KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
I. Bối cảnh lịch sử
- Năm 1858, Pháp xâm lược nước ta
Thay đổi sâu sắc về mọi mặt (kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội)
- Những đô thị mới, tầng lớp mới ra đời
- Chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Tây nhân vật trung tâm của đời sống văn hóa là các trí thức Tây học
- Công chúng đòi hỏi một thứ văn chương mới
- Chữ quốc ngữ được truyền bá rộng rãi
- Viết văn trở thành một nghề để kiếm sống
- Nghề in, làm báo xuất hiện và ngày càng phát triển
- Phê bình văn học và dịch thuật ra đời
Hình thành một nền văn học hiện đại và phát triển mạnh mẽ
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
II. Những đặc điểm cơ bản của văn học
1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa
- Hiện đại hóa là quá trình làm cho văn học thoát ra khỏi hệ thống thi pháp văn học trung đại và đổi mới theo hình thức của văn học phương Tây, có thể hội nhập với nền văn học hiện đại
X
XX
1920
1930
1945
VHTĐ
VHHĐ
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
II. Những đặc điểm cơ bản của văn học
1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa
a) Giai đoạn từ đầu thế kỷ XX đến 1920
- Chữ quốc ngữ được phổ biến rộng rãi
Tác động đến sự ra đời của văn xuôi
- Báo chí và phong trào dịch thuật phát triển
- Thành tựu: thơ của các chiến sĩ cách mạng: Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh,…
Phan Bội Châu
Phan Châu Trinh
Giai đoạn giao thời văn học trung đại và hiện đại, chưa thoát khỏi hệ thống văn học trung đại
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
II. Những đặc điểm cơ bản của văn học
1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa
b) Giai đoạn từ 1920 đến 1930
- Quá trình hiện đại hóa đã đạt được những thành tựu đáng kể
- Tiểu thuyết: Hồ Biểu Chánh, Hoàng Ngọc Phách
Hồ Biểu Chánh
HoàngNgọc Phách
- Truyện ngắn: Nguyễn Bá Học, Phạm Duy Tốn
Nguyễn Bá Học
Phạm Duy Tốn
- Thơ: Tản Đà, Trần Tuấn Khải
Tản Đà
Trần Tuấn Khải
Văn học tiếp tục được hiện đại hóa
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
II. Những đặc điểm cơ bản của văn học
1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa
c) Giai đoạn từ 1930 đến 1945
- Có sự cách tân ở nhiều thể loại
+ Thơ: phong trào thơ mới
+ Tiểu thuyết: tự lực văn đoàn
+ Truyện ngắn: Nguyễn Công Hoan, Nam Cao
Nguyễn Công Hoan
Nam Cao
+ Bút kí, tùy bút: Xuân Diệu
Xuân Diệu
Thay đổi diện mạo của văn học
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
II. Đặc điểm cơ bản
3. Các bộ phận văn học
Văn học công khai
Lãng mạn
Hiện thực
Văn học không công khai
Thơ văn cách mạng
Đấu tranh, tác động qua lại chuyển hóa
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
II. Đặc điểm cơ bản
3. Các bộ phận văn học
a) Văn học công khai
* Lãng mạn
- Nội dung: cái tôi trữ tình đầy cảm xúc
- Đề tài: thiên nhiên, tình yêu, tôn giáo
- Thể loại: thơ, văn xuôi trữ tình
Ít gắn trực tiếp với đời sống, chính trị
* Hiện thực
- Nội dung: phản ánh hiện thực qua những hình tượng điển hình
- Đề tài: thế sự, vấn đề xã hội
- Thể loại: tiểu thuyết, truyện ngắn, phóng sự
Thấm nhuần tư tưởng nhân văn
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
II. Đặc điểm cơ bản
3. Các bộ phận văn học
a) Văn học không công khai
- Nội dung:
+ Đấu tranh chống thực dân, tay sai
+ Thể hiện nguyện vọng của dân tộc tự do
+ Biểu lộ nhiệt tình vì đất nước
- Nghệ thuật:
+ Hình tượng trung tâm là người chiến sĩ
+ Chủ yếu là văn vần
Hai bộ phận trên có sự khác nhau về quan điểm nghệ thuật và khuynh hướng thẩm mĩ
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
II. Đặc điểm cơ bản
4. Văn học phát triển với tốc độ nhanh chóng
- Phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng
- Nguyên nhân:
+ Sức sống văn hóa mãnh liệt
+ Sự thức tỉnh ý thức cá nhân của tầng lớp Trí thức Tây học
+ Sự thúc bách của thời đại
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
III. Thành tựu
1. Nội dung tư tưởng
Chủ nghĩa yêu nước
Chủ nghĩa nhân đạo
Phát huy trên tinh thần dân chủ
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
III. Thành tựu
2. Về hình thức, ngôn ngữ văn học
- Các thể loại văn xuôi phát triển, đặc biệt là tiểu thuyết và truyện ngắn
+ Đến những năm 30, tiểu thuyết được đẩy lên một bước mới
+ Truyện ngắn đạt được nhiều thành tựu
+ Phóng sự, bút kí, tùy bút, kịch, phê bình văn học
- Thơ ca: một trong những thành tựu lớn nhất
- Dần thoát li chữ Hán, Nôm, lối diễn đạt công thức, ước lệ
Mở ra thời kì văn học mới – văn học hiện đại