Hội thoại

I. Vai xã hội trong hội thoại
II. Luyện tập

目
录
content
s

I. Vai xã hội trong hội thoại
1. Tìm hiểu ví dụ sgk/ 92-93
Đọc thầm
đoạn trích
(sgk-tr92 +
93)

Hoàn thiện
phiếu bài
tập
Lên bảng
trình bày

PHIẾU BÀI TẬP
Bà cô
Vai xã hội

Vai trên

Cách xưng hô

Tao – mày

Cách cư xử
Nhận xét

Tàn nhẫn, thiếu thiện chí

Bé Hồng
Vai dưới
Cháu/ con – cô
Lễ phép

Không phù hợp vai xã hội Phù hợp vai xã hội

Em hãy cho biết những quan hệ giữa 2 nhân vật
dưới đây là quan hệ trên – dưới hay ngang bằng.

Chị Dậu

Tên cai lệ

Vai xã hội

Cháu

Ông

Dưới - trên

Tôi

Ông

Ngang bằng

Bà

Mày

Trên – dưới

Nhận xét về quan hệ của 2 bạn trong 2 tình
huống sau đây có gì giống và khác nhau
Tình huống
1

Tình huống
2

Hoa: Tí nữa đi mua kem đi, tớ
mới biết quán này ngon lắm.

Huệ: Xin lỗi bạn tên gì?

Linh: OK bây bê.
Quan hệ bạn bè thân mật

Huế: Mình tên Huế .
Quan hệ bạn bè xã giao

Tình huống
1

Tình huống
2

Hoa: Tí nữa đi mua kem đi, tớ
mới biết quán này ngon lắm.

Huệ: Xin lỗi bạn tên gì?

Linh: OK bây bê.
Giống: Quan hệ ngang hàng

Huế: Mình tên Huế .

Khác: Quan hệ thân - sơ

GHI NHỚ 1

Vai xã hội là vị trí của người tham
gia hội thoại với người khác trong
cuộc thoại. Vai xã hội được xác định
bằng các quan hệ xã hội:
 Trên - dưới hay ngang hàng
(theo tuổi tác, thứ bậc trong gia
và xã hội)
 đình
Quan hệ thân sơ (theo mức độ
quen biết, thân tình)

“Cha là giám đốc của một công ty, con là trưởng
phòng tài vụ, hai cha con nói chuyện với nhau về tài
khoản của công ty.” Trong trường hợp này, hai cha
con sẽ nói chuyện với quan hệ …
A. Quan hệ gia đình

B. Quan hệ xã hội

C. Quan hệ tuổi tác

D. Quan hệ đồng nghiệp

Đọc câu
chuyện
ngắn sau
và trả lời
câu hỏi

Cho biết các vai trong câu chuyện
được xác định bằng những mối
quan hệ xã hội nào? Phân tích các
vai trong mối quan hệ.
Em có đồng ý với cách xưng hô
của người học trò trong câu
chuyện không? Vì sao?

Chuyện kể rằng một vị quan lớn đi qua trường học cũ
của mình liền ghé vào thăm. Khi gặp lại người thầy cũ
nay đã già liền kính cẩn chào:
- Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là …
Người thầy già giọng hốt hoảng:
- Dạ bẩm quan lớn, người là …..
- Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò như
ngày xưa. Con có được ngày hôm nay chính là nhờ sự
giáo dục ngày nào của thầy.

Quan hệ tuổi tác:

Người thầy: Vai trên
Người học trò: Vai dưới

Quan hệ xã hội

Thầy: Vai trên; Trò: Vai dưới
Quan: Vai trên; Dân: Vai dưới

Đồng ý với cách xưng hô của
người học trò vì với ông, ông
đang lựa chọn mình trong vai của
người học trò cũ đến thăm thầy
(vai dưới), thể hiện sự kính trọng,
truyền thống tôn sư trọng đạo

GHI NHỚ 2

Trong cuộc sống, vai xã
hội của mỗi người rất đa
dạng, nhiều chiều

Khi tham gia hội thoại,
cần xác định đúng vai
của mình để chọn cách
nói cho phù hợp

Một học sinh lớp 8
Ở nhà (Trong gia đình)
Ông
bà

Cha
mẹ

Cháu

Con
Vai d­ưới

Anh
chị
Em

Em

Anh chị
Vai trên

Ở trường (Ngoài xã hội)
Thầy
cô

Anh chị
khối 9

Học trò

Em

Vai dưới

Bạn cùng
khối
Bạn bè
Vai ngang hàng

Các em
khối 6,7
Anh chị
Vai trên

Đa dạng , nhiều chiều, chọn cách nói cho phù hợp với hội thoại

II. Luyện tập

Thảo luận nhóm trong vòng 5 phút về bài
tập 2 (sgk-tr94, 95)
Hết thời gian thảo luận, đại diện nhóm lên
trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổ sung

Xét về điạ
vị xã hội

Xét về
tuổi tác

Quan hệ
xã hội

Quan hệ Chi tiết thể hiện Lời miêu
tuổi tác
sự tôn trọng, tả của nhà
thân tình
văn

Ông Giáo

Vai trên

Vai dưới

Lão Hạc

Vai dưới

Vai trên

Tôi nắm lấy cái vai gầy của lão, ôn tồn bảo;
- Chẳng kiếp gì sung sướng thật, nhưng có cái này là sung sướng:
bây giờ cụ ngồi xuống phản này chơi, tôi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một ấm
chè tươi thật đặc; ông con mình ăn khoai, uống nước chè, rồi hút thuốc thuốc
lào…Thế là sung sướng.
- Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là sung sướng.
Lão nói xong lại cười đưa đà.Tiếng cười gượng nhưng nghe đã hiền hậu lại.
Tôi vui vẻ bảo:
- Thế là được chứ gì? Vậy cụ ngồi xuống đây, tôi đi luộc khoai, nấu nước.
- Nói đùa thế, chứ ông giáo cho để khi khác.

Quan hệ
xã hội

Quan hệ
tuổi tác

Ông Giáo

Vai trên

Vai dưới

Lão Hạc

Vai dưới

Vai trên

Chi tiết thể
Lời miêu tả
hiện sự tôn
của nhà văn
trọng, thân tình
Cụ ngồi xuống phản
… ông con mình …
thế là sung sướng.

Tôi nắm lấy cái
vai gầy của lão,
ôn tồn bảo …
Tôi vui vẻ bảo.

Tôi nắm lấy cái vai gầy của lão, ôn tồn bảo;
- Chẳng kiếp gì sung sướng thật, nhưng có cái này là sung sướng:
bây giờ cụ ngồi xuống phản này chơi, tôi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một
ấm chè tươi thật đặc; ông con mình ăn khoai, uống nước chè, rồi hút thuốc thuốc
lào…Thế là sung sướng.
- Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là sung sướng.
Lão nói xong lại cười đưa đà.Tiếng cười gượng nhưng nghe đã hiền hậu lại.
Tôi vui vẻ bảo:
- Thế là được chứ gì? Vậy cụ ngồi xuống đây, tôi đi luộc khoai, nấu nước.
- Nói đùa thế, chứ ông giáo cho để khi khác.

Quan hệ
xã hội

Ông Giáo

Lão Hạc

Vai trên
Vai dưới

Quan hệ
tuổi tác

Vai dưới
Vai trên

Chi tiết thể
Lời miêu tả
hiện sự tôn
của nhà văn
trọng, thân tình
Cụ ngồi xuống phản
… ông con mình …
thế là sung sướng.

Tôi nắm lấy cái
vai gầy của lão,
ôn tồn bảo …
Tôi vui vẻ bảo.

Vâng! Ông giáo dạy Lão nói xong lại
phải…đối với chúng cười đưa đà …
cười gượng
mình như thế là sung
nhưng hiền hậu.
sướng.

Trò chơi: Ô số may mắn

1
4

2
5

3
6

“ Vai xã hội” trong hội thoại là gì?
Là vị trí của người tham gia hội thoại
đối với người khác trong cuộc thoại.
Hết
597643218giờ
10

Một người mẹ là giáo viên, lúc đang dạy học
trên lớp có con mình đang theo học thì mối
quan hệ giữa họ là gì?
Quan hệ xã hội

Hết
597643218giờ
10

XIN CHÚC MỪNG BẠN! BẠN ĐÃ NHẬN
ĐƯỢC MỘT PHẦN THƯỞNG LÀ…
Một tràng pháo tay của cả lớp

Hết
597643218giờ
10

Một người cha nói chuyện với một
người con về công việc gia đình.
Trong cuộc hội thoại đó, quan hệ
giữa hai người là quan hệ gì?
Quan hệ gia đình

Hết
597643218giờ
10

XIN CHÚC MỪNG BẠN! BẠN ĐÃ NHẬN
ĐƯỢC MỘT PHẦN THƯỞNG LÀ…
Một điểm cộng vào điểm miệng

Hết
597643218giờ
10

Nhận xét về cách nói năng của người vợ
trong câu sau: “Đồ ngu ! Đòi một cái
máng thật à ? Một cái máng thì thấm
vào đâu ! Đi tìm lại con cá và đòi một
cái nhà rộng.”
Không phù hợp với vai
Hết
597643218giờ
10

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Vẽ sơ đồ tư duy hệ
thống lại kiến thức
Tìm đọc thêm thông
tin về hội thoại

Hoàn thiện bài tập
1 + 3 (sgk) vào vở

Soạn bài: “Tìm hiểu
yếu tố biểu cảm trong
văn nghị luận”

Hẹn gặp lại
các em!