KHỞI ĐỘNG

Theo em, vì sao chúng ta cần tiêm phòng?

NỘI DUNG BÀI HỌC
Virus

Vi khuẩn

Hình dạng, cấu tạo đơn giản của virus
Một số bệnh do virus gây ra ở người
Hình dạng, cấu tạo đơn giản của vi
khuẩn
Vai trò của vi khuẩn
Tác hại của vi khuẩn
Phòng bệnh

Phòng bệnh do virus
và vi khuẩn gây nên

Sử dụng vắc-xin ngăn ngừa
Sử dụng thuốc kháng sinh

BÀI 16:
VIRUS VÀ VI KHUẨN

I. VIRUS
1. Hình dạng và cấu tạo đơn giản của virus
Kể tên một số loại virus mà các em biết.

Virus dạng khối:

Virus dạng

VIRUT

Virut sởi

Virut quai bị

Virus là gì? Cho biết các hình dạng của virut?
-Virus là “dạng sống” có kích thước rất nhỏ bé,
chưa có cấu tạo tế bào mà mắt thường không
nhìn thấy được. Hàng triệu virus gộp lại mới
bằng đầu của một chiếc ghim giấy.
-Virus có nhiều hình dạng khác nhau: hình que, đa diện,
hình cầu, xoắn, hình khối,….



a- Khái Niệm:
-Virus là “dạng sống” có kích thước rất nhỏ bé, chưa có
cấu tạo tế bào và mắt thường không nhìn thấy được.

b- Hình dạng:
-Virus có nhiều hình dạng khác nhau: hình que, đa diện,
hình cầu, xoắn, hình khối,….

Quan sát Hình 16.1 và cho biết hình
dạng của các virus theo bảng gợi ý sau:

Tên hình

Hình que

Hình cầu

Hình đa
diện

Hình a

x

?

?

?

?

Tên hình

Hình que

Hình cầu

Hình đa
diện

Hình a
Hình b
Hình c

x

x
x

C-CẤU TẠO CỦA VIRUS
Quan sát Hình 16.2, em hãy cho biết:
Virus có cấu tạo như thế nào?
Virs có được coi là một sinh vật hoàn chỉnh không?

-Virus chưa có cấu tạo tế
bào: không có màng tế bào,
tế bào chất và nhân.
-Virus chỉ có chất di truyền
và lớp vỏ protein bao bọc
bên ngoài.
-Vì vây, virus chưa được
coi là một sinh vật hoàn
chỉnh.

Tại sao virus phải sống kí sinh nội bào
bắt buộc?


Chú ý - Virus phải sống kí sinh nội bào
bắt buộc vì chưa có cấu tạo tế bào, không
có các thành phần chính của một tế bào
điển hình, nên khi ra khỏi tế bào chủ,
virus tồn tại như một vật không sống.

2. MỘT SỐ BỆNH DO VIRUS GÂY NÊN Ở NGƯỜI VÀ
SINH VẬT.
 Virus được coi là tác nhân gây bệnh cho thực vật, động vật,
con người vì chúng có khả năng “sinh sản” và lan truyền rất
nhanh từ tế bào này sang tế bào khác.
 Hiện nay, có khoảng 1 000 bệnh do virus gây ra ở thực vật,
gây tổn thất cho ngành nông nghiệp.

Em hãy kể tên và một số biểu hiện chính
của bệnh do virus gây ra ở người.

Sưng, đau tuyến nước
bọt

Xuất hiện ban, sốt
cao, đau bụng, nôn,
đau đầu, khó chịu

Nhiễm trùng, phát
ban đỏ, ung thư….



 Virus được coi là tác nhân gây bệnh cho thực vật, động vật,
con người vì chúng có khả năng “sinh sản” và lan truyền rất
nhanh từ tế bào này sang tế bào khác.
+ Một số viruts gây bệnh cho người:
- Virus cúm
- Virus HIV
- Virus Ebola (gây bệnh sốt xuất huyết ở người)
- Virus Corona.
- Virus viêm gan B
- Virus dại
- Virus viêm não Nhật Bản
- Virus sởi, quai bị ……….

Virut HIV

HIV là một virus có khả năng gây hội chứng suy giảm
miễn dịch mắc phải, một tình trạng làm hệ miễn dịch của
con người bị suy giảm cấp tiến, tạo điều kiện cho những
nhiễm trùng cơ hội và ung thư phát triển mạnh làm đe
dọa đến mạng sống của người bị nhiễm.

Năm 2019, Thế giới có
+ khoảng 38 triệu người đang sống chung với HIV.
+ 690.000 người nhiễm HIV đã tử vong.
+1,7 triệu người nhiễm mới được phát hiện, trong đó tập
trung chủ yếu nam giới 25-49 tuổi (38%) và nam giới 1524 tuổi (12%).
Năm 2019,Việt Nam có số người nhiễm HIV/AIDS còn
sống là khoảng 230.000 người, đứng thứ 3 so với các nước
khu vực Đông Nam Á. Ước tính tỷ lệ hiện nhiễm HIV của
Việt Nam trên dân số trong độ tuổi từ 15-49 là 0,3%, đứng
thứ 5 trong số các nước khu vực Đông Nam Á.

II. VI KHUẨN

1. HÌNH DẠNG, CẤU TẠO CỦA VI KHUẨN

Vi khuẩn HP

Vi khuẩn HP
là nguyên
nhân chính
dẫn đến tình
trạng viêm
loét dạ dày,
tá tràng đặc
biệt là ung
thư dạ dày.

Quan sát
Hình 16.8

Em hãy cho biết:
 Vi khuẩn là gì? Có ở đâu?
 Các thành phần cấu tạo của một vi khuẩn.
 Vi khuẩn: là những sinh vật
đơn bào rất nhỏ bé, có kích
thước 0,5 - 10 micro met,
chỉ có thể quan sát chúng
bằng kính hiển vi.
 Vi khuẩn có ở trong không
khí, đất nước, cơ thể sinh
vật.
+Cấu tạo của vi khuẩn: vùng
nhân, tế bào chất, thành tế bào,
màng tế bào



+ Vi khuẩn: là những sinh vật đơn bào rất nhỏ bé, có
kích thước 0,5 - 10 micro met, chỉ có thể quan sát
chúng bằng kính hiển vi.
+ Cấu tạo của vi khuẩn: vùng nhân, tế bào chất,
thành tế bào, màng tế bào

2- Hình dạng của vi khuẩn
Quan sát Hình 16.9
Em hãy cho biết: Các hình dạng khác nhau của vi khuẩn.






Hình cầu
Hình que
Hình xoắn
Hình ống
Hình chuỗi
hạt



+ Hình dạng của vi khuẩn: Có nhiều hình dạng rất
khác nhau như:
- Hình cầu
- Hình que
- Hình xoắn
- Hình ống
- Hình chuỗi hạt…..

VIRUT

VI KHUẨN

Nhận xét về kích thước, hình dạng của vi khuẩn

Bảng so sánh sự khác nhau
về cấu tạo của virus và vi khuẩn
Đặc điểm

Virus

Vi khuẩn

Thành tế bào

x

Màng tế bào

x

Tế bào chất

x

Vùng nhân

x

Em có biết

Có đến vài nghìn
vi khuẩn bám trên
đầu một đinh ghim.

Có đến hàng triệu
vi khuẩn trong
một giọt nước.

Một số vai trò của vi khuẩn

Có hơn 700 vi khuẩn khác nhau được tìm thấy trong miệng
của con người. Trong đó có nhiều vi khuẩn hỗ trợ tiêu hóa

2. VAI TRÒ CỦA VI KHUẨN
-Quan sát hình ảnh và cho biết các vai trò của vi khuẩn?
Chế biến các
thực phẩm lên
men

Động vật,
con người
tiêu hóa thức
ăn

Phân giải xác
Phân bón
động thực vật
nông nghiệp và tăng độ màu
mỡ cho đất

Một số vai trò của vi khuẩn


+ Vai trò của vi khuẩn:

- Chế biến các thực phẩm lên men
- Động vật, con người tiêu hóa thức ăn
- Phân bón nông nghiệp
- Phân giải xác động thực vật và tăng độ
màu mỡ cho đất …….

THẢO LUẬN VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI
Vì sao cần ủ sữa chua ở nhiệt độ 30 - 45 độ C trong 8 - 24 tiếng
 Nhiệt độ và thời
gian hợp lí thì vi
khuẩn lên men sẽ
hoạt động mạnh.

-Quan sát hình ảnh và cho biết tác hại của vi khuẩn?

3. TÁC HẠI CỦA VI KHUẨN
Vi khuẩn làm
hỏng thức ăn
Thức ăn ôi thiu

Vi khuẩn gây bệnh
cho con người và
sinh vật
 Uốn
ván,
sốt
thương hàn, lao,…
 Sinh vật: bạc lá,
héo cây,….



+ Tác hại của vi khuẩn:
- Vi khuẩn làm hỏng thức ăn, làm thức ăn ôi thiu
- Gây bệnh cho con người và sinh vật như:
* Ở người: Uốn ván, sốt thương hàn, lao,…
* Ở sinh vật: bạc lá, héo cây,….

Thảo luận và trả lời câu hỏi ?
Em hãy cho biết:
Một số cách bảo quản thức ăn tránh bị
hỏng do vi khuẩn ở gia đình em.
 Sấy khô, đông lạnh, muối chua,…
 Chế biến thức ăn trong ngày thực
phẩm tươi sống.
 Sơ chế sạch thịt cá sống, không để lẫn
thức ăn sống – chín,…

Lấy ví dụ về nhữvi khuẩn gây hại đối với sinh vật và
con người vi khuẩn có ích và
 Lactobacillus: vi khuẩn
 E-coli: gây bệnh bị. tiêu
giúp tiêu diệt nhiều loại
chảy, nôn mửa,…
 
hại khuẩn trong đường
 Salmonella
gây
bệnh
ruột. 
 Microflora: vi khuẩn,
thương hàn.
nấm da con người, giúp  V.cholerae gây bệnh tả.
ngăn chặn tình trạng vết 
Shigella gây bệnh lỵ
thương bị nhiễm trùng,
chữa lành vết thương.
Vi khuẩn có lợi

Vi khuẩn có hại

III. PHÒNG BỆNH DO VIRUS,
VI KHUẨN GÂY NÊN
1. PHÒNG BỆNH
 Hơn 70% các loại bệnh ở người do virus
và vi khuẩn và là bệnh truyền nhiễm.
 Theo em, làm cách nào để phòng chống,
ngăn ngừa bệnh do virus, vi khuẩn gây ra ở
người?

Đeo khẩu trang khi ra
ngoài

Tập thể dục rèn luyện
sức khỏe

Ăn uống đủ chất dinh
dưỡng

Không tiếp xúc với
Người bị nhiễm virus

Rửa tay bằng xà phòng

Bổ sung thêm vitamin C cho cơ
thể để nâng cao sức đề kháng



Cách phòng chống vi khuẩn, virus:
-Đeo khẩu trang khi ra ngoài
-Tập thể dục rèn luyện sức khỏe
-Ăn uống đủ chất dinh dưỡng
-Không tiếp xúc với người bị nhiễm virus
-Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng
-Bổ sung thêm vitamin C cho cơ thể để nâng cao sức đề
kháng….

Mở rộng

 Chủng virus Corona được xác định trong một

cuộc điều tra ổ dịch bắt nguồn từ khu
chợ lớn chuyên bán hải sản và động vật
ở Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.
 Virus Corona mới gây viêm phổi cấp.
Người mắc bệnh viêm phổi do loại
virus này gây ra có các biểu hiện như
ho, sốt và khó thở. Trong các trường
hợp nghiêm trọng, bệnh nhân còn suy
yếu nội tạng.
 Em hãy nêu một số biện pháp phòng
chống bệnh do virus Corona gây nên.

THẢO
LUẬN VÀ
TRẢ LỜI
CÂU HỎI

Em hãy nêu một số biện pháp mà gia
đình và địa phương em đã thực hiện để
phòng chống các bệnh lây nhiễm do
virus, vi khuẩn gây nên cho cây trồng và
vật nuôi.
▸ Cây trồng: phun thuốc, tạo giống cây
sạch bệnh,…
▸ Vật nuôi: cọ rửa chuồng, trại sạch sẽ;
tiêm phòng bệnh dại,….