Phần 4.2.5:


KHOÁNG SẢN
E. DẦU MỎ, BITUM VÀ KHÍ ĐỐT
a. Khái niệm chung:
Dầu mỏ, bitum và khí đốt đều liên quan tới các hidrocacbua nhưng lại tồn tại dưới các trạng thái khác nhau

Dầu mỏ
Bitum
b. Thành phần và phân loại hidrocacbua:

Dựa vào cấc tạo phân tử và tỉ số giữa C và H ta chia hidrocacbua thành 3 nhóm:
Mới khai thác từ đá ra là một hổn hợp hidrocacbon ở thể lỏng sền sệt, màu đen, nâu sẫm, có khi không màu
Dầu mỏ dung môi
Tính chất hóa học:
Các hidrocacbon: tạo thành những hổn hợp rất phức tạp . (6 %)
Nhựa (resin): chứa tới 40% trong dầu thô, là những chất chứa C,H,O,S,N có khối lượng phân tử từ 600 – 1000, có kie6n1 trúc mạch vòng
Atfan: tương tự như nhữa nhưng có khối lượng phân tử cao hơn.
Các hợp chất khác: thường gặp là axit naftan, đôi khi là phenol => hàm lượng lưu huỳnh tăng cùng tỷ trọng
c. Dầu mỏ (dầu thô)
Tính chất vật lí:
Tỉ trọng: dầu < nước (< 1) dao động từ 0.8 – 0.95.
Thay đổi rất nhanh còn phụ thuộc vảo tuổi của thích bởi quá trình địa chất. Dầu trong trầm tích Pz và Mz nhẹ hơn dầu trong Kz , được giải thích bởi quá trình “ chưng cất” trong địa tầng cổ.
Ngay trong cùng một bồn tỉ trọng dầu thô có xu thế giảm theo độ sâu do nhiệt độ và lượng khí hòa tan tăng lên.
Độ nhớt: phụ thuộc vào lượng khí hòa tan và nhiệt độ (tỉ lệ nghịch)
Kí hiệu: centipoato (cPo) , trong đktc = 2 cPo
Tính chất bay hơi và mùi : mỏ dẩu luôn chứa một lượng khí , chấ bay hơi và có mùi khác nhau phụ thuộc vào thành phần của chất khí hòa tan và bay hơi.
Nhiệt lượng : thay đổi từ 9000 – 11000 kcal/kg
Vd: dầu của VN khoảng 11000kcal/kg

Mỏ Đại Hùng
(11600 thùng/ ngày)
Bitum rắn
Bitum từ dầu mỏ
d. Bitum rắn:
Là sản phẩm oxi hóa của dầu mỏ và thường gặp trong các mò dầu khí. Sản phẩn đầu tiên là manta, kia, aftan, ozokerit.
e. Khí đốt:
Khí thiên nhiên gặp trong các bồn trầm tích chủ yếu là hidrpcacbua không ngưng tụ ở nhiệt độ 20 0C và áp suất khí quyển.
Phổ biến nhất là khí metan



Sự rò rỉ khí metan
f. Nguồn gốc và điều kiện tạo thành
Để biết về nguồn ngốc của dầu mỏ cần giải quyết hành loạt vấn đề:
- Bản chất của vật liệu ban đầu
- Những điều kiện cần thiệt để chuyển biến thành dầu mỏ
-Những nguyên nhân và điều kiện cần thiết dẫn tới sự tập trung tạo thành mỏ dầu
Hiện nay có hai trường phái về nguốn ngốc dầu mỏ:
- Trường phái vô cơ
- Trường phái hữu cơ
Quan điểm vô cơ:
Giả thuyết cacbua:
- quá trình tảo dầu là một quá trình liên tục không những xảy ra trong qúa khứ mà cả trong hiện tại trữ lượng dầu mỏ không ngừng được bổ xung.
- thời gian thuận lợi nhất để tạo thành dầu mỏ là nhũng thời kì tạo núi
- Theo Mendeleep : luc đầu hidrocacbua ở trạng thái khí , dưới ảnh hưởng của áp suất lớn , theo khe nứt đi lên các đới bên trên của quả đất khí ngưng tụ tập trung trong các lỗ và khe nứt của đá dầu mỏ
Mendeleep
Giã thuyết nguồn gốc magma:
- Các hidrocacbua là thành phần của dung thể magman
- Ban đầu chủ yếu là dạng metan
- Khi nhiệt độ và áp suất giảm , xảy ra quá trình trung hợp tạo nên các hợp chất ban đầu có dạng CnHm
- Tùy theo trị số của n mà có các trạng thá khác nhau.
Giả thuyết vũ trụ:
- Hidrocacbua là một thành phần đả có tư khi trái dất còn là một ngôi sao nóng chảy
- Khi nguội các vật chất hút lấy các khí dó ngưng tụ trong vỏ quả đất mỏ dầu khí
Quan điểm hữu cơ:
Lomonoxo cho rằng áp suất và nhiệt độ trong lòng đất là những yếu tố cơ bản làm biến đổi vật chất hữu cơ trong lòng đất chuyển thành dầu mỏ.
Vật liệu ban đầu: hữu cơ
Hiện nay có 3 quan điểm khác nhau:
- nguồn gốc động vật: Theo engler và Hofer, dầu được tạo thanh từ mở của các động vật bị chết
- Nguồn gốc thực vật: dầu mỏ được tạo thành bàng con đường chưng khô than đá khi dĩa than bị nhận chiềm xuống sâu
Hạn chế
- Nguồn gốc tổng hợp: vật liệu chủ yếu là những sinh vật trôi nổi phát triển ở những vùng nước nông gẩn bờ
Lomonoxop
Điều kiện tích tụ và bào tồn:
- Môi trường không sâu lắm
- chế độ thủy động học phải tương đới yên tỉnh, trầm tích vô cơ lắng đọng cùng với vật liệu hữu cơ phải là hạt mịn
Sự biến đổi vật chất hửu cơ thành dầu mỏ:
- sự xuất hiện các hidrocacbua bắt đầu từ giai đoạn thành đá với sự hoạt động của vi khuẫn kỵ khí
- kiểu dầu mỏ đầu tiên là dầu nhẹ mêtan dầu nặng
Sơ đồ hình thành dãy dầu:
vật liệu hữu cơ vi dâu dầu nhẹ metan dầu nặng dầu nhớt(manta) atfan
Sự di chuyển dầu mỏ: dầu mỏ chỉ có giá trị khi đi vào trong các đá chứa dầu tạo thành vĩa dầu.
Các yếu tố gây nên sự di chuyển:
-Áp lực : áp lực tĩnh và áp lực động
- Yếu tố thủy lực
- Yếu tố khí hòa tan
Cám ơn cô và các bạn đã lắng nghe!