toàn thể
Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng
Ví dụ:
b) Gửi miền Bắc lòng miền Nam chung thuỷ
Đang xông lên chống Mĩ tuyến đầu .
Miền Bắc: những người sống
ở miền Bắc
Miền Nam: những người sống
ở miền Nam
Lấy vật chứa đựng để chỉ
vật bị chứa đựng
II. CÁC KIỂU HOÁN DỤ
Lấy một bộ phận để gọi toàn thể
Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng
Lấy dấu hiệu của sự vật
để gọi sự vật
Ví dụ:
c. Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè
đổ máu: chiến tranh
Lấy dấu hiệu của sự vật để
chỉ sự vật
II. CÁC KIỂU HOÁN DỤ
Lấy một bộ phận để gọi toàn thể
Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng
Lấy dấu hiệu của sự vật
để gọi sự vật
4. Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng
Ví dụ:
d. Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi
cao
Một: số ít
Ba: số nhiều
Lấy cái cụ thể để gọi cái
trừu tượng
III. LUYỆN TẬP
1.Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ ?
a) Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách . Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể .
Làng xóm - người nông dân
(Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng)
(Hồ Chí Minh)
III. LUYỆN TẬP
1.Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ ?
b) Vì lợi ích mười năm phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người
(Hồ Chí Minh)
Mưòi năm - thời gian trước mắt
Trăm năm – thời gian lâu dài
(Quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu tượng)
III. LUYỆN TẬP
1.Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ ?
c. Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay
(Tố Hữu)
Áo chàm – người Việt Bắc
(Quan hệ giữa dấu hiệu của sự vật với sự vật)
III. LUYỆN TẬP
1.Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ ?
d. Vì sao? Trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh
(Tố Hữu)
Trái đất – đông đảo những người sống trên trái đất
(Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng)
I - HOÁN DỤ LÀ GÌ ?
II – CÁC KIỂU HOÁN DỤ
- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật
- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng
- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể
- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng
Ghi nhớ
III– LUYỆN TẬP
2. Nối cột A với cột B cho phù hợp
ngữ văn 6 . tiết 101: Hoán dụ
I - HOÁN DỤ LÀ GÌ ?
II – CÁC KIỂU HOÁN DỤ
III– LUYỆN TẬP
3. Hãy điền từ thích hợp(hoán dụ , ẩn dụ) vào chỗ chấm trong bảng so sánh sau :
ẨN DỤ
Hoán dụ
ngữ văn 6 . tiết 101: Hoán dụ
? Tìm phép hoán dỤ trong nhỮng câu ca dao sau? GiẢi thích vì sao?
Hỡi cô yếm thắm lòa xòa
Lại đây đập đất trồng cà với anh
Lấy y phục (dấu hiệu) “yếm thắm lòa xòa” để chỉ người.
2. Đêm qua mới gọi là đêm
Ruột xót như muối dạ mềm như dưa
 Lấy bộ phận (ruột, dạ) để chỉ đời sống tinh thần của con người.
3. Cầu này cầu ái cầu ân
Một trăm con gái rửa chân cầu này
Lấy số lượng cụ thể (một trăm) để chỉ số lượng vô hạn.
4. Mồ hôi mà đổ xuống đồng
Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương
Lấy sự vật cụ thể (mồ hôi) chỉ cái trừu tượng (công sức lao động)
DẶN DÒ
-Học bài cũ: +Lượm
+Hoán dụ
-Chuẩn bị bài: Luyện tập làm văn miêu tả.
CHÚC CÁC EM HỌC SINH!
CHĂM NGOAN HỌC GIỎI
Hẹn gặp lại!