Kiểm tra bài cũ
Bài 1: Ankađien được phân loại như thế nào ?
mỗi loại lấy ví dụ minh hoạ.

Bài 2: Viết công thức cấu tạo các đồng phân của C5H8.
Bài 1: Ankađien được phân loại như thế nào ?
mỗi loại lấy ví dụ minh hoạ.
Đáp án:

Có thể chia Ankađien thành 3 loại:
+ Ankađien có 2 liên kết đôi cạnh nhau:
VD: CH2=CH=CH2
+ Ankađien có hai liên kết đôI cách nhau 1 liên kết đơn
(ankađien liên hợp)
VD: CH2=CH-CH=CH2
+ Ankađien có 2 liên kết đôi cách xa nhau
VD: CH2=CH-CH2-CH=CH2
Bài 2: Viết công thức cấu tạo các đồng phân của C5H8.
Các đồng phân của C5H8:
CH2=C=CH-CH2-CH3
CH2=CH-CH=CH-CH3
CH2=CH-CH2-CH=CH2
CH3-CH=C=CH-CH3
CH2=C=CH=CH2
CH3

CH2=C=C-CH3
CH3

BÀI 42
KHÁI NIỆM VỀ TECPEN
I. Thành phần cấu tạo và dẫn xuất
1.Th�nh ph�n:
Tecpen là tên gọi nhóm hidrocarbon không no có công thức chung là (C5H8)n
Tecpen có nhiều trong tinh dầu thảo mộc, sả, quế, cam…
2. C?u t?o
Phân tử tecpen có cấu tạo mạch hở hoặc mạch vòng và có chứa các liên kết đôi C = C
Ví dụ :
C10H16, oximen (trong tinh dầu lá húng quế)
C10H16, limonen (trong tinh dầu chanh, bưởi)
3. M?t v�i d?n xu?t ch?a oxi c?a tecpen :
a. Loại mạch hở
Geraniol có trong tinh dầu hoa hồng
Xitronelol có trong tinh dầu sả
* Đặc trưng:
- Đều có mùi thơm
- Là những đơn hương quý dùng trong công nghiệp hương liệu và thực phẩm
b. Loại mạch vòng
Mentol và menton có trong tinh dầu bạc hà được đưa vào kẹo bánh, kem đánh răng, thuốc chữa bệnh…
II. Nguồn tecpen thiên nhiên :
1. Nguồn tecpen thiên nhiên :
- Tecpen, dẫn xuất chứa oxi của tecpen thường gặp trong giới thực vật và thường tập trung ở các bộ phận như lá, thân, hoa, quả hay rễ của các loài thảo mộc
- Tecpen có công thức C10H16, C15H24 có trong quả, lá và nhựa loài thông
- Squalen (C30H50) có trong dầu gan cá
- Caroten và licopen (C40H56) là sắc tố màu đỏ của cà rốt và cà chua chín
- Dẫn xuất chứa oxi của tecpen cũng rất phổ biến và quan trọng
+ retinol (vitamin A ,C20H29OH) có trong lòng đỏ trứng, dầu gan cá…
+ phitol (C20H39OH) ở dạng este có trong chất diệp lục của cây xanh,…
2. Khai thác tecpen
- Phương pháp phổ biến nhất là chưng cất với hơi nước để thu hút tinh dầu từ các bộ phận chứa tinh dầu thực vật
- Sơ đồ chưng cất lôi cuốn hơi nước trong phòng thí nghiệm
Hình 6.8 chưng cất lôi cuốn hơi nước
1. Bình cấp hơi nước
2. Bình chứa nguyên liệu chưng cất
3. Lớp tinh dầu
4. Lớp nước
3. ?ng d?ng c?a tecpen
Làm hương liệu trong công nghiệp mĩ phẩm
Công nghiệp thực phẩm
Sản xuất dược phẩm
Bài tập củng cố
Bài 1: Hãy dự đoán trạng thái khí,lỏng hay rắn ,tính tan của oximen và limonen.Làm thế nào để tách lấy chúng từ thực vật.
? Do trong phân tử oximen và limonen có 10 nguyên tử C nên ở điều kiện thường oximen và limonen ở trạng tháI lỏng,ít tan trong nước ,tan trong một số dung môi hữu cơ.
Để tách chúng có thể dùng phương pháp chưng cất với hơi nước.
Bài 2:
Hãy điền chữ Đ (đúng ) hoặc S (sai) vào dấu [ ] ở mỗi câu sau đây:
a, Tecpen là sản phẩm trùng hợp isopren. [ ]
b, Tinh dầu thảo mộc là hỗn hợp các tecpen và dẫn xuất
chứa oxi của chúng. [ ]
c, Trong tinh dầu thảo mộc có nhiều tecpen và dẫn xuất
chứa oxi của chúng. [ ]
d, Trong kẹo cao su bạc hà có trộn tinh dầu bạc hà.[ ]
e, Trong kẹo cao su bạc hà có mentol và menton. [ ]
g, Trong kem đánh răng mùi bạc hà màu xanh ,
có trộn lá bạc hà nghiền nhỏ. [ ]
h, Nuớc hoa là dung dịch tinh dầu thơm tách từ hoa quả thực vật. [ ]
i, Nước hoa là dung dịch có chứa các chất thơm thiên nhiên
hoặc tổng hợp và các chất phụ trợ khác. [ ]
k, Dầu gió chế từ tinh dầu thảo mộc. [ ]

§¸p ¸n :
a, S
b, S
c, §
d, §
e, §
g, S
h, S
i, §
k, §
Bài 3
Viết các phương trình hoá học của phản ứng sau :
a, oximen + H2 (dư) ?
b, oximen + Br2(dư) ?
c, Xitronelol + Na ?
d, Xitronelol + Br2 ?