Cách chơi, luật chơi:
- Cả 4 tổ sẽ cùng tham gia chơi, mỗi tổ lần lượt các bạn
lên ghi các ví dụ về sự truyền âm trong trong chất khí.
- Khi nghe tiếng nhạc, người thứ nhất của mỗi đội sẽ bắt
đầu xuất phát ghi 1 ví dụ lên bảng,sau đó bạn đó sẽ chạy
về giao phấn lại cho bạn khác. Trong quá trình giao bạn
nào lên bảng 2 lần thì phạm luật.
-Cứ thế tiếp tục cho đến hết . Trong 2 phút đội nào ghi
được nhiều ví dụ đúng nhất là đội đó chiến thắng.

Trò chơi có tên: “AI NHANH HƠN.”
 

00:00
00:01
00:02
00:03
00:04
00:05
00:06
00:07
00:08
00:09
00:10
00:11
00:12
00:13
00:14
00:15
00:16
00:17
00:18
00:19
00:20
00:21
00:22
00:23
00:24
00:25
00:26
00:27
00:28
00:29
00:30
00:31
00:32
00:33
00:34
00:35
00:36
00:37
00:38
00:39
00:40
00:41
00:42
00:43
00:44
00:45
00:46
00:47
00:48
00:49
00:50
00:51
00:52
00:53
00:54
00:55
00:56
00:57
00:58
00:59
01:00
01:01
01:02
01:03
01:04
01:05
01:06
01:07
01:08
01:09
01:10
01:11
01:12
01:13
01:14
01:15
01:16
01:17
01:18
01:19
01:20
01:21
01:22
01:23
01:24
01:25
01:26
01:27
01:28
01:29
01:30
01:31
01:32
01:33
01:34
01:35
01:36
01:37
01:38
01:39
01:40
01:41
01:42
01:43
01:44
01:45
01:46
01:47
01:48
01:49
01:50
01:51
01:52
01:53
01:54
01:55
01:56
01:57
01:58
01:59
02:00

CHỦ ĐỀ 4- ÂM THANH
Tiết 23,24,25: BÀI 13- ĐỘ TO VÀ ĐỘ
CAO CỦA ÂM (Tiết 1,2 )

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM ( Tiết 1 )
1. Độ to của âm
* Tìm hiểu về biên độ dao động

Điền từ còn thiếu vào chỗ trống:
lớn nhất
Biên độ dao động là độ lệch………………của
vật dao động so với…….
vị trí cân bằng
………………...của
nó.

* Trên màn hình dao động kí, biên độ dao động là khoảng cách giữa
đỉnh đồ thị và đường vẽ cắt ngang ở giữa đồ thị

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM
1. Độ to của âm
* Tìm hiểu về biên độ dao động
Hình dưới đây cho thấy đồ thị dao động âm trên màn dao động kí khi nguồn âm là một
âm thoa được gõ nhẹ (a) và gõ mạnh (b).
Sóng âm nào có biên độ dao động lớn hơn ?
Biên độ dao động ở hình b lớn hơn biên độ
dao động ở hình a.

Quan sát dao động của đầu thước, xác định biên độ dao động của
đầu thước rồi điền vào bảng sau.

Bảng 1:

Lệch ít

Lệch
nhiều

Vị trí cân
bằng

Cách làm thước
dao động

Đầu thước dao
động mạnh hay
yếu?

Biên độ dao
động lớn hay
nhỏ?

Nâng đầu thước lệch
nhiều
Nâng đầu thước lệch

mạnh

lớn

yếu

nhỏ

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM
1. Độ to của âm
* Tìm hiểu mối quan hệ giữa độ to của âm với biên độ âm
Thí nghiệm 1
+ Nêu dụng cụ và cách tiến hành thí nghiệm 1
trong SGK.
+ Hoạt động nhóm làm thí nghiệm 1 ( SGK )
+ Hoàn thiện bảng 13.1
2- Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa
độ to của âm phát ra với biên độ
dao động của dây chun ?

00:00
00:01
00:02
00:03
00:04
00:05
00:06
00:07
00:08
00:09
00:10
00:11
00:12
00:13
00:14
00:15
00:16
00:17
00:18
00:19
00:20
00:21
00:22
00:23
00:24
00:25
00:26
00:27
00:28
00:29
00:30
00:31
00:32
00:33
00:34
00:35
00:36
00:37
00:38
00:39
00:40
00:41
00:42
00:43
00:44
00:45
00:46
00:47
00:48
00:49
00:50
00:51
00:52
00:53
00:54
00:55
00:56
00:57
00:58
00:59
01:00
01:01
01:02
01:03
01:04
01:05
01:06
01:07
01:08
01:09
01:10
01:11
01:12
01:13
01:14
01:15
01:16
01:17
01:18
01:19
01:20
01:21
01:22
01:23
01:24
01:25
01:26
01:27
01:28
01:29
01:30
01:31
01:32
01:33
01:34
01:35
01:36
01:37
01:38
01:39
01:40
01:41
01:42
01:43
01:44
01:45
01:46
01:47
01:48
01:49
01:50
01:51
01:52
01:53
01:54
01:55
01:56
01:57
01:58
01:59
02:00
02:01
02:02
02:03
02:04
02:05
02:06
02:07
02:08
02:09
02:10
02:11
02:12
02:13
02:14
02:15
02:16
02:17
02:18
02:19
02:20
02:21
02:22
02:23
02:24
02:25
02:26
02:27
02:28
02:29
02:30
02:31
02:32
02:33
02:34
02:35
02:36
02:37
02:38
02:39
02:40
02:41
02:42
02:43
02:44
02:45
02:46
02:47
02:48
02:49
02:50
02:51
02:52
02:53
02:54
02:55
02:56
02:57
02:58
02:59
03:00

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1- Nhóm…….

1. Thực hiện thí nghiệm tìm hiểu mối quan hệ giữa độ to của âm với biên độ
âm và điền từ thích hợp vào chỗ trống:
Gảy dây cao su

Biên độ dao động của
dây cao su ( lớn / nhỏ )

Âm phát ra ( to/ nhỏ )

Nhẹ

…………………

………………

Mạnh

…………………..

………………

2. Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa độ to của âm phát ra với biên độ dao động
của dây cao
su? .................................................................................................................................
........................................................................................................................................

1. Độ to của âm

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

* Tìm hiểu mối quan hệ giữa độ to của âm với biên độ âm
Gảy dây cao su

Biên độ dao động của
dây cao su ( lớn / nhỏ )

Âm phát ra ( to/ nhỏ )

Nhẹ

nhỏ

nhỏ

Mạnh

lớn

to

Biên độ dao động của dây cao su càng lớn thì âm phát ra của dây cao su càng to và ngược
lại, biên độ dao động của dây cao su càng nhỏ thì âm phát ra càng nhỏ.



Quan sát dao động của đầu thước, xác định biên độ dao động của
đầu thước rồi điền vào bảng sau.

Bảng 1:

Lệch ít

Lệch
nhiều

Vị trí cân
bằng

Cách làm thước
dao động

Đầu thước dao
động mạnh hay
yếu?

Biên độ dao
động lớn hay
nhỏ?

Nâng đầu thước lệch
nhiều
Nâng đầu thước lệch

mạnh

lớn

yếu

nhỏ

Vận dụng
Khi gãy mạnh dây đàn tiếng đàn
sẽ to hay nhỏ, vì sao ?
Tiếng đàn sẽ to. Vì khi gảy mạnh, dây
đàn lệch nhiều, biên độ dao động của
dây đàn lớn, nên âm phát ra to.

VËt
dao
®éng

Biªn
®é dao
®éng
lín

¢m
ph¸t
ra to

Biªn
®é
dao
®éng
nhá

¢m
ph¸t
ra nhá

M¹nh

YÕu

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM
1. Độ to của âm
* Tìm hiểu mối quan hệ giữa độ to của âm với biên độ âm
Thí nghiệm 2: Quan sát đồ thị dao động âm của âm thoa bằng dao động kí

Để thực hiện được thí
nghiệm này , cần chuẩn
bị những dụng cụ gì ?

1. Độ to của âm

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Quan sát đồ thị dao động âm của âm thoa bằng dao động kí.

TH gõ nhẹ
Sohơn
sánh độ

TH gõ mạnh

TH gõ mạnh

a)
to của âm nghe được trong ba trường hợp gõ âm thoa.
b) So sánh biên độ của dao động âm trên màn hình trong ba trường
hợp gõ âm thoa.
c) Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa độ to của âm nghe được và biên
độ dao động của sóng âm.

a) So sánh độ to của âm nghe được trong ba trường hợp gõ âm
thoa:
+TH 1: Dùng búa cao su gõ nhẹ vào một nhánh âm thoa: âm phát
ra nhỏ nhất.
+ TH 2: Gõ mạnh vào âm thoa: âm phát ra to hơn.
+ TH 3: Gõ mạnh hơn vào âm thoa: âm phát ra to nhất.
b) Biên độ của dao động âm trên màn hình trong ba trường hợp gõ
âm thoa: trường hợp 1 < trường hợp 2 < trường hợp 3
c) Mối liên hệ giữa độ to của âm nghe được và biên độ dao động
của sóng âm: âm nghe được càng to khi biên độ âm càng lớn và
ngược lại, âm nghe được càng nhỏ khi biên độ âm càng nhỏ.
 Âm nghe được càng to(nhỏ) thì biên độ âm càng lớn (nhỏ) 

VËt
dao
®éng

Biªn
®é dao
®éng
lín

¢m
ph¸t
ra to

Biªn
®é
dao
®éng
nhá

¢m
ph¸t
ra nhá

M¹nh

YÕu

- Độ to của âm được đo bằng đơn vị đêxiben (dB)

Luyện tập

Khi ta nghe được tiếng động xung quanh quá to ta sẽ cảm thấy thế
nào?

Khi âm thanh quá to, ta sẽ thấy có cảm giác đau ở trong tai. Nếu tình trạng này kéo dài
có thể gây ảnh hưởng làm suy giảm thính giác tạm thời hoặc vĩnh viễn. Khi đó ta phải
tìm cách tránh hoặc giảm tiếp xúc, giảm độ to của nguồn âm đó đến tai.

Vận dụng
Khi gãy mạnh dây đàn tiếng đàn
sẽ to hay nhỏ, vì sao ?
Tiếng đàn sẽ to. Vì khi gảy mạnh, dây
đàn lệch nhiều, biên độ dao động của
dây đàn lớn, nên âm phát ra to.

1. ĐỘ TO CỦA ÂM.
HS làm thí nghiệm theo nhóm và trả lời câu hỏi sau :
Nếu kẹp một đầu thước thép vào mặt bàn, dùng tay gảy đầu còn lại thì
thước có thể phát ra âm thanh. Khi khoảng cách giữa đầu tự do của thước
với mép bàn khác nhau thì âm phát ra khác nhau. Vì sao?

Khi khoảng cách đầu tự do của thước và
mép bàn khác nhau thì khi ta gảy, đầu
thước sẽ có độ dao động mạnh yếu khác
nhau, vì vậy âm phát ra khác nhau.

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM
I. Độ to của âm
* Tìm hiểu mối quan hệ giữa độ to của âm với biên độ âm
-Tiến hành thí nghiệm 2 và thực hiện các yêu cầu sau:
a) So sánh độ to của âm nghe được trong ba trường hợp gõ âm thoa.
b) So sánh biên độ của dao động âm trên màn hình trong ba trường hợp gõ âm thoa.
c) Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa độ to của âm nghe được và biên độ dao động của
sóng âm.

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM
I. Độ to của âm
* Tìm hiểu mối quan hệ giữa độ to của âm với biên độ âm
- Độ to của âm phát ra từ âm thoa to nhất khi gõ vào âm thoa mạnh nhất và độ to của
âm thoa nhỏ nhất khi gõ vào âm thoa nhẹ nhất.
-Biên độ lớn nhất khi gõ vào âm thoa mạnh nhất, bên độ nhỏ nhất khi gõ vào âm thoa
nhẹ nhất.
- Độ to của âm nghe được càng mạnh thì biên độ dao động của sóng âm càng lớn, độ to
của âm nghe được càng yếu thì biên độ của sóng âm càng nhỏ.

a) So sánh độ to của âm nghe được trong ba trường hợp gõ âm thoa:
•Trường hợp 1. Dùng búa cao su gõ nhẹ vào một nhánh âm thoa: âm phát ra nhỏ nhất.
•Trường hợp 2. Gõ mạnh vào âm thoa: âm phát ra to hơn.
•Trường hợp 3. Gõ mạnh hơn vào âm thoa: âm phát ra to nhất.
b) Biên độ của dao động âm trên màn hình trong ba trường hợp gõ âm thoa: trường hợp
1 < trường hợp 2 < trường hợp 3
c) Mối liên hệ giữa độ to của âm nghe được và biên độ dao động của sóng âm: âm nghe
được càng to khi biên độ âm càng lớn và ngược lại, âm nghe được càng nhỏ khi biên độ
âm càng nhỏ.

Âm nghe được càng to thì biên độ càng lớn  

Vận dụng

Vì sao ta nghe được tiếng động xung quanh?

Khi âm thanh quá to, ta sẽ thấy có cảm giác đau ở trong tai. Nếu tình trạng này kéo
dài có thể gây ảnh hưởng làm suy giảm thính giác tạm thời hoặc vĩnh viễn. Khi đó
ta phải tìm cách tránh hoặc giảm tiếp xúc, giảm độ to của nguồn âm đó đến tai.

Vận dụng
Giải thích tại sao các nhân viên điều hướng máy bay tại mặt đất bên trong sân
bay đều phải đeo các dụng cụ bảo vệ tai?

Tiếng động cơ phản lực ở cách 4m: 130 dB

Vận dụng
Khi gãy đàn tiếng đàn sẽ to hay
nhỏ , vì sao ?
Tiếng đàn sẽ to. Vì khi gảy mạnh, dây
đàn lệch nhiều, biên độ dao động của
dây đàn lớn, nên âm phát ra to.

Con người nói được là nhờ sự rung động của dây
thanh quản. Dây thanh quản rung động càng
mạnh thì tiếng nói càng to.
Nếu nói to trong thời
gian dài có thể khiến
dây thanh quản bị tổn
thương: đau, rát… là
nguyên nhân gây ra
một số bệnh như: khàn
tiếng, viêm thanh quản
và một số bệnh nghiêm
trọng khác.
16:48

¢m
ph¸t
ra
cao

TÇn sè
lín
Nhanh

ChËm
¢m
ph¸t
ra
thÊp

TÇn sè
nhá

VËt
dao
®éng

Biªn
®é dao
®éng
lín

¢m
ph¸t
ra to

Biªn
®é
dao
®éng
nhá

¢m
ph¸t
ra nhá

M¹nh

YÕu

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM ( Tiết 1 )
I. Độ to của âm
-

Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của dao động so với vị trí cân bằng của nó.

- Âm nghe được càng to thì biên độ càng lớn  

THÔNG TIN
Máy trợ thính
Máy trợ thính là dụng cụ làm tăng cường
độ âm do đó cũng làm tăng độ to của âm, giúp cho
người có tai nghe kém. Máy gồm một bộ phận thu
nhận âm kết hợp với bộ phận tăng âm. Âm được
tăng độ to lên nhiều lần rồi truyền theo ống dẫn
vào bộ phận nghe đặt bên trong tai.

CHỦ ĐỀ 4- ÂM THANH
BÀI 13- ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

-

Có một bức tranh đã bị che khuất bởi 4 mảnh ghép. Mỗi mảnh ghép tương
ứng với một câu hỏi. Người chơi được lựa chọn bất kì mảnh ghép nào với câu
hỏi tương ứng.

-

Sau 15 giây, nếu trả lời đúng sẽ nhận được một phần quà, trả lời sai cơ hội sẽ
giành cho bạn khác.

-

Mỗi câu trả lời đúng sẽ mở ra một mảnh ghép để đến gần với bức tranh hơn.
Bạn có thể trả lời về bức tranh bất kì thời điểm nào. Nếu đúng được phần quà
đặc biệt, sai sẽ không được tiếp tục tham gia trò chơi nữa.

Nhạc sĩ: Văn Cao
(1923 – 1995)

Câu 1 : Chọn câu trả lời đúng:
Âm do một vật phát ra càng nhỏ khi:
A. Vật dao động càng chậm .
B. Vật dao động càng mạnh.
C. Biên độ dao động càng nhỏ.
D. Tần số dao động càng nhỏ

Câu 2: Chọn phương án điền từ thích hợp:
Vật dao động lệch khỏi vị trí cân bằng càng
nhiều, biên độ dao động càng …(1)…, âm
phát ra càng …(2)…
A. (1) bé, (2) to.
B. (1) lớn, (2) to.
C. (1) bé, (2) nhỏ.
D. (1) lớn, (2) cao.

Câu 3: Chọn phương án điền từ thích hợp:
Vật dao động càng nhanh, tần số dao động càng
…(1)…, âm phát ra càng …(2)…
A. (1) bé, (2) to.
B. (1) lớn, (2) to.
C. (1) bé, (2) nhỏ.
D. (1) lớn, (2) cao.

Câu 4. Đơn vị độ to của âm là:
A. Đeximet (dm)
B. Đê xiben(dB)
C. Đêxigam (dg)
D. Héc (Hz).

Câu 5.
Bạn Thanh thích chơi đàn ghi ta, bạn Thanh muốn thay đổi độ to
của nốt nhạc bằng cách nào? Em hãy nghĩ cách giúp bạn Thanh.
Trả lời: Bạn Thanh muốn thay đổi độ to của
nốt nhạc bằng cách gảy mạnh dây đàn.

Câu 6.
Gõ …(1)…. mặt trống, mặt trống phát ra âm to, khi
đó …(2)… của mặt trống lớn.

(1) mạnh
(2) biên độ dao động

Câu 7. Ngưỡng đau (âm làm đau nhức tai) là
bao nhiêu dB?
130dB

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM ( Tiết 2 )
I. Độ to của âm
II. Độ cao của âm

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM ( Tiết 2 )
1. Độ to của âm
2. Độ cao của âm
* Tìm hiểu về tần số

* Tìm hiểu thông tin SGK và cho biết như
thế nào gọi là tần số dao động của thước ?
Số dao động đầu thước thực hiện được trong
1 giây được gọi là tần số dao dộng của thước

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM ( Tiết 2 )
I. Độ to của âm
2. Độ cao của âm
-Dây đàn guitar phải thực hiện bao nhiêu dao động trong mỗi giây để phát ra nốt La
(A4) có tần số 440 Hz?
- Tần số là gì ?
Trả lời
-Tần số là số dao động vật thực hiện được trong 1 giây.
-Trong 1 giây, đàn phát ra tần số 440 Hz
=> Dây đàn thực hiện được 440 dao động.

Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM ( Tiết 2 )

Trong đó:
    n: số dao động
    t: thời gian vật thực hiện được n dao động (s)
    f: tần số dao động (Hz)