CÁC THẦY CÔ GIÁO ĐẾN DỰ
GIỜ MÔN NGỮ VĂN LỚP 8
Giáo viên: Trần Thị Thúy Hương
Trường THCS Chi Lăng

* Đoạn trích:
Moät hoâm, coâ toâi goïi toâi ñeán beân cöôøi hoûi:
•
• - Hoàng ! Maøy coù muoán vaøo Thanh Hoaù chôi vôùi meï maøy khoâng?
[…] Nhaän ra nhöõng yù nghóa cay ñoäc trong gioïng noùi vaø treân neùt maët khi cöôøi raát kòch cuûa coâ toâi kia, toâi cuùi ñaàu
•
khoâng ñaùp. Vì toâi bieát roõ, nhaéc ñeán meï toâi, coâ toâi chæ coù yù gieo raéc vaøo ñaàu oùc toâi nhöõng hoaøi nghi ñeå toâi khinh mieät vaø
ruoàng raãy meï t«i, moät ngöôøi ñaøn baø ñaõ bò caùi toäi laø goaù choàng, nôï naàn cuøng tuùng quaù, phaûi boû con caùi ñi tha höông caàu
thöïc. Nhöng ñôøi naøo tình thöông yeâu vaø loøng kính meán meï toâi laïi bò nhöõng raép taâm tanh baån xaâm phaïm ñeán. [..]
Toâi cuõng cöôøi ñaùp laïi coâ toâi:
•
• - Khoâng! Chaùu khoâng muoán vaøo. Cuoái naêm theá naøo môï chaùu cuõng veà.
Coâ toâi hoûi luoân, gioïng vaãn ngoït:
•
• - Sao laïi khoâng vaøo? Môï maøy phaùt taøi laém, coù nhö daïo tröôùc ñaâu!
Roài hai con maét long lanh cuûa coâ toâi chaèm chaëp ñöa nhìn toâi. Toâi laïi im laëng cuùi ñaàu xuoáng ñaát: loøng toâi caøng
•
….. ….. thaét laïi, khoeù maét toâi ñaõ cay cay. Coâ toâi lieàn voã vai toâi cöôøi maø noùi raèng:
• - Maøy daïi quaù, cöù vaøo ñi, tao chaïy cho tieàn taøu. Vaøo maø baét môï maøy may vaù saém söûa cho vaø thaêm em beù chöù.
[…] Toâi cöôøi daøi trong tieáng khoùc, hoûi coâ toâi:
•
• - Sao coâ bieát môï con coù con?
Coâ toâi vaãn cöù töôi cöôøi keå caùc chuyeän cho toâi nghe. Coù moät baø hoï noäi xa vaøo trong aáy caân gaïo veà baùn. Baø ta moät
•
….hoâm ñi qua chôï thaáy meï toâi ngoài cho con buù ôû beân roå boùng ñeøn. […]
Coâ toâi chöa döùt caâu, coå hoïng toâi ñaõ ngheïn öù khoùc khoâng ra tieáng. Giaù nhöõng coå tuïc ñaõ ñaøy ñoaï meï toâi laø moät
•
vaät .nhö hoøn ñaù hay cuïc thuyû tinh, ñaàu maåu goã, toâi quyeát voà ngay laáy maø caén, maø nhai, maø nghieán cho kì naùt vuïn môùi
thoâi.
Coâ toâi boãng ñoåi gioïng, laïi voã vai, nhìn vaøo maët toâi, nghieâm nghò:
•
• - Vaäy maøy hoûi coâ Thoâng – teân ngöôøi ñaøn baø hoï noäi xa kia – choã ôû cuûa môï maøy, roài ñaùnh giaáy cho môï maøy, baûo duø
sao cuõng phaûi veà. Tröôùc sau gì cuõng moät laàn xaáu, chaû nheõ baùn xôùi maõi ñöôïc sao?
Toû söï ngaäm nguøi thöông xoùt thaày toâi, coâ toâi chaäp chöøng noùi tieáp:
•
• -Maáy laïi raèm thaùng taùm naøy laø gioã ñaàu caäu maøy, môï maøy veà duø sao cuõng ñôõ tuûi cho caäu maøy, vaø maøy cuõng coøn phaûi
coù hoï, coù haøng, ngöôøi ta hoûi ñeán chöù?
(Nguyeân Hoàng, Nhöõng ngaøy thô aáu)

Tiết 107: HỘI THOẠI
I.Vai xã hội trong hội thoại:
Câu 1: Quan hệ giữa các nhân vật
tham gia hội thoại trong đoạn
trích trên đã cho là quan hệ gì?
Ai ở vai trên? Ai là vai dưới?
Quan hệ gia tộc
Người cô của Hồng: vai trên
Chú bé Hồng : vai dưới

Vai
dưới

Vai
trên

Câu 2: Cách xử sự của người cô có
gì đáng chê trách?

+ Với quan hệ gia tộc, người cô đã xử sự
không đúng với thái độ chân thành, thiện
chí của tình cảm ruột thịt.
+Với tư cách là người lớn tuổi, vai bề trên,
người cô đã không có thái độ đúng mực
của người lớn đối với trẻ em.

Thảo luận:
Câu 3: Tìm những chi tiết cho thấy nhân vật
chú bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất
bình của mình để giữ thái độ lễ phép?

…tôi cúi đầu không đáp
…Tôi lại im lặng cúi đầu
xuống đất…cổ họng tôi
đã nghẹn ứ khóc không
ra tiếng…

? Giải thích vì sao Hồng phải làm như vậy?
Vì Hồng là người thuộc vai dưới, có bổn
phận tôn trọng người trên.

Vai xã
hội là
gì?

Vai xã hội là vị trí
của người tham gia
hội thoại đối với
người khác trong
cuộc thoại

Vai xã
hội là
gì?

Vai xã hội là vị trí
của người tham gia
hội thoại đối với
người khác trong
cuộc thoại

Quan hệ trên dưới hay ngang
hàng (theo tuổi

tác, thứ bậc trong
gia đình và xã hội)
Quan hệ thân –
sơ (mức độ quen
biết)

Vai xã
hội được
xác định
bằng các
quan hệ
xã hội
nào?

Khi tham
gia hội
thoại,
mỗi
chúng ta
cần chú ý
điều gì?

Vì quan hệ xã hội
vốn đa dạng nên vai
xã hội của mỗi người
cũng đa dạng, nhiều
chiều.Khi ta tham gia
hội thoại, mỗi người
cần xác định vai của
mình để chọn cách
nói cho phù hợp.

Ghi nhí

* Vai xaõ hoäi laø vò trí cuûa ngöôøi tham gia hoäi thoaïi ñoái vôùi
ngöôøi khaùc trong cuoäc thoaïi. Vai xaõ hoäi ñöôïc xaùc ñònh
baèng caùc quan heä xaõ hoäi:
+ Quan heä treân – döôùi hay ngang haøng (theo tuoåi taùc,
thöù baäc trong gia ñình vaø xaõ hoäi);
+ Quan heä thaân – sô (theo möùc ñoä quen bieát, thaân tình)
* Vì quan heä xaõ hoäi voán raát ña daïng neân vai xaõ hoäi cuûa
moãi ngöôøi cuõng ña daïng, nhieàu chieàu. Khi tham gia hoäi
thoaïi, moãi ngöôøi caàn xaùc ñònh ñuùng vai cuûa mình ñeå choïn
caùch noùi cho phuø hôïp.

* C¸c mèi quan hÖ cña vai x· héi.
Mét häc sinh líp 8
ë nhµ (trong gia đình)
¤ng
bµ
Ch¸u

Cha
mÑ
Con
Vai d­íi

Anh
chÞ
Em

ë trưêng (ngoµi x· héi)

Em

ThÇy
c«

Anh chÞ
khèi 9

Anh-chÞ

Häc trß

Em

Vai trªn

Vai d­íi

Đa d¹ng

B¹n cïng
khèi
B¹n bÌ
Vai ngang hµng

C¸c em
khèi 6,7
Anh-chÞ
Vai trªn

THỰC HÀNH : Đóng vai mẹ - cô giáo và con

- học sinh, thực hiện 2 cuộc hội thoại ngắn
trong 2 hoàn cảnh sau:
a/ Ở trường
(trong lớp học)

b/ Ở nhà.

II.Luyện tập:
Bài tập1: Hãy tìm
những chi tiết
trong bài “Hịch
tướng sĩ” thể
hiện thái độ vừa
nghiêm khắc vừa
khoan dung của
Trần Quốc Tuấn
đối với binh sĩ
dưới quyền?

HỊCH
TƯỚNG
SĨ

Các chi tiết thể hiện
sự nghiêm khắc:

Nay các ngươi
nhìn chủ nhục
mà không biết
lo, thấy nước
nhục mà không
biết thẹn…

Nếu các ngươi biết
chuyên tập sách này
,theo lời dạy bảo
của ta, thì mới phải
đạo thần chủ…Ta
viết ra bài hịch này
để các ngươi biết
bụng ta.

Các chi tiết biểu hiện
sự khoan dung

Bài tập 2: Đọc đoạn trích trong SGK

và thực hiện theo yêu cầu câu hỏi:
a/Dựa vào đoạn trích và những điều đã biết
về chuyện “Lão Hạc”, hãy xác định vai xã
hội của 2 nhân vật tham gia cuộc hội
thoại trên!

Xét về
điạ vị
xã hội

Xét về
tuổi tác

b/ Tìm những chi tiết trong lời hội thoại của nhân
vật, qua lời miêu tả của nhà văn cho thấy thái độ
vừa kính trọng, vừa thân tình của nhân vật ông
giáo đối với Lão Hạc?
Trong cử chỉ: Ông giáo nói với Lão Hạc những
lời lẽ ôn tồn, thân mật nắm lấy vai lão, mời lão hút
thuốc, uống nước, ăn khoai.
Trong lời lẽ:
- gọi “cụ” xưng hô gộp: “ ông - con mình”
thể hiện sự kính trọng người già
- xưng là “tôi”  thể hiện quan hệ bình đẳng.

c/ Những chi tiết nào trong lời thoại của Lão Hạc
và lời miêu tả của nhà văn nói lên thái độ vừa quí
trọng vừa thân tình của Lão Hạc đối với ông
giáo?

Lão Hạc gọi người đối
thoại với mình là “ông
giáo” ,dùng từ “dạy”
thay cho từ nói, thể hiện
sự tôn trọng; xưng hô
gộp 2 người là “chúng
mình”; các câu nói cũng
xuề xoà:“nói đùa thế”.

Thể
hiện sự
thân
tình.

? Những chi tiết nào
thể hiện tâm trạng
không vui và sự giữ ý Lão Hạc có nỗi
của Lão Hạc?
buồn, ý thức được
rằng có 1 khoảng
- “Cười
cách
giữa
mình
đối
gượng”,
“cười đưa
với người đối thoại.
đà”.
Phù
hợp
với
tâm
- Khéo léo từ
trạng lúc ấy và tính
chối việc ở
lại ăn khoai,
khí khái của Lão
uống nước
với ông
Hạc
giáo.

H­íng dÉn häc sinh häc bµi

1/Cần nắm vững vai xã hội trong từng tình huống cụ thể
để có cách hội thoại phù hợp.
2/ Ca dao:
“Lời nói chẳng mất tiền mua .
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.
3/ Cần có ý thức vận dụng vào thực tiễn cuộc sống thường
ngày để quan hệ giữa mình với mọi người tốt đẹp.
4/ Chuẩn bị tiếp các kiến thức và bài tập cho tiết sau: Chú ý
tập hội thoại theo BT ở SGK.

TIẾT HỌC KẾT THÚC
THÂN ÁI CHÀO THẦY CÔ GIÁO
CÙNG CÁC EM

Giáo viên:
Trường:

Trần Thị Thúy Hương
THCS Chi Lăng