KHÍ QUYỂN
I. Khí quyển
II. Khí áp và gió
I. Khí quyển
1.Khái niệm
2. Thành phần và cấu trúc của khí quyển
3. Các yếu tố tạo thành thời tiết và khí hậu
1. Khái niệm khí quyển
Khí quyển là lớp không khí bao quanh trái đất, luôn chịu ảnh hưởng của vũ trụ, trước hết là Mặt trời
Thành phần khí quyển
. Gồm có nitơ (78.1% theo thể tích) và ôxy (20.9%), với một lượng nhỏ acgon (0.9%), cacbon điôxít (dao động, khoảng 0.035%), hơi nước và một số chất khí khác.
Thành phần khí quyển
Thµnh phÇn khÝ quyÓn
2. Cấu trúc của khí quyển
Sơ đồ cấu trúc khí quyển
a. Tầng đối lưu:
Phân bố: Nằm trên bề mặt Trái Đất đến 8 km ở cực, 16 km ở xích đạo
Không khí chuyển động theo chiều thẳng đứng.
Nhiệt độ giảm theo độ cao
Hấp thụ một phần bức xạ Mặt Trời
b.Tầng bình lưu
Phân bố: đến 50 km

Không khí khô và chuyển động theo chiều ngang. Tập trung phần lớn ozon (22-25 km)
Nhiệt độ tăng theo độ cao
Hấp thụ bức xạ Mặt Trời
Hãy so sánh tầng đối lưu và tầng bình lưu
Lớp ozon có tác dụng lọc bớt và giữ lại tia tử ngoại gây nguy hiểm cho cơ thể người và động thực vật
Lớp ozon
Các tầng khí quyển khác
Tầng điện ly hay tầng ion - Là khu vực có chứa các ion: Tương đương với tầng giữa và tầng nhiệt đến độ cao 550 km.
Tầng ngoài hay ngoại quyển - phía trên tầng điện ly, ở đó khí quyển mỏng dần vào trong khoảng không vũ trụ.
Từ quyển - Là khu vực mà từ trường Trái Đất tương tác với gió Mặt Trời. Nó có thể dài hàng chục nghìn kilômét, với chiếc đuôi dài ngược hướng mặt trời.
Tầng ôzôn - nằm ở độ cao khoảng 10 - 50 km, tức là trong tầng bình lưu. Cũng lưu ý rằng ôzôn cũng chỉ là thành phần rất nhỏ của tầng này tính theo thể tích.
Thượng tầng khí quyển - Là khu vực của tầng khí quyển phía trên ranh giới giữa.
Vành đai bức xạ Van Allen - Là khu vực tập trung của các hạt từ Mặt Trời.
5. Áp suất khí quyển
Áp suất khí quyển là kết quả trực tiếp của trọng lượng không khí. Điều đó có nghĩa là áp suất khí quyển dao động theo khu vực và thời gian do khối lượng (và trọng lượng) của không khí trên Trái Đất thay đổi theo khu vực và thời gian.
3. Các yếu tố tạo thành thời tiết và khí hậu
Thêi tiÕt lµ tr¹ng th¸i cña khÝ quyÓn trªn l·nh thæ nµo ®ã vµo mét thêi gian nhÊt ®Þnh ®­îc thÓ hiÖn bëi c¸c trÞ sè cña nhiÖt ®é kh«ng khÝ, Èm (l­îng m­a, l­îng m©y), giã...
+ Bøc x¹ mÆt trêi: n¨ng l­îng cña mÆt trêi khi xuyªn qua khÝ quyÓn bÞ suy yÕu ®i do khÝ cacbonnic, h¬i n­íc «zon hÊp thô vµ khuyÕc t¸n ra c¸c h­íng, phÇn n¨ng l­îng cßn l¹i dån tíi mÆt ®Êt d­íi d¹ng trùc tiÕp vµ khuyÕc t¸n, tæng hai d¹ng n¨ng l­îng nµy ®­îc gäi lµ bøc x¹ mÆt trêi tæng céng ë mÆt ®Êt.
+ NhiÖt ®é kh«ng khÝ sù thay ®æi nhiÖt ®é kh«ng khÝ theo thêi gian vµ kh«ng gian ®­îc gäi lµ chÕ ®é nhiÖt cña khÝ quyÓn.

7. mưa khí quyển
Mưa khí quyển là tên gọi chung của nước ở trạng thái lỏng hay rắn rơi từ các đám mây xuống mặt đất dưới dạng mưa nước, mưa tuyết hay mưa đá.
Mưa có ba loại : Mưa dầm, mưa rào, mưa phùn hay có hai dạng: mưa nước và mưa rắn (tuyết hoặc đá).
Phân bố lượng mưa: Lượng mưa thay đổi phụ thuộc vào điều kiện địa lí tự nhiên khác như địa hình, hoàn lưu khí quyển đại dương lục địa... Do đó lượng mưa phân bố theo thơi gian và không gian khá phức tạp.
Vòng tuần hoàn nước
8. nước trong khí quyển
+ N­íc lu«n lu«n cã trong khÝ quyÓn, nã lµ ®¹i l­îng rÊt kh«ng æn ®Þnh, dao ®éng tõ 0 – 4% vÒ thÓ tÝch. H¬i n­íc liªn tôc nhËp vµo khÝ quyÓn do qu¸ tr×nh bèc h¬i tõ mÆt n­íc, mÆt ®Êt Èm vµ do sù tho¸t h¬i n­íc tõ thùc vËt. Líp kh«ng khÝ s¸t mÆt ®Êt nhËn ®­îc h¬i n­íc nhiÒu nhÊt råi ®­a lªn cao do qu¸ tr×nh khuyÕc t¸n vµ ®èi l­u h¬i n­íc cßn di chuyÓn theo chiÒu ngang theo h­íng giã tõ ®¹i d­¬ng vµo ®Êt liÒn råi theo c¸c s­ên nói tr­ên lªn cao.
+ C¸c ®¹i l­îng ®Æc tr­ng cho h¬i n­íc:
- §é Èm tuyÖt ®èi cña kh«ng khÝ
- ¸p suÊt hay søc tr­¬ng cña h¬i n­íc
- ¸p suÊt hay søc tr­¬ng cña h¬i n­íc b·o hoµ...
II. KHÍ ÁP VÀ GIÓ
Khái niệm
Khí áp (hay còn gọi là áp suất khí quyển) là áp lực mà ở trên mặt đất cũng như ở vị trí nào đó trong khí quyển đều phải chịu một áp lực đúng bằng trọng lượng của cột không khí từ vị trí đó đến giới hạn trên của khí quyển (do không khí trong khí quyển có trọng lượng).
Gió là sự di chuyển của không khí theo chiều ngang tương đối với mặt đất.
Ho�n lưu khí quyển là tất cả các luồng không khí bao phủ lên trái đất.
Sự phân bố của khí áp
1. Phân bố các dai khí áp trên Trái đất
Sự phân bố khí áp: các đai áp cao, hạ áp phân bố xen kẽ và đối xứng qua hạ áp xích đạo.
Các đai khí áp và gió trên trái đất
2. Nguyên nhân thay đổi khí áp

Sự thay đổi khí áp: theo độ cao, nhiệt độ, độ ẩm.
+ Khí áp thay đổi theo độ cao: càng lên cao khí áp càng giảm.
+ Khí áp thay đổi theo nhiệt độ:
nhiệt độ tăng -> khí áp giảm.
nhiệt độ giảm -> khí áp tăng.
+ Khí áp thay đổi theo độ ẩm: không khí nhiều hơi nước thì khí áp giảm.
Gió và một số loại gió chính
1. Nguyên nhân gây ra gió
Do s? chờnh l?ch khớ ỏp nờn giú th?i t? noi cú khớ ỏp cao d?n noi cú khớ ỏp th?p.
2. Một số loại gió chính
2.1. Gió Tây Ôn đới
- Phạm vi hoạt động: Thổi từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp ôn đới
- Thời gian hoạt động: Quanh năm
- Hướng: Tây là chủ yếu
- Tính chất: ?m đem mưa nhiều

2.2. Gió mậu dịch

- Phạm vi hoạt động: thổi từ 2 áp cao chí tuyến về khu áp thấp xích đạo.
- Thời gian hoạt động: Quanh năm.
- Hướng: Đông bắc (BCB), Đông nam (BCN).
- Tính chất: Khô, ít mưa.

2.3. Gió mùa
- KN: Là loại gió thổi hai mùa ngược hướng nhau với tính chất khác nhau.
- Loại gió này không có tính vành đai.
- Có 2 loại gió mùa:
+ Gió mùa hình thành do sự chênh lệch nhiều về nhiệt độ và khí áp giữa lục địa và đại dương (gió mùa ngoại chí tuyến).
+ Gió mùa được hình thành do chênh lệch về nhiệt độ và khí áp giữa bán cầu Bắc và bán cầu Nam (gió mùa nội chí tuyến).
Các khu áp cao, áp thấp trong tháng 1
Các khu áp cao, áp thấp trong tháng 7
2.4. Gió địa phương

- Gió đất, gió biển
+ Hình thành ở vùng bờ biển.
+ Thay đổi hướng theo ngày và đêm.
Ban ngày, gió từ biển thổi vào đất liền
Ban đêm, gió thổi từ đất liền ra biển

Gió biển và gió đất
- Gió Phơn
+ Hình thành ở vùng núi cao.
+ Sườn đón gió mưa nhiều.
+ Là loại gió khô nóng khi xuống núi.

Gió fơn
3. Hướng gió
-
Được xác định bởi hướng của không khí từ đâu chuyển tới.
- Gió có 16 hướng: 8 hướng chính và 8 hướng phụ.

16 hướng gió
Hoàn lưu khí quyển

1. Các vòng đai khí áp
+ Vòng đai áp thấp nhiệt lực ở khu vực xích đạo.
+ Vòng đai áp cao động lực ở khu vực chí tuyến BBC và NBC, khoảng vĩ độ 30-35
+ Vòng đai thấp động lực ôn đới BBC và NBC, khoảng vĩ độ 60-65.
+Vùng cao áp nhiệt lực ở bắc cực và nam cực.
Các đai khí áp trên trái đất
2. Các đới gió (do các vành đai khí áp tạo nên)
+ Đới gió đông nội chí tuyến hay còn gọi là gió tín phong (gió mậu dịch)
+ Đới gió tây ôn đới
+ Đới gió đông ở miền cực
Các vòng đai khí áp và các đới gió thịnh hành
Gió trong xoáy thuận và xoáy nghịch
Xoáy thuận
Là vùng áp thấp có các đường đẳng áp khép kín, áp suất giảm từ ngoài vào trong. Gió trong xoáy thuận có hướng từ ngoài vào tâm, ngược chiều kim đồng hồ ở BBC, theo chiều kim đồng hồ ở NBC, theo đường xoắn ốc từ dưới lên trên. Nên trong khu vực có xoáy thuận hoạt động, thời tiết có nhiều mây mưa lớn.
Xoáy nghịch
Là vùng áp cao có các đường đẳng áp khép kín, khí áp từ trong ra ngoài. Gió trong xoáy nghịch theo đường xoắn chôn ốc từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài. Nên khu vực có xoáy nghịch hoạt động, thời tiết trong sáng ít mây không mưa
một số hình ảnh về gió lốc
Gió lốc (Cyclone):  1: Mắt của Cyclone; 2: Hướng di chuyển của Cyclone ; 3: Mưa to
Là gió lốc có sức xóay từ 10 đến 60 dặm một giờ (16 đến 97 kí lô mét); vùng ảnh huởng có thể rộng đến 1000 dặm (1600 kí lô mét đuờng kính), di chuyển khỏang 25 dặm một giờ (40 kí lô mét), và kéo dài từ 1 đến vài tuần .
Bão tố (Hurricane)
Bão tố (vùng Thái Bình Dương gọi là Typhoon, Đại Tây Duơng gọi là hurricane). Sức gió từ 75 đến 200 dặm một giờ (120 đến 320 kí lô mét), di chuyển từ 10 đến 20 dặm  một giờ (16 đến 32 kí lô mét), vùng ảnh huởng có thể rộng đến 600 dặm (960 kí lô mét) và có thể tồn tại từ vài ngày đến hơn một tuần .


Một con trốt có thể đạt tốc độ 300 dặm một giờ (400 kilomét), di chuyển từ 25 đến 40 dặm một giờ (40 đến 64 kí lô mét), và chỉ kéo dài vài phút , dù rằng đôi khi có con trốt kéo dài đến 5, 6 giờ . Vòng kính con trốt rộng từ 300 yards ( hay mã, đơn vị đo tuơng đuơng . 9 mét . 300 yards bằng 274 mét)cho  đến một dặm (1.6 kí lô mét) và chiều dài “luồng”, đuờng di chuyển là 16 cho đến 300 dặm (26 kí lô mét đến 483 kí lô mét).
Con trốt (Tornado)
Sức gió của Katrina đạt đến 175 dặm/ giờ và áp suất tối thiểu trung tâm bão xuống đến 902 milibars - áp suất thấp hàng thứ 4 trong kỷ lục bão Đại Tây Dương. Sức gió Katrina giảm bớt chút đỉnh khi đổ bộ vào đất liền và có bề yếu hơn cơn bão Camille đã tàn phá bờ biển Mississippi tháng 8 năm 1969. Nhưng kích thước của Katrina, trải rộng 120 dặm từ trung tâm, lớn hơn, hủy hoại nhiều hơn Camille.
Bão Katrina (NASA)