BÀI 14:

MỘT SỐ
NHIÊN
LIỆU

Loài người biết ăn thịt chín sau khi sáng
tạo ra lửa
Loài người nguyên thủy vốn là ĐV ăn thực vật
hay ăn thịt các động vật sống.
Trong quá trình đi tìm kím đồ ăn, con người đã
ăn các động vật bị cháy trong các đám cháy
rừng và phát hiện chúng ngon hơn ăn sống. Từ
đó con người chuyển sang ăn thịt chín và tìm
cách tạo ra lửa. Nguồn nhiên liệu chính duy trì
sự cháy là gỗ.
Con người đã biết sử dụng nhiên liệu từ rất sớm.
Tuy nhiên nguồn nhiên liệu này có xu hướng cạn
kiệt dần, vậy cần nhiên liệu nào để thay thế
trong tương lai ?

I

Các loại nhiên liệu

Hãy
Dựakểvào
têntrạng
một số
thái,
nhiên
người
liệu
tađược
chia sử
nhiên
dụng
liệu
trong
thành
cuộc
baosống
nhiêu
mà
loại và phân loạiem
cácbiết?
nhiên liệu bên dưới

Gas

Gỗ

Than đá

Dầu hỏa

Xăng

Khí dầu mỏ

I

Các loại nhiên liệu
Nhiên liệu
Nhiên liệu khí

Nhiên liệu rắn

Nhiên liệu lỏng

Gas

Than đá

Xăng

Khí dầu mỏ

Gỗ

Dầu hỏa

Em hãy cho biết ứng dụng của các nhiên liệu: xăng, gỗ, than, gas.
Nhiên

liệu

- Nhiên liệu đun nấu

chạy

động cơ xe máy, ô

rẻ tiền, thông dụng

tô, máy bay, máy

- Tận dụng các loại

phát điện, …

gỗ chế tác

XĂNG

Gỗ

Nhiên liệu cho qúa

Nhiên liệu đun nấu,

trình sản xuất điện,

lò gas, bếp gas, bật

đốt cháy trong lò

lửa gas, ….

nung.

THAN

GAS

I

Các loại nhiên liệu
- Nhiên liệu là những chất cháy được và tỏa nhiều
nhiệt
- Dựa vào trạng thái, người ta phân loại nhiên liệu
thành:
+ Nhiên liệu khí đốt (gas, biogas, khí than, ....)
+ Nhiên liệu lỏng (xăng, dầu, cồn,…... )
+ Nhiên liệu rắn (củi, than đá, nến, sáp,……. )

EM LÀ
NHÀ KHOA HỌC
Phát bộ dụng cụ thí nghiệm và tiến hành
thí nghiệm tìm hiểu tính chất của nhiên
liệu và điền nội dung vào phiếu học tập.
Rút ra được các tính chất của kim loại.
Thí nghiệm
1:
Thí nghiệm
2:
Thí nghiệm
3:

Sự cháy của nhiên liệu.
Tính tan trong nước của xăng,
dầu..
Mùi đặc trưng của xăng, dầu.

II

Nguồn nhiên liệu, tính chất và
cách sử dụng nhiên liệu
KẾT QUẢ

Sự cháy của nhiên liệu
Tiến hành lần lượt các thí
nghiệm và quan sát, so sánh
tính dễ bắt lửa của các nhiên
liệu
1
2
cồn
3

Châm lửa đèn cồn
Đốt than củi bằng đèn

1
3
2
cồn

Đốt than củi bằng đèn
Châm
lửa bật
đènlửa
cồngas
Bật
chiếc

Đèn cồn ngay lập tức bắt
lửa và cháy mạnh.

Bật chiếc bật lửa gas
Than đốt một lúc bắt đầu
Bật lửa ngay lập tức bốc cháy
nóng đỏ rồi bốc cháy

II

Nguồn nhiên liệu, tính chất và
cách sử dụng nhiên liệu

Sự cháy của nhiên liệu
Tiến hành lần lượt các thí
nghiệm và quan sát, so sánh
tính dễ bắt lửa của các nhiên
liệu
1
2
cồn
3

Châm lửa đèn cồn
Đốt than củi bằng đèn
Bật chiếc bật lửa gas

KẾT QUẢ
 So sánh tính dễ bắt
cháy

Than củi < đèn cồn < bật lửa

 Kết luận

gas

Gas, dầu, than là các chất dễ bắt lửa
Nhiên liệu khí dễ cháy hơn nhiên liệu
lỏng và nhiên liệu rắn.

Em hãy trình bày cách dập tắt đám cháy của các nhiên
liệu

Tắt bếp than củi bằng
cách dội nước, phủ cát
lên, . . .

Tắt đám cháy gas bằng
bình chữa cháy,

TẮT ĐÈN CỒN TRONG PHÒNG THÍ
NGHIỆM
Trong phòng thí nghiệm, để tắt đèn cồn người ta
không trực tiếp thổi tắt ngọn lửa đèn cồn mà dùng
nắp của đèn cồn đậy lại. Việc làm này nhằm ngắt
nguồn cung cấp oxygen, ngọn lửa sẽ tiêu thụ hết
oxygen còn sót lại rồi tự tắt.

Tại sao lại không thể trực tiếp thổi tắt
đèn cồn ?
Khi ta dùng hơi để thổi tắt, nếu thổi quá mạnh thì bọt
nước có thể bắn vào bấc gây ra hiện tượng nổ lách
tách, thậm chí cồn còn có thể bị văng vào mắt, rất
nguy hiểm. Đồng thời, việc thổi hơi cũng vô tình cung
cấp cho đèn cồn một lượng oxygen trong không khí
khiến ngọn lửa bốc cháy dữ dội hơn.

II

Nguồn nhiên liệu, tính chất và
cách sử dụng nhiên liệu
KẾT QUẢ

Sự cháy của nhiên liệu
Tiến hành thí nghiệm cho
khoảng 5 ml xăng vào cốc
nước. Quan sát và rút ra
nhận xét nhiên liệu đó
nặng hay nhẹ hơn nước.
Xăn
g

Nướ
c

Xăng nổi lên trên mặt nước và không
hòa tan vào nước.
Xăng có khối lượng riêng nhẹ hơn
nước

CHIM BÓI CÁ SĂN MỒI
Những chú chim bói cá thường
xuyên phải ngụp xuống nước
để bắt cá dựa vào đặc tính của
dầu để bảo vệ bản thân mình.
Bộ lông vũ trên cơ thể chúng
thường xuyên được tráng bằng
một lớp dầu mỡ đặc biệt được
tiết ra từ lỗ chân lông. Nếu
không có lớp dầu đó bảo vệ,
lông vũ sẽ ướt và khi đó chim
sẽ chết chìm ngay.

II

Nguồn nhiên liệu, tính chất và
cách sử dụng nhiên liệu

Sự cháy của nhiên liệu
Giải thích vì sao khi mở nắp
bình chứa xăng, dầu, ta
ngửi thấy mùi đặc trưng của
chúng?

KẾT QUẢ

Xăng, dầu bay hơi ở
nhiệt độ phòng nên
ta có thể ngửi mùi
đặc trưng của chúng
khi mở nắp bình
chứa.

II

Nguồn nhiên liệu, tính chất và
cách sử dụng nhiên liệu
-

Nguồn nhiên liệu ở nước ta đa
dạng và phong phú.
- Nhiên liệu khí dễ cháy hơn nhiên
liệu rắn và nhiên liệu lỏng.
- Mỗi loại nhiên liệu có những tính
chất đặc trưng khác nhau. Ví dụ:
+ Than đá không tan trong nước.
+ Cồn: lỏng, tan trong nước.
+ Xăng, dầu: lỏng, không tan trong
nước.

Em hãy kể tên một số nguồn năng lượng
và ứng dụng của nó trong thực tế?

IIISơ lược về an ninh năng lượng
- Tất cả các hoạt động
trong đời sống đều cần
năng lượng.
- Các nguồn năng lượng
hóa thạch là năng lượng
không tái tạo do đó sẽ
cạn kiệt dần.
- Để thay thế nguồn năng
lượng không tái tạo,
người ta đã nghiên cứu
các nguồn năng lượng tái
tạo.

•

Tại sao nhiên liệu hóa thạch thuộc loại nhiên liệu không
tái tạo?

•

Nhiên liệu hóa thạch khi đốt cháy tạo ra sản phẩm gì? Tác
hại đối với môi trường như thế nào

Nhiên liệu hóa thạch là nhiên liệu không tái
tạo (vì mất thời gian vô cùng lâu mới tạo
thành, và không bổ sung được.)
Khi đốt cháy nhiên liệu hóa thạch tạo ra CO
(carbon monoxide) và CO2 (carbon dioxide)

Tác hại của nhiên liệu hóa thạch:
- Gây hiệu ứng nhà kính.
- Ô nhiễm không khí, tạo mưa acid.
- Ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng tới sức
khỏe con người.

 Khi phát hiện mùi gas trong phòng:
- Mở hết cửa cho khí gas bay ra ngoài.
- Khóa van an toàn bình gas.
- Tuyệt đối không bật công tắc điện,
không đánh lửa.
- Bảo cho người lớn biết để kiểm tra và
sữa chữa trước khi sử dụng lại.
 Đang nấu ăn mà vòi dẫn gas bị hở và
gas phun ra, cháy mạnh:
- Hô hào tìm người lớn tới giúp.
- Ngay lập tức tránh xa ngọn lửa, vặn
khóa an toàn bình gas.
- Trong trường hợp lửa lớn không khóa
bình gas được dung chăn ướt tấp kín để
dập ngọn lửa rồi khóa an toàn bình gas

AI NHANH CHÂN HƠN
Hoàn thành bài tập sau vào giấy, lấy kết quả 2 HS nhanh chân
nhất
Giải thích tác dụng của các việc làm sau đây:
(1) Chẻ nhỏ củi khi đun nấu.
Đề bài
(2) Tạo các lỗ trong viên than tổ ong.
(3) Quạt gió khi nhóm lửa bếp lò.
(4) Đậy bếp lò khi ủ bếp.

Đáp án

(1) Tăng diện tích tiếp xúc giữa củi và oxygen.
(2) Tăng diện tích tiếp xúc giữa than và oxygen làm than
dễ cháy.
(3) Bổ sung oxygen làm củi, than dễ cháy.
(4) Hạn chế tiếp xúc với oxygen nhằm hạn chế cháy hết
củi hoặc than, làm bếp nóng được lâu.

Để nguồn tài nguyên nhiên liệu không bị cạn kiệt
và bảo vệ môi trường, hiện nay xu hướng sử dụng
nhiên liệu sinh học gồm: xăng sinh học E5 và
biogas. Nêu ưu điểm của các loại nhiên liệu này.

NHIÊN LIỆU TÁI TẠO
Bigogas

Xăng E5
thành
phần

95% thể tích xăng khoáng, 5%
cồn sinh học ethanol.

thành
phần

60-70% khí methane

Ưu
điểm

- Giảm đáng kể các loại khí độc
hại so với xăng thông thường.
- Giảm thiểu thải khí CO2 gây
hiệu ứng nhà kính

Ưu
điểm

Biogas tiết kiệm chi phí chi tiêu
trong gia đình, giảm thiểu rác
thải cho môi trường, tránh gây
ô nhiễm không khí

THIẾT KẾ POSTER
Thiết kế poster về một loại
nhiên liệu cụ thể yêu cầu:
+ Định nghĩa
+ Phân loại
+ Ưu điểm
+ Nhược điểm
+ Sử dụng ( an toàn, hiệu
quả, tái sử dụng)
+ Khuyến cáo.

NHIỆM VỤ
về nhà
 Hoàn thành các bài tập
trong SGK và SBT.
 Tìm hiểu các nguồn nhiên
liệu ở gia đình mình và
cách sử dụng hiệu quả.
 Đọc và tìm hiểu bài “Một
số lương thực, thực
phẩm”