Chủ đề 11: TRÁI ĐẤT VÀ BẦU TRỜI
Bài 43: CHUYỂN ĐỘNG NHÌN THẤY CỦA
MẶT TRỜI

Bài 43: CHUYỂN ĐỘNG NHÌN
THẤY CỦA MẶT TRỜI

1. Chuyển động nhìn thấy của mặt trời
Em hãy mô tả sự «chuyển động» của Mặt Trời
hằng ngày trên bầu trời.
• Mặt Trời mọc ở hướng
đông.
• Nó chuyển động trên bầu
trời về hướng tây rồi lặn.
Hình 43.1. Mô phỏng «chuyển
động» nhìn thấy hằng ngày của
Mặt Trời.

Em hãy cho biết Trái Đất tự quay
quanh trục của nó theo chiều
nào và mỗi thời điểm, ánh sáng
Mặt Trời chiếu tới Trái Đất sẽ làm
bao nhiêu phần diện tích được
chiếu sáng?
Người tại vị trí B khi ánh sáng
mặt trời vừa chiếu tới sẽ quan
sát thấy hiện tượng gì? Sau đó,
người tại vị trí B sẽ thấy Mặt Trời
«chuyển động» như thế nào? Vì
sao?

Hình 43.2. Mô phỏng chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất.

Trái Đất tự quay quanh trục của nó
theo chiếu từ tây sang đông và mỗi
thời điểm, ánh sáng mặt trời chiếu
tới Trái Đất sẽ làm khoảng 50% diện
tích mặt đất được chiếu sáng.

Người ở tại vị trí B trong hình
43.2a khi ánh sáng mặt trời vừa
chiếu tới sẽ quan sát thấy hiện
tượng Mặt Trời mọc. Sau đó,
người ở tại vị trí B sẽ tiếp tục thấy
Mặt Trời “chuyển động” dần về
hướng tây vì Trái Đất tự quay
quanh trục của nó theo chiều từ
tây sang đông.

Người ở tại vị trí C (hình 43.2b) khi
ánh sáng mặt trời vừa khuất sẽ quan
sát thấy hiện tượng gì? Vì sao?

Quan sát được hiện tượng Mặt Trời lặn
vì tiếp đó ở vị trí này sẽ không được Mặt
Trời chiếu sáng cho tới ngày hôm sau

Kết luận

• Hàng ngày, chúng ta thấy Mặt trời mọc ở hướng

đông và chuyển động trên bầu trời dần về hướng
Tây rồi lặn.

• Nguyên nhân là do Trái đất chuyển động tự quay
quanh trục của nó theo hướng từ Tây sang Đông.

Bài 43: CHUYỂN ĐỘNG NHÌN
THẤY CỦA MẶT TRỜI

1. Chuyển động nhìn thấy của mặt trời
2. MẶT TRỜI MỌC VÀ LẶN

THÍ NGHIỆM

- Giữ quả địa cầu tại một vị trí bất kì. Em hãy xác định các vị
trí trên quả địa cầu mà ánh sáng sẽ chiếu tới và các vị trí trên
quả địa cầu mà ánh sáng sẽ khuất ngay khi ta quay tiếp quả
địa cầu.
- Em hãy quay quả địa cầu để tại vị trí của Việt Nam trên quả
địa cầu sẽ có ánh sáng chiếu tới ngay khi ta quay tiếp quả địa
cầu.
- Từ nội dung thảo luận trên em hãy liên hệ với hiện tượng
ngày và đêm trên Trái Đất, Mặt Trời mọc và Mặt Trời lặn khi
quan sát từ Trái Đất.

1

2

Các vị trí trên quả địa cầu mà ánh
sáng sẽ chiếu tới là những vị trí ánh
sáng vừa mới chiếu tới ngay khi ta
quay tiếp quả địa cầu.
Các vị trí trên quả địa cầu mà
ánh sáng sẽ khuất là những vị trí
ánh sáng sắp bị khuất ngay khi
ta quay tiếp quả địa cầu.

Để tại vị trí của Việt Nam
trên quả địa cầu sẽ có ánh
sáng chiếu tới ngay khi ta
quay tiếp quả địa cầu, ta
phải quay quả địa cầu tới vị
trí sao cho ánh sáng vừa mới
chiếu tới vị trí của Việt Nam.

Hiện tượng Mặt Trời mọc và
lặn trên Trái Đất dẫn đến có
sự luân phiên ngày và đêm.

Câu 1: Khi Mặt Trời lặn nghĩa là ở bất kì đâu trên Trái
Đất đều không thể nhìn thấy Mặt Trời. Kết luận này
đúng hay sai? Tại sao?
Câu 2: Theo em, hằng ngày người sinh sống ở Hà Nội
hay ở Điện Biên sẽ quan sát thấy Mặt Trời mọc trước?
Tại sao?
Câu 3: Khoảng thời gian mỗi ngày đêm trên Trái Đất là
bao lâu? Em hãy cho biết khoảng thời gian đó thể hiện
điều gì?

Bài tập dự án chế tạo đồng hồ mặt trời

1) Bài tập dự án: chế tạo đồng hồ mặt
trời.
2) Chuẩn bị bài mới :
- Tìm hiểu về chuyển động nhìn thấy của
Mặt Trăng.