Tiết 16, 17, 18, 19- Bài 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
Mục tiêu: Học xong bài này, HS có thể
- Nhận biết được cách xây dựng khóa lưỡng phân trong
phân loại 1 số nhóm sinh vật
-Thực hành xây dựng được khóa lưỡng phân với đối tượng
sinh vật

Tiết: 16, 17,18,19: Bài 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN

I.
II.

Sử dụng khóa lưỡng phân trong phân loại sinh vật
Thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

Em hãy giúp hai bạn ở hình 15.1 phân chia các loại đồ vật
thành từng nhóm theo màu sắc và hình dạng?

Hình
ảnh
này
truyền
cho
em
thông
điệp
gì?

Nếu là em, em
sẽ
đưa
ra
những
cách
phân loại rác
như thế nào?

BÀI 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI SINH
VẬT
Quan sát hình bên và trả lời
một số câu hỏi sau:
1. Các đặc điểm giúp phân
loại các động vật trong hình
thành các nhóm khác nhau ở
các bước 1, 2, 3 là gì?
- Trong
các
sinhloại,
vật
2.
Bước
Trongmỗi
từng
1: bước,
Dựa
bước
phân
vào
môi
được
phân
làmngười
2 nhóm.
từluôn
trường
đầu
đến
sống
cuối,
ta
- Bước
luôn
phân
2: Dựa
loại các
vào loài
đặc động
điểm
vậtcủa
trên
taithành
( Kíchmấy
thước
nhóm?
tai)
- Bước 3: Dựa vào khả năng
sủa
( Âm thanh)

BÀI 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI SINH
VẬT
Các
bước

Vậy, khóa
lưỡng
phân là gì?

1a

Sống trên cạn

Đi đến bước 2

2a

Có tai lớn

Thỏ

2b

Có tai nhỏ

Đi đến bước 3

3a

Không thể sủa

Mèo

Có thể sủa

Chó

3b
Hình 15.2 - Cây phân loại: Cá vàng, thỏ,
chó, mèo

Tên loài

Sống dưới nước Cá vàng

1b

Khóa lưỡng phân
dùng để phân chia
sinh vật thành các
nhóm dựa trên sự
giống
hoặc
khác
nhau ở mỗi đặc
điểm của sinh vật.

Đặc điểm

Bảng 15.1. Khóa lưỡng phân dùng để
phân loại: Cá vàng, thỏ, chó, mèo

I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI SINH
VẬT

Hãy hoàn thiện khóa lưỡng phân( Bảng 15.2) để xác định tên mỗi loài cây,
dựa vào đặc điểm lá cây trong hình 15.3
Các
bước

Bèo Nhật bản

Cây ôrô

Cây Sắn

Cây hoa hồng

Đặc điểm

Tên cây
Đi tới bước 2

1a

Lá không xẻ thành nhiều thùy

1b

Lá xẻ thành nhiều thùy hoặc lá
xẻ thành lá con

2a

Lá có mép lá nhẵn

?

2b

Lá có mép lá răng cưa

?

3a

Lá xẻ thành nhiều thùy, các thùy
xẻ sâu

?

3b

Lá xẻ thành nhiều thùy, là những
lá con, xếp dọc hai bên cuống lá

?

Đi tới bước 3

I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI SINH
VẬT
Các bước

Đặc điểm

Tên cây

1a

Lá không xẻ thành nhiều thùy

Đi tới bước 2

1b

Lá xẻ thành nhiều thùy hoặc lá xẻ
thành lá con

Đi tới bước 3

2a

Lá có mép lá nhẵn

2b

Lá có mép lá răng cưa

Lá cây lục?
bình
?
Lá cây ô rô

3a

Lá xẻ thành nhiều thùy, các thùy xẻ
sâu

Lá cây sắn
?

3b

Lá xẻ thành nhiều thùy, là những lá
con, xếp dọc hai bên cuống lá

Lá cây hoa
?
hồng

I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI SINH
VẬT
Cây bèo, cây sắn, cây hoa hồng, cây
ô rô
Lá xẻ thùy hoặc có lá
con

Lá không xẻ
thùy
Mép lá
nhẵn

Mép lá có
nhiều răng
cưa

Cây bèo lục bình
hoa hồng

Cây ô rô

Các
thùy xẻ
sâu

Có nhiều lá con
xếp dọc 2 bên
cuống lá
Cây sắn

Cây

BÀI 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
II. THỰC HÀNH XÂY DỰNG KHÓA LƯỠNG PHÂN
Nhiệm vụ: Nhóm học sinh xây dựng được khóa lưỡng
phân cho từ 4 đến 6 loài thực vật quan sát được trong
vườn trường.
Chuẩn bị

Cách phân nhóm

- Giấy, bút và
kính lúp cầm
tay
- Phiếu
học
tập có sẵn.

- Có 6 nhóm học
sinh.
- Nhóm 1, 3 ,5 sẽ
trao đổi thông
tin phiếu cho
nhóm 2, 4, 6
tương ứng

Thực hành
- B1: Lập danh
sách 4 – 6 cây có
trong vườn trường
- B2: Quan sát và
ghi lại đặc điểm
của cây
- B3: Thảo luận
nhóm, hoàn thành
PHT

Các bước để xây dựng một khóa lưỡng phân
Bước 1: Liệt kê các đặc điểm có thể
quan sát được
Bước 2: Sắp xếp các đặc điểm theo
thứ tự, bắt đầu với các đặc điểm
chung nhất. Sau đó, chuyển sang đặc
điểm cụ thể hơn

Bước 3: Sử dụng câu hỏi để chia
mẫu vật thành hai nhóm bắt
đầu từ đặc điểm chung nhất.

Bước 4: Dựa vào đặc điểm tương phản tiếp
theo, chia nhỏ mẫu vật. Tiếp tục chia nhỏ
các mẫu còn lại bằng cách đặt câu hỏi cho
đến khi xác định và đặt tên cho tất cả chúng.
Bước 5: Vẽ sơ đồ khoá lưỡng phân bằng
cách viết hoặc vẽ sơ đồ.

Bước 6: Khi đã hoàn thành khoá lưỡng
phân, kiểm tra lại để chắc chắn khoá lưỡng
phân vừa tạo hoạt động một cách chính xác.
11

BÀI 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
II. THỰC HÀNH XÂY DỰNG KHÓA LƯỠNG PHÂN
Nhiệm vụ: Nhóm học sinh xây dựng được khóa lưỡng
phân cho từ 4 đến 6 loài thực vật quan sát được trong
vườn trường.

THUYẾ
T
TRÌNH

KIẾN VỀ TỔ

Hãy giúp các chú kiến
mang thức ăn về tổ
trước khi trời mưa
bằng cách trả lời đúng
các câu hỏi.

3
1

2

4

1

Xây dựng khóa lưỡng phân
không dựa trên đặc điểm nào
dưới đây?
A. Đặc điểm hình dạng.

B. Đặc điểm kích thước.

C. Đặc điểm kích thích và D. Đặc điểm cấu trúc.
phản ứng.

C

2

Một khoá lưỡng phân có mấy
lựa chọn ở mỗi nhánh?
A.
2 ?
B. 3
nào
C. 4

D. 5

A

3

Các nhà khoa học sử dụng khoá
lưỡng phân để
A. phân chia sinh B.xây dựng
vật thành từng nghiệm.
nhóm.

thí

C.xác định loài D. dự đoán thế hệ
sinh sản vô tính sau.
hay hữu tính.

A

4

Công cụ nào không hữu ích
trong việc xác định các đặc
A. Kính
lúp cầm
B. Kính
điểm
củatay
sinh vật
khiviễn
xâyvọng
dựng
khoá
phân?
C. Kính
hiểnlưỡng
vi.
D. Thước mét.

B

Xây dựng khoá lưỡng phân phân loại các loài động vật sau: rắn, cá sấu, rùa,
nhện, kiến, dơi.

5

Bước

Đặc điểm

Tên động vật

Bước 1

a.............................
b.............................

.......................
.......................

Bước 2

a.............................
b.............................

.......................
.......................

Bước 3

a.............................
b.............................

.......................
.......................

Bước 4

a.............................
b.............................

.......................
.......................

Bước 5

a.............................
b.............................

.......................
.......................

Xây dựng khoá lưỡng phân phân loại các loài động vật sau: rắn, cá sấu, rùa,
nhện, kiến, dơi.
Bước

Đặc điểm

Tên động vật

Bước 1

a.Có chân
b.Không có chân.

Đi tới bước 2.
Rắn

Bước 2

a.Có thể bay
b. Không thể bay

Dơi.
Đi tới bước 3

Bước 3

a.Có mai cứng.
b.Không có mai cứng

Rùa
Đi tới bước 4

Bước 4

a.Có thể bơi.
b.Không thể bơi.

Cá sấu
Đi tới bước 5

Bước 5

a.Có 8 chân.
b.Có 6 chân.

Nhện
Kiến

VẬN
DỤNG

Rắn, cá sấu, rùa, nhện, kiến, dơi
Có chân

Có thể bay

Không có chân

Không thể bay
Có mai
cứng

Không có mai cứng
Có thể bơi

Không thể bơi
Có 8 chân

Có 6 chân

VẬN DỤNG
Em hãy xây dựng sơ đồ phân loại các ngành thực vật dựa
vào bảng đặc điểm dưới đây
Tên ngành
thực vật

Đặc điểm nhận diện

Tảo

Chưa có rễ, thân, lá chính thức

Rêu

Có rễ giả, có thân và lá nhưng chưa có mạch dẫn

Quyết

Có rễ, thân, lá chính thức, có mạch dẫn, sinh sản
bằng bào tử

Hạt trần

Có rễ, thân, lá chính thức, có mạch dẫn, sinh sản
bằng hạt, hạt trần

Hạt kín

Có rễ, thân, lá chính thức, có mạch dẫn, sinh sản
bằng hạt, hạt kín

VẬN
DỤNG

VẬN
DỤNG

❓ Hãy tiến hành xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại các sinh vật: chim, bọ
ngựa, cá mập, khỉ, rùa dựa vào các đặc điểm gợi ý dưới đây:
- Có cánh hay không có cánh?
- Có lông vũ hay không có lông vũ?
- Có vây hay không có vây?
- Có lông mao hay không có lông mao?

VẬN DỤNG

- Hãy dựa vào kiến
thức đã biết, tìm
hiểu thêm thông
tin và giải thích
tại sao người ta
lại chia sinh giới
thành 5 giới như
sơ đồ bên?