TIẾT 21
BÀI TẬP CHỦ ĐỀ 4

Câu 1. Vật sẽ bị quay trong trưòng họp nào dưới đây?
A. Dùng dao cắt bánh sinh nhật.
B. Dùng tay mỏ' cần gạt của vòi nước,
C. Dùng tay vuốt màn hình điện thoại.
D. Dùng búa đóng đinh vào tường
Câu 2. Cách thực hiện nào sau đây không làm tăng mômen lực?
A. Tăng độ lớn của lực tác dụng lên vật.
B. Tăng khoảng cách từ trục quay đến giá của lực.
C. Tăng thời gian tác dụng lực lên vật.
D. Tăng độ lớn của lực và dịch điểm đặt lực ra xa trục quay.
Câu 3. Động tác nào sau đây của người không liên quan đến chuyển động quay?
A. Nhai com
B. Nâng tạ.
C. Đạp xe
D. Hít thở

Câu 4. Khi hoạt động, đòn bẩy sẽ quay quanh
A. điểm tựa
B. Đầu chịu lực.
C. điểm giữa của đòn

Câu 5. Đòn bẩy là dụng cụ dùng để
A. làm thay đổi tính chất hoá học của vật.
C. làm đổi hướng của lực tác dụng vào vật.

D. điểm tác dụng lực.

B. làm biến đổi màu sắc của vật.
D. làm thay đổi khối lượng của vật.

Câu 6. Hoạt động nào dưới đây không dùng vật dụng như một đòn bẩy?
A. Dùng kéo cắt giấy
B. Dùng búa đóng đinh,
C. Dùng kìm cắt sắt
D. Dùng búa nhổ đinh.

Câu 7. Dùng cờ-lê cán dài để tháo nhũng chiếc đai ốc rất chặt để
A. tác dụng lực lên đai ốc được chặt chẽ.
B. làm cho tay đỡ bị đau khi vặn đai ốc.
C. làm tăng mômen lực tác dựng lên vật.
D. đổ thuận tiện hơn khi vặn đai ốc.
Câu 8. Bộ phận ở xe đạp khi hoạt động có vai trò như đòn bẩy là
A. yên xe.
B. khung xe
C. má phanh.

Câu 9. Vật nào sau đây không thể dùng để tạo ra đòn bẩy?
A. Thanh sắt
B. Cây gậy.
C. Bút chì

D. tay phanh.

D. Quả bóng

Bài tập 1 trang 98 KHTN 8: Em hãy chỉ rõ vật quay, trục quay của vật và mô tả
lực tác dụng làm quay vật trong hình 1.
Trả lời:
- Vật quay là mái chèo, trục quay của vật chính
tại điểm tựa của mái chèo vào thuyền.
- Lực tác dụng có giá không song song và
không cắt trục quay nên làm quay vật

Bài tập 2 trang 98 KHTN 8: Một bạn nhỏ cần mở một chiếc cổng sắt rất nặng bằng
cách đẩy nó quay quanh bản lề. Để có thể mở cổng dễ dàng, bạn này cần tác dụng lực
vào những điểm ở xa hay gần bản lề? Vì sao?

Trả lời:
Để có thể mở cổng dễ dàng, bạn này cần tác dụng vào những điểm ở xa bản lề vì
khoảng cách từ trục quay tới giá của lực càng lớn sẽ giúp mômen lực càng lớn (tác dụng
làm quay càng lớn) và làm cánh cổng quay quanh bản lề dễ hơn.

Bài tập 3 trang 98 KHTN 8: Em hãy mô tả cách mở chiếc kẹp ở hình 2. Sau đó,
biểu diễn lực tác dụng và chỉ rõ đâu là điểm tựa
Trả lời:
Hình ảnh dưới đây mô tả cách mở chiếc kẹp,
biểu diễn lực tác dụng và điểm tựa.

Bài tập 4 trang 98 KHTN 8: Ở xe đạp, có những bộ phận nào khi hoạt động sẽ giống như chiếc đòn
bẩy? Với mỗi trường hợp, chỉ ra điểm tựa của đòn bẩy và cách đổi hướng của lực tác dụng.
Trả lời: Các bộ phận xe đạp dựa trên nguyên lí đòn bẩy là:
 Bộ phận gồm: Bàn đạp (pê-đan) (1), đùi, trục giữa (2), đĩa
(3), xích (4), líp (5).
+ Bàn đạp là điểm lực tác dụng.
+ Trục giữa là điểm tựa.
+ Xích đĩa líp là điểm đặt vật nâng (kéo bánh xe sau
chuyển động).
Lực khi dùng chân tác dụng lên pê – đan xe đạp có
phương thẳng đứng chiều từ trên xuống và có tác dụng
làm trục giữa A quay, khi đó tạo ra lực kéo giữa các
điểm tiếp xúc giữa mắt xích và răng của vành đĩa, làm
cho trục bánh sau B quay tạo ra lực kéo làm cả xe
chuyển động.

Bài tập 4 trang 98 KHTN 8: Ở xe đạp, có những bộ phận nào khi hoạt động sẽ giống như chiếc đòn
bẩy? Với mỗi trường hợp, chỉ ra điểm tựa của đòn bẩy và cách đổi hướng của lực tác dụng.

 Bộ phận: chân chống xe.
Trong đó:
 O là điểm tựa; O1 là điểm tác dụng lực; O2 là điểm đặt
vật.
Lực của chân chống tác dụng xuống mặt đất theo
phương thẳng đứng chiều từ trên xuống làm mặt đất tác
dụng trở lại chân chống một lực theo phương thẳng đứng
chiều ngược lại (từ dưới lên) giúp chống đỡ xe ngay tại
điểm tựa.

Bài tập 4 trang 98 KHTN 8: Ở xe đạp, có những bộ phận nào khi hoạt động sẽ giống như chiếc đòn
bẩy? Với mỗi trường hợp, chỉ ra điểm tựa của đòn bẩy và cách đổi hướng của lực tác dụng.

 Bộ phận: đòn bẩy tay phanh
Trong đó:
O là điểm tựa; O1 là điểm tác dụng
lực; O2 là điểm đặt vật.
Lực của tay tác dụng vào tay phanh,
truyền lực qua dây phanh tới má phanh
làm áp sát vào bánh xe, tạo ra lực + Bộ
phận: đòn bẩy tay phanh
ma sát giúp bánh xe quay chậm dần và
dừng lại.

Bài 18.2/SBT. Hình 18.2 là ảnh chụp một cánh
cửa có tay nắm và khoá. Hãy kể ra những vật có
thể quay được khi có lực tác dụng. Mô tả rõ trục
quay, lực tác dụng làm quay trong mỗi trường
hợp.

 Vật có thể quay là cánh cửa, tay nắm
cửa và núm xoay ổ khoá.

Bài 18.9/SBT. Để gắn đai ốc vào bu lông, lúc đầu
người thợ có thể vặn bằng tay (hình 18.3). Sau đó để
siết chặt ốc, người thợ phải dùng một chiếc cờ-lê.
Hãy giải thích cách làm này của người thợ.

 Lúc đầu, ốc cần lực nhỏ để dịch trên bu lông. Vì vậy,
chỉ cần các ngón tay với lực nhỏ đã gây ra tác dụng
làm quay nhỏ để xoay ốc. Cách làm này làm ốc sẽ
xoay nhanh hơn (do các ngón tay cần độ dịch chuyển
nhỏ).
Khi cần siết chặt ốc, cần lực lớn nên phải dùng cờ-lê
cán dài và phải dùng lực của cả cánh tay để siết ốc chặt.
Đây là cách làm tăng mômen lực nhờ tăng cả độ lớn của
lực và khoảng cách từ trục đến giá của lực.

Bài 18.10/SBT. Em hãy chỉ ra những bộ phận nào ở người có thể quay khi hoạt động.
Với mỗi trường hợp, em có thể chỉ ra trục quay, lực tác dụng làm quay và dùng hình vẽ
để mô tả lại tác dụng làm quay đó.

 Một số bộ phận của con người có thể
quay như: cẳng tay, cánh tay, bàn chân,
ống chân, quai hàm, đầu,...

Bài 19.7/SBT. Hình 19.2 mô tả một thanh gỗ
đang nằm ngang trên ghế, đầu bên trái của
thanh gỗ có buộc một vật.
a) Để nâng vật lên một chút, phải tác dụng
lên đầu A một lực có hướng như thế nào? Khi
đó điểm tựa của thanh gỗ là vị trí nào?
b) Để hạ vật xuống một chút, phải tác dụng
lên đầu A một lực có hướng thế nào? Khi đó
điểm tựa của thanh gỗ là vị trí nào?

a) Khi nâng vật, ta cần tác dụng lực hướng xuống. Điểm tựa lúc này là điểm
M.
b) Khi hạ vật xuống, cần tác dụng lực hướng lên. Điểm tựa lúc này là điểm N.

Bài 19.10/SBT. Ở chiếc kẹp gắp đồ vật
trong hình 19.5, mỗi bên kẹp có vai trò
như một đòn bẩy. Em hãy chỉ ra:
a) Cách dùng chiếc kẹp để gắp đồ vật.
b) Vị trí điểm tựa, lực tác dụng và vật cần
tác dụng lực khi dùng kẹp để gắp đồ vật.

a) Để gắp được đồ, cần đưa vật vào khoảng giữa hai đầu
kẹp, sau đó dùng lực của hai ngón tay ép vào hai nhánh
của kẹp và hướng gần vào nhau.
b) Điểm tựa của hai đòn bẩy này là đầu uốn hai nhánh
kẹp. Lực tác dụng ở khoảng giữa nhánh kẹp, vật cần tác
dụng lực là vật cần kẹp.