Khi đi trên sàn nhà trơn ướt, ta có thể bị trượt ngã.
Em hãy giải thích
tại sao?
Khởi động
Tiết 113 + 114 - Bài 44
LỰC MA SÁT
I. Lực ma sát là gì ?
a. Thí nghiệm :
b. Nhận xét : Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ tiếp xúc với mặt bàn làm miếng gỗ thay đổi chuyển động. Lực này được gọi là lực ma sát
- Dùng tay búng nhẹ vào miếng gỗ đặt trên mặt bàn. Miếng gỗ trượt trên mặt bàn chậm dần rồi dừng lại
1. Lực ma sát là lực tiếp xúc hay lực không tiếp xúc?
2. Xác định phương, chiều của lực ma sát?
Khi bóp phanh mạnh, bánh xe ngừng quay và trượt trên mặt đường.
Giữa mặt đường và bánh xe có xuất hiện lực ma sát không? Nếu có theo em đây là lực ma sát gì?
I. Lực ma sát là gì ?
II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt
* Hình a. Kéo miếng gỗ => miếng gỗ không chuyển động => có lực ma sát nghỉ
a. Thí nghiệm :
* Hình b. Kéo miếng gỗ => miếng gỗ chuyển động => có lực ma sát trượt
I. Lực ma sát là gì ?
II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt
a. Thí nghiệm :
b. Kết luận : Hai loại lực ma sát thường gặp là lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt
Fk
Fms nghỉ
II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ.
Độ lớn: Fmsn= Fk
Lực ma sát nghỉ giữ cho vật đứng yên ngay cả khi nó bị kéo hoặc đẩy.
Độ lớn: Fmsn= Ftd
Fk
Fms trượt
II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
2. Lực ma sát trượt
Lực ma sát trượt là lực xuất hiện khi vật trượt trên bề mặt của vật khác
Lực ma sát trượt xuất hiện để cản trở chuyển động trượt của vật
Ai nhanh hơn: Chia lớp thành 4 đội, mỗi đội hãy lấy ví dụ cho mỗi loại lực ma sát ghi vào bảng nhóm trong vòng 2 phút, đội nào ghi được nhiều đáp án chính xác nhất đội đó dành chiến thắng
Lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật:
II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ
a. Bàn chân và mặt đường
b. Hàng hóa và băng chuyền
Lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật:

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
2. Lực ma sát trượt
Sự khác nhau giữa trục bánh xe bò ngày xưa và trục bánh xe đạp, xe ô tô ngày nay là trục bánh xe ngày nay có ổ bi còn trục bánh xe bò không có ổ bi.
Con người mất hàng chục thế kỉ để phát minh ra ổ bi tạo nên sự khác nhau đó.
Việc phát minh ra ổ bi có ý nghĩa như thế nào đối với khoa học và công nghệ?
- Ổ bi có tác dụng làm giảm ma sát do thay ma sát trượt bằng ma sát lăn của các viên bi.
- Nhờ sử dụng ổ bi đã giảm lực cản lên các vật chuyển động làm cho máy móc hoạt động dể dàng, hiệu quả cao góp phần thúc đẩy sự phát triển của các ngành như động lực học, cơ khí, chế tạo máy…
III. Tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
Chia lớp thành 4 nhóm hoạt động trong 7 phút:
Nhóm 1, 3: Hoàn thành PHT số 1.
Nhóm 2, 4: Hoàn thành PHT số 2.
Các nhóm sẽ thực hiện báo cáo trong thời gian 8 phút:
Nhóm 1 sẽ báo cáo sau đó nhóm 3 nhận xét, bổ sung.
Nhóm 2 sẽ báo cáo sau đó nhóm 4 nhận xét, bổ sung.
Nhận xét kết quả học tập trong thời gian 5 phút.
Học sinh ghi nhận và điều chỉnh phiếu học tập.
Phiếu học tập số 1
Phiếu học tập số 2
Phiếu học tập số 1
Chỗ phanh xe với vành xe và bánh xe với mặt đường
Cản trở chuyển động trượt của tủ
Phiếu học tập số 2
Lực ma sát tác dụng thúc đẩy chuyển động của xe
Lực ma sát tác dụng thúc đẩy chuyển động của chân giúp người tiến về phía trước
III. Tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
*Kết luận : Lực ma sát có tác dụng cản trở hoặc thúc đẩy chuyển động của vật
1. Hãy cho biết các nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông?

2. Các biện pháp làm giảm tai nạn giao thông có liên quan đến lực ma sát?
IV. Ma sát trong an toàn giao thông
1. Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía rãnh (hình 44.7)? Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì có an toàn không? Tại sao?
2. Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một vệt đen dài trên đường nhựa?
IV. Ma sát trong an toàn giao thông
*Kết luận : Trong giao thông ma sát có vai trò
- Lực ma sát giữa bánh xe và mặt đường giữ cho bánh xe lặn trên đường không bị trượt
- Khi xe dừng, đỗ trên dốc, lực ma sát góp phần giữ cho xe không bị trượt
- Rãnh, gai trên vỏ lốp xe giúp tăng ma sát giữa bánh xe và mặt đường để xe dễ dàng chuyển động không bị trượt trên đường
V. Vận dụng
*Bài 1. Trường hợp nào sau đây, ma sát là có hại ?
A. Đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã.
B. Xe ô tô bị lầy trong cát.
C. Giày đi mãi, đế bị mòn.
D. Bôi nhựa thông vào dây cung ở cần kéo nhị.
Câu 2: Trong các trường hợp sau, trường hợp nào lực ma sát có hại?
A. Em bé đang cầm chai nước trên tay.
B. Ốc vít bắt chặt vào với nhau.
C. Con người đi lại được trên mặt đất.
D. Lốp xe ôtô bị mòn sau một thời gian dài sử dụng.
Câu 3: Chọn đáp án đúng. Lực ma sát nghỉ xuất hiện khi
A. Quyển sách để yên trên mặt bàn nằm nghiêng
B. Ô tô đang chuyển động, đột ngột hãm phanh 
C. Quả bóng bàn đặt trên mặt nằm ngang nhẵn bóng
D. Xe đạp đang xuống dốc
*Câu 4: Cách nào sau đây làm tăng được ma sát khi xe ô tô bị sa lầy?
A. Tăng ga
B. Xuống xe đẩy đuôi ôtô
C. Lấy các viên đá sỏi, gạch chẹn vào bánh xe
D. Cả A và B đều được
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học hiểu phần ghi trọng tâm của bài
Làm các bài tập trong SBT
Đọc trước bài 45: Lực cản của nước