Các em có biết vì
sao những “cây nấm”
nhỏ bé này lại được
coi là những sinh vật
to lớn nhất trên Trái
Đất.

Những “cây nấm” mọc lên sau cơn mưa, những
đám mốc đen trên bánh mì hay món mộc nhĩ
chúng ta hay ăn, tất cả đều là sinh vật thuộc giới
Nấm.
1

Bài 28:
NẤM

GV: NGUYỄN THỊ THANH HẰNG

Thảo luận nhóm các câu hỏi dưới đây:
Thảo luận nhóm các câu hỏi dưới đây:
1. Em hãy kể tên một số loại nấm mà em biết?
1. Em hãy kể tên một số loại nấm mà em biết?
2. Trong tự nhiên có nhiều loại nấm em hãy kể tên
2. Trong tự nhiên có nhiều loại nấm em hãy kể tên
những loại nấm có thể ăn được.
những loại nấm có thể ăn được.
3. Bên cạnh những loại nấm có giá trị dinh dưỡng
3. Bên cạnh những loại nấm có giá trị dinh dưỡng
cao, cũng có những loại nấm gây độc, gây bệnh.
cao, cũng có những loại nấm gây độc, gây bệnh.
Vậy làm sao em có thể phân biệt được nấm độc
Vậy làm sao em có thể phân biệt được nấm độc và
và không độc?
không độc?

QUAN SÁT
教学工作回顾

Hãy kể tên những loại nấm dưới
đây.

MỘT SỐ LOẠI NẤM ĂN ĐƯỢC

NHỮNG LOẠI NẤM ĐỘC

MỘT SỐ LOẠI NẤM ĐẸP

Phần 1

ĐẶC ĐIỂM CỦA NẤM

YÊU
CẦU

a. THỰC HÀNH QUAN SÁT
MỘT SỐ LOẠI NẤM

Em hãy đọc các bước chuẩn bị và cách tiến hành sách
Hãy kể124.
tên những
nấm
dướisát và vẽ lại các
giáo khoa trang
Sau đóloại
hãy
quan
đây.
sợi nấm mốc mà em quan
sát được

Nấm tuyết

Nấm rơm

Nấm kim châm

Nấm mộc nhĩ

Nấm men

Nấm bào ngư

Nấm đùi gà

Nấm sò trắng

Nấm đông cô

Nấm men
Hình

Nấm mốc

Một số loại nấm thông dụng trong gia đình

Nấm linh chi

Nấm hương

b. TÌM HIỂU SỰ ĐA DẠNG CỦA NẤM

Bào tử đảm

Một số đại diện nấm đảm

Nấm hương

Nấm sò

Nấm độc đỏ

Nấm mộc nhĩ

Nấm độc tán trắng

TÌM HIỂU SỰ ĐA DẠNG CỦA NẤM

Bào tử túi

Nấm men

Một số đại diện nấm túi

Nấm bụng dê

Nấm cốc

Nấm mốc

Nấm đông trùng hạ thảo

THẢO LUẬN NHÓM
Hoàn thành phiếu học tập dưới đây:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 – SINH HỌC 6
Nhóm:
Lớp:
Câu hỏi

Trả lời

1. Hãy nhận xét về hình dạng của
nấm.

?

2. Hãy chỉ ra điểm khác biệt giữa cấu
tạo cơ thể nấm độc và các loại nấm
khác.

Nấm thường

Nấm độc

?

?

HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI
PHIẾU SỐ 1
Câu hỏi
1. Hình dạng nấm.

Trả lời
Hình bầu dục, hình mũ, hình cốc, hình sợi,….

Nấm thường

Nấm độc

Được sử dụng làm thức ăn: nấm Nấm không nên ăn: nấm mốc cà chua (có
2. Hãy chỉ ra điểm khác hương, nấm rơm, nấm sò, nấm thể gây đau bụng hoặc ngộ độc), nấm độc
đỏ, nấm độc tán trắng,…
biệt giữa cấu tạo cơ thể mộc nhĩ,…

nấm độc và các loại nấm
khác.

Cấu tạo chung của nấm: mũ, cuống, sợi nấm
Nấm độc có thêm bộ phận như vòng
cuống nấm, bao gốc nấm và có màu sắc
sặc sỡ.

THẢO LUẬN NHÓM
Hoàn thành phiếu học tập dưới đây:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 – SINH HỌC 6
Nhóm:
Lớp:
Câu hỏi

Trả lời

1. Em hãy phân biệt nấm túi và nấm
đảm.

Nấm túi

Nấm đảm

?

?

2. Hãy chỉ ra điểm khác biệt để phân
biệt nấm độc với các loại nấm khác.

Nhìn bằng mắt

Ngửi mũi

?

?

HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI
PHIẾU SỐ 2
Câu hỏi

Trả lời
Nấm túi

1. Em hãy phân biệt
 Nấm thể dạng hình túi
nấm túi và nấm đảm.
 Sinh sản bằng bào tử túi
Nhìn bằng mắt

Nấm đảm
 Nấm thể dạng hình mũ
 Sinh sản bằng bào tử đảm
Ngửi mùi

2. Hãy chỉ ra đặc điểm  Nấm độc có màu sắc sặc sỡ,
nấm độc bằng nhìn và
nhiều màu, nổi bật (đốm đen, đỏ, Nấm độc có mùi cay, mùi hắc
ngửi.
trắng,… ở mũ nấm)
hoặc mùi đắng sộc lên,….
 Thường khi ngắt có nhựa chảy ra

Nhân tế
bào

Chất tế
bào
Mũ nấm
Phiến nấm

Vòng
cuống nấm

Màng tế bào

Cuống nấm

Bao gốc
nấm

Sợi nấm
Nấm độc đỏ

Nấm men

Hình

Nấm hương

Cấu tạo nấm đơn bào và nấm đa bào

1. Quan sát hình trên, hãy nêu sự khác nhau giữa đặc điểm cấu tạo nấm men so với các nấm khác.
2. Từ đó, em hãy phân biệt nấm đơn bào và nấm đa bào.

Nhân tế
bào

Chất tế
bào
Mũ nấm
Phiến nấm

Vòng
cuống nấm

Màng tế bào

Bao gốc
nấm

Sợi nấm
Nấm độc đỏ

Nấm men

TRẢ LỜI

Cuống nấm

Hình

Nấm hương

Cấu tạo nấm đơn bào và nấm đa bào

1. Nấm men có cơ thể chỉ gồm 1 tế bào nên gọi là nấm đơn bào; các loại nấm còn lại có hệ sợi
nấm cấu tạo từ nhiều tế bào được gọi là nấm đa bào.
2. Nấm đơn bào chỉ có 1 tế bào. Nấm đa bào có hệ sợi nấm đa bào.

TÌM HIỂU SỰ ĐA DẠNG
CỦA NẤM
Nấm là những sinh vật nhân thực, đơn hoặc đa bào, sống dị dưỡng
Thành tế bào được cấu tạo bằng kitin
Một số nấm lớn có cơ quan sinh sản là thể quả (mũ nấm)

Hình dạng và kích thước vô
cùng đa dạng, có những loại có
thể quan sát bằng mắt thường
những cũng có thể quan sát
dưới kính hiển vi.

Môi trường sống đa dạng. Chúng có

VẬY

thể sống cộng sinh hoặc kí sinh trên
cơ thể động vật, thực vật, con người
hoặc sống trên môi trường giàu dinh
dưỡng như đất, rơm rạ, thân cây gỗ
mục,….

教学完成情况
MỘT SỐ NHÓM ĐẠI DIỆN

NẤM TÚI
 Là loại nấm thể quả có dạng
túi
 Sinh sản bằng bào tử túi
 Ví dụ: nấm mốc đen bánh
mì, nấm men rượu, nấm
bụng dê, nấm cục,…

NẤM ĐẢM
 Nấm thể quả dạng hình
mũ
 Sinh sản bằng bào tử đảm
 Ví dụ: nấm rơm, nấm
hương, nấm sò, nấm linh
chi,….

NẤM TIẾP HỢP
 Sợi nấm màu nâu, xám, phân
nhánh,
 Sinh trưởng nhanh gây ôi thiu
của thức ăn như bánh mì, đâu,
cam,… trong quá trình cất trữ.

Em hãy xác định môi trường sống của một số nấm bằng cách hoàn thành theo mẫu:
Tên nấm

Môi trường

Nấm rơm

Rơm rạ

Nấm mộc
nhĩ

Thân cây gỗ mục,
môi trường ẩm,…

Nấm mốc

Quần áo, tường ẩm,
đồ dùng, trên cơ thể
sinh vật, thức ăn,…

Tên nấm

Môi trường

Thân cây mục

Nấm cốc

Trong rừng những nơi
môi trường ẩm.
Nấm độc tán trắng

TÓM
LẠI

Nấm

thường sống ở những nơi ẩm ướt như đất

như đất, rơm rạ, thức ăn, hoa quả,…

Dựa vào đặc điểm cấu tạo, nấm chia thành 2
nhóm:
- Nấm đơn bào
- Nấm đa bào

Dựa vào đặc điểm cơ quan sinh sản, nấm chia
thành 2 nhóm:
- Nấm đảm: có cơ quan sinh sản là đảm bào tử,
bào tử mọc trên đảm; đại diện: nấm rơm, nấm
sò,….
- Nấm túi: có cơ quan sinh sản là túi bào tử, bào
tử nằm trong túi; đại diện nấm men, nấm mốc,

Phần 2

VAI TRÒ CỦA NẤM

25

KHOA HỌC TỰ NHIÊN – SINH HỌC 6

VAI TRÒ CỦA NẤM TRONG
TỰ NHIÊN VÀ THỰC TIỄN

Quan sát hình bên dưới, em hãy nêu vai trò của
nấm trong tự nhiên.

- Trong tự nhiên, nấm tham gia vào quá
trình phân hủy chất thải và xác động vật,
thực vật thành các chất đơn giản cung cấp
cho cây xanh và làm sạch môi trường.

Hình

Nấm phân hủy xác sinh vật và chất hữu cơ

Món ăn từ nấm

Nấm men trong men nở

Nấm đông trùng hạ thảo

Thực phẩm chức năng

Từ thông tin gợi ý trong hình, em hãy nêu vai
trò của nấm đối với đời sống con người.
Thuốc trừ sâu sinh học từ nấm mốc

- Trong thực tiễn:
+ Một số nấm dùng làm thức ăn: nấm rơm, nấm
hương, nấm mộc nhĩ,….
+ Nấm được sử dụng làm tác nhân lên men trong
sản xuất rượu, bia, bánh mì,…; nấm men
+ Nấm được sử dụng làm thực phẩm chức năng
bổ dưỡng cơ thể: nấm linh chi, nấm vân chi,….
+ Nấm được sử dụng làm thuốc trừ sâu sinh học:
một số nấm có khả năng kí sinh trên cơ thể sâu
làm ngưng trệ các quá trình sống của sâu.

VAI TRÒ

MỘT SỐ BỆNH DO
NẤM

TÌM HIỂU

Bệnh nấm da tay

Bệnh nấm mốc cá

Bệnh viêm phổi do nấm

Biểu hiện: xuất hiện mảng
da màu đỏ kèm vảy, ngứa,
nhức, cảm giác nóng rát
lòng bàn tay.

Biểu hiện: trên da xuất
hiện vùng trắng xám, sau
đó nấm phát triển thành
các búi trắng như bông,
cá bơi lội bất thường, da
tróc vẩy.

Biểu hiện: sốt cao kéo dài,
ho khan, đau ngực, khó
chịu ở ngực.

Hình

Một số bệnh do nấm gây ra

Bệnh mốc xám dâu tây
Biểu hiện: đầu tiên là
những đốm nâu sang xuất
hiện, sau đó lan rộng cả
quả, phủ một lớp mốc xám
và làm cho quả bị khô;
hoa và quả non có thể bị
nhiễm bệnh.

Quan sát hình, hãy kể tên một số bệnh do nấm gây ra. Các bệnh đó có biểu hiện như thế nào?

Từ những thông tin hình, hãy nêu con đường lây truyền bệnh do nấm
教学工作回顾
gây ra.

Tiếp xúc với vật
nuôi nhiễm bệnh

Tiếp xúc với cơ thể
nhiễm bệnh

Dùng chung đồ
với người bệnh

QUAN SÁT
Hãy nêu một số
phương thưc lây
truyền bệnh do nấm
gây ra.

Tiếp xúc với môi
trường ô nhiễm

Hình

Nấm mốc

Tiếp xúc với bụi, đất
chứa nấm gây bệnh

Các con đường lây truyền bệnh do nấm gây ra

Từ các con đường truyền bệnh do nấm gây ra, em hãy đề xuất
một số biện pháp chống các bệnh thường gặp do nấm.

BIỆN PHÁP
 Hạn chế tiếp xúc với mầm bệnh, nguồn bệnh, đặc biệt nơi môi trường
ẩm mốc;
 Bảo hộ an toàn khi tiếp xúc với người bị nhiễm nấm hoặc khử trùng sau
khi tiếp xúc với môi trường không an toàn với nấm mốc;
 Không dùng chung đồ với người bị nấm mốc, hoặc với người khác.
Quần áo sau mặc cần giặt ngay, tránh treo trên giá vài ngày sau đó mặc
lại;
 Vệ sinh cơ thể đúng cách, đúng thời điểm, an toàn;
 Vệ sinh môi trường sạch sẽ.

34

ADD A FOOTER

Alexander Fleming sinh năm 1881 ở
Lochfield, xứ Scotland, phía Bắc Vương Quốc
Anh. Trong điều kiện như thế, nhiều loại bệnh đã
xảy ra ở đây, đặc biệt là các bệnh nhiễm trùng
như viêm phổi, bạch hầu, viêm màng não mủ,
nhiễm trùng huyết...
Từ nhỏ, Fleming đã chứng kiến một số
người thân của mình bị những căn bệnh ấy cướp
đi mạng sống. Cũng chính vì thế, từ khi còn bé
Fleming đã quyết tâm sẽ trở thành một bác sĩ để
cứu giúp những người bệnh.
Từ những năm học trung học, Fleming đã
có xu hướng học lệch về các môn sinh vật, hóa
học. Khi nộp hồ sơ vào đại học, ông đã ghi danh
vào khoa Y, Học viện Y học Saint Mary ở Luân

 Nấm mốc phát triển tốt ở 22 – 270C.
Nguồn bệnh do nấm mốc gây ra có tỉ lệ
khá lớn. Bào tử nấm mốc phát tán trong
không khí gặp điều kiện thuận lợi sẽ phát
triển làm hỏng thức ăn, hỏng các đồ dùng
trong nhà và gây bệnh.
 Mặc dù vậy, nấm mốc lại đóng vai trò
quan trọng trong sản xuất thuốc kháng
sinh penicillin.

MM.DD.20XX

Năm 1928, ông đã tình cờ
phát hiện ra penicillin nhưng
phải 10 năm sau thì penicillin
mới được nhà hóa học người Anh
gốc Đức Ernest Chain, nhà
nghiên cứu bệnh học Úc Howard
Florey và một số nhà khoa học
khác nghiên cứu kĩ.
Tác dụng của penicillin là ngăn
cản các vi khuẩn bằng cách làm
suy yếu thành tế bào vi khuẩn,
do không còn thành tế bào bảo
vệ vững chắc, tế bào vi khuẩn sẽ
bị tiêu diệt và chết đi.

Pitch Deck Tagline

Phần 3

39

KĨ THUẬT
TRỒNG NẤM

KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6

CÁC BƯỚC TRỒNG NẤM

Chuẩn bị nguyên
liệu
Chọn giống nấm,
đóng khuôn và gieo
giống nấm
Thu hoạch

0
1
03
05

02

Chọn vị trí trồng

04

Chăm sóc nấm

video

Tại sao người ta không trồng nấm trên
đất mà phải trồng trên rơm, rạ?

 Nấm rơm có thể trồng trên nền đất khác như đất
ruộng, rẫy, vườn cây,….hoặc trong nhà nhưng
phải thoát nước tốt, không bị ứ đọng. Nơi trồng
nấm rơm phải ít bị ảnh hưởng bởi gió.
 Nấm rơm thường mọc trên các giá thể ẩm nên
thường được trồng trên rơm, rạ để dễ chăm sóc, dễ
xử lí bệnh, không bị ứ đọng nước gây hỏng nấm
khi tưới nước.

CÂU HỎI THẢO LUẬN
教学工作回顾

Có ý kiến: “Môi trường trồng
nấm rơm tốt nhất là gần địa
điểm có chăn nuôi gia súc”.
Theo em, ý kiến trên đúng
hay sai? Giải thích.

CÂU SỐ 1

Nấm men được ứng dụng
trong những lĩnh vực nào của
đời sống con người?

CÂU SỐ 2

TRẢ LỜI CÂU HỎI
教学工作回顾

CÂU SỐ 1

CÂU SỐ 2

Ý kiến trên hoàn toàn sai
 Những địa điểm có chăn nuôi gia súc, gia cầm
thường dễ bị ô nhiễm, khuôn viên mất vệ sinh, ẩm
thấp là điều kiện cho nấm mốc, các loại vi khuẩn
gây bệnh phát triển. Nấm rơm trồng gần những
nơi chăn nuôi gia súc, gia cầm, dễ ảnh hưởng
giảm năng suất và chất lượng nấm.
 Môi trường nấm phải đảm bảo sạch sẽ, khô ráo,
cao ráo, bằng phẳng, không bị ngập úng; tránh
những nơi chăn nuôi, khu vực chất thải, nước sinh
hoạt. Lưu ý tưới nấm bằng nước sạch như nước
song, mương, giếng khoan,….tránh nước nhiễm
phèn, mặn, hôi thối.

Phổ biến trong các lĩnh sản xuất của đời sống
 Trong sản xuất nước mắm, nước tương có thêm
thành phần nấm men sẽ làm giảm đi vị chát của
muối và loại bỏ mùi tanh khó chịu của cá. Nước
tương, nước mắm sẽ thơm ngon, đậm đà.
 Trong sản xuất mì gói: nấm men dùng để ăn với
mì sẽ tạo cảm giác tô mì thơm ngon, ngọt nước
hơn.
 Trong sản xuất hạt nêm: nấm men bổ sung 1 – 5%
giúp vị ngọt của đạm trong hạt nêm tăng đáng kể.
 Trong sản xuất các loại bánh, nấm men không thể
thiếu trong quá trình lên men, làm bánh thơm ngon
hơn.

教学工作回顾

BÀI TẬP LƯỢNG GIÁ

1
1
9
3
0
7
2
5
10
4
6
8

Câu hỏi: Bào tử đảm là cơ quan sinh dục của loại
nấm nào sau đây?
A. Nấm hương.
B. Nấm bụng dê.
C. Nấm mốc.
D. Nấm men.

ĐÁP
ÁN

A
AN
S

BAC
K

2
1
9
3
0
7
2
5
10
4
6
8

Câu hỏi: Thuốc kháng sinh penicillin sản xuất từ?
A. Nấm men.
B. Nấm mốc.
C. Nấm mộc nhĩ.
D. Nấm đọc đỏ.

ĐÁP
ÁN

B
AN
S

BAC
K

3
1
9
3
0
7
2
5
10
4
6
8

Câu hỏi: Quy trình chế biến rượu vang cần sinh vật
nào sau đây:
A. Nấm men.
B. Vi khuẩn.
C. Nguyên sinh vật.
D. Virus.

ĐÁP
ÁN

A
AN
S

BAC
K

4

VẬN DỤNG
Quan sát hình về cấu tạo nấm độc và trả lời câu hỏi:
a. Tên các thành phần được đánh số từ (1) đến (6).
b. Thành phần cấu tạo nào thường có ở nấm độc mà
không có ở nấm ăn được

3
4
5

1

ĐÁP
ÁN

2

6

a. (1) Vòng cuống nấm, (2) Bao gốc nấm, (3) Mũ
nấm, (4) Phiến nấm, (5) Cuống nấm, (6) Sợi
nấm.
b. (1), (2).
AN
S

BAC
K

5
Tại sao khi lấy mẫu nấm mốc để làm thực hành, để đảm
bảo an toàn chúng ta phải sử dụng găng tay và khẩu
trang cá nhân?

ĐÁP
ÁN
Vì bào tử nấm mốc rất nhẹ, dễ dàng phát tán
trong không khí và dễ gây kích ứng da khi tiếp
xúc trực tiếp.
AN
S

BAC
K

6
Hãy chỉ ra dấu hiệu hình thái để nhận biết nấm độc trong
tự nhiên.

ĐÁP
ÁN

Về hình thái, nấm độc thường có màu sắc sặc
sỡ, thường có đầy đủ các thành phần của cây
nấm (mũ nấm, vòng cuống nấm, bao gốc nấm,
cuống nấm,...).
AN
S

BAC
K