Bài 36: IÔT
Iôt là môt nguyên tố Halogen thuộc nhóm VIIA
Trong bảng tuần hoàn
Cấu hình electron lớp ngoài cùng là 5s2 5p5
Số electron độc thân : 1 ; 3 ; 5 ; 7
Số oxi hóa trong hợp chất : +1 ; +3 ; +5 ; +7
-1 trong hợp chất với H và kim loại
Sự xen phủ : p - p
+1; +3; +5; +7 trong hợp chất có chứa O và F
Công thức phân tử : I - I
Cấu trúc phân tử : hình lập phương
I.TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN - ĐIỀU CHẾ:
1. Trạng thái tự nhiên:
Mẫu tinh thể Iôt
Mẫu hơi Iôt
Tồn tại ở dạng hợp chất ,
Trong nước biển
Trong tuyến giáp người
Trong rong biển
Iốt ít nhất so với các Halogen khác

Theo nguyên tắc :
2.Điều chế:
2I → I2 + 2e

2NaI + Cl2 → 2NaCl + I2
Phản ứng:
dùng Cl2 hoặc Br2 để oxi hoá I- thành I2
-1 0
-1 0
-1 0
2H2SO4 + 2NaI → I2 + SO2 + Na2SO4 + 2H2O
II. TÍNH CHẤT- ỨNG DỤNG:
1. Tính chất vật lý:
_Ở nhiệt độ thường:
Là tinh thể màu tím đen

Iôt thăng hoa
Có vẻ sáng kim loại

_Ở nhiệt độ cao:
Iot tạo thành với hồ tinh bột một chất có màu xanh.
=>dung dịch iot được dùng làm thuốc thử để nhận biết hồ tinh bột và hồ tinh bột được dùng để nhận biết iot.

Iot ít tan trong nước , phần tan trong nước tạo ra dung dịch gọi là nước Iot , tan nhiều trong dung môi hữu cơ: ancol etylic, xăng , benzen , clorofom…
Ống 1 : Tinh thể Iôt trong nước
Ống 2: Tinh thể Iot trong dung môi hữu cơ (CCl4 )
1
2
3
4
Ống 1: I2 trong H2O Ống 3: I2 trong etanol
Ống 2 :I2 trong axeton Ống 4: I2 trong CCl4
1
2
3
4
2.Tính chất hóa học:
Oxi hóa được nhiều kim loại nhưng chỉ xảy ra khi đun nóng hoặc có chất xúc tác



2Al + 3I2 xúc tác : H2O> 2AlI3
Iot là chất oxi hóa mạnh nhưng kém brom



2HI
H =51,88kJ
to
_Oxi hóa được hiđro ở nhiệt độ cao và có chất xúc tác tạo ra khí hiđro iotua theo phản ứng thuận nghịch , phản ứng tạo ra hiđro iotua là phản ứng thu nhiệt
H2 + I2
2.Ứng dụng
Iot được dùng dưới dạng cồn iot (dung dịch iot 5% trong ancol etylic) để làm chất sát trùng
một số dược phẩm khác,…
- Muối iot ( muối ăn được trộn với một lượng nhỏ KI hoặc KIO3)
Đèn Iôt
Người bị bệnh bướu cổ do thiếu muối Iôt
III. MỘT SỐ HỢP CHẤT CỦA IÔT:
1. Hiđro iotua và axit iothiđric
_ Trong các hiđro halogenua , hiđro iotua kém bền với nhiệt hơn cả . Ở 3000C , nó bị phân hủy thành iot và hiđro:
2 H I → H2 +I2
+1 -1 0 0
_ Hiđro iotua dễ tan trong nước tạo thành dung dịch axit iothiđric , đó là một axit rất mạnh , (mạnh hơn axit HI và HBr )
2. Một số hợp chất khác
Muối iotua
Trừ AgI , PbI2( vàng) HgI2 ( đỏ )
Đa số tan trong nước
- Khi cho dd muối iotua tác dụng với clo hoặc brom, ion iotua bị oxi hoá

Vì trên đầu ngón tay chúng ta có dầu béo, dầu khoáng và mồ hôi. Khi ấn đầu ngón tay trên mặt giấy thì những thứ đó sẽ lưu lại trên mặt giấy, tuy mắt thường rất khó nhận ra.

Khi đem tờ giấy có vân tay đặt đối diện với mặt miệng ống nghiệm chứa cồn Iốt thì do bị đun nóng, cồn bay hơi rất nhanh, tiếp đến là Iốt “thăng hoa” bốc lên thành khí màu tím (Chú ý: Khí iốt độc, không được ngửi!), mà dầu béo, dầu khoáng và mồ hôi là các dung môi hữu cơ nên khí Iốt dễ tan vào chúng, tạo thành màu nâu trên các vân tay lưu lại. Thế là, vân tay hiện ra.
THE END