Quan sát bức tranh

Kể tên những yếu tố
đóng vai trò quan
trọng trong sự phát
triển của cây xanh?

GV: Trần Văn Quảng

Những yếu tố đóng vai trò quan
trọng trong sự sống của cây xanh

*Ánh sáng mặt trời
*Không khí
*Nước
*Các chất khoáng.

NƯỚC

GV: Trần Văn Quảng

Trong quá trình sống, cây xanh phải lấy vào
những gì và thải ra những gì từ môi trường?
ÁNH SÁNG
MẶT TRỜI

LẤY VÀO

THẢI RA

Hơi nước

Khí các-bô-níc

Chất khoáng

Kh
í

các

Hơi nước
-bô
-ní
c

K
hí

í
Kh

ôx
i

íô
Kh

cá

íc
-n
ô
c-b

Khí ô-xi

xi

Nước

Chất hứu cơ
Nước
Chất khoáng khác
Chất hữu cơ

GV: Trần Văn Quảng

BÀI
30
Đó là quá trình trao

đổiNƯỚC
chất củaVÀ
cây.CHẤT DINH
CHAO ĐỔI
Vậy các quá
trình đóVẬT
DƯỠNG
Ở THỰC
diễn ra như thế
nào?

GV: Trần Văn Quảng

Content
I
II
III
IV

V

I. Sự hấp thụ nước và chất khoáng từ
môi trường ngoài vào rễ.
II. Sự vận chuyển các chất trong cây.
III. Quá trình thoát hơi nước ở lá.
IV. Một số Y.tố ảnh hưởng đến trao đổi
nước và chất dinh dưỡng ở thực vật.
V. Vận dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng ở thực vật vào thực tiễn.
GV: Trần Văn Quảng

Content

I

I. Sự hấp thụ nước và chất khoáng từ
môi trường ngoài vào rễ.

GV: Trần Văn Quảng

I. Sự hấp thụ nước và chất khoáng từ môi trường ngoài vào rễ.

Qua thực nghiệm cho kết quả như sau:
+ 1 câyNước
ngô cần
200
kgthụ
nước
được
hấp
từ trong
môi đời sống.
trường ngoài vào rễ như thế nào?
+ 1 hecta
cần
8000
nước.hiện?
Do bộngô
phận
nào
củatấn
rễ thực
+ Cây cần từ 200 - 800 gam nước để tổng
hợp 1 gam chất khô.

GV: Trần Văn Quảng

LÔNG HÚT

VỎ

MẠCH GỖ

CON ĐƯỜNG HÚT NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG HÒA TAN
GV: Trần Văn Quảng

1. Em hãy trình bày cách tiến hành
thí nghiệm (ở nhà)?
2. Em có nhận xét gì về mầu sắc của
cánh hoa?
+ Cốc A: Cánh hoa chuyển sang màu
đỏ.cắt ngang thân cây
Lát
+ Cốc B: Cánh hoa không đổi màu.
3. Cánh hoa đổi mầu chứng tỏ điều gì?
=> Nước màu đã được vận chuyển
lên thân đến hoa.
? 1dây
Mạch

? 2 gỗ
Mạch
Lát cắt ở cốc A

Lát cắt ở cốc B

Mạch cắt ở cốc A bị nhuộm mầu => chứng tỏ mạch đó dẫn
nước (Mạch gỗ).
GV: Trần Văn Quảng

Quan sát hình bên, chọn từ thích hợp trong
các từ lông hút, vỏ, mạch gỗ điền vào chỗ trống:
Nước và muối khoáng hoà tan trong đất, được
vỏ tới
lông hút hấp thụ, chuyển qua …….
……….
mạch gỗ
…………
- Rễ mang các …………
lông hút có chức năng hút nước
và muối khoáng hoà tan trong đất.

GV: Trần Văn Quảng

LÔNG
HÚT

VỎ

MẠCH
GỖ

Content

II

II. Sự vận chuyển các chất trong
Cáccây.
chất trong

thân vận
chuyển theo con
đường nào?

GV: Trần Văn Quảng

CO2

Lá

Þ Chất
cơ tổng
hợp ở lá được vận chuyển
Môhữu
tả Con
đường
theovận
mạch
rây đến
chuyển
chấtcác nơi cần sử dụng
hoặc
bộcơ
phận
trữ của cây.
hữu
quadự
mạch
rây?

Thân
Chất hữu cơ

Rễ

GV: Trần Văn Quảng

CO2

Lá

Chất hữu cơ

 
  được
 
Loại Hướng
Nguồn
gốc của
Chất
v/c
mạch
Chất được v/c
Vận chuyển
chủ yếu
 
Do  rễ hút từ
Nước
và
Mạch  Từ  dưới
Môtrên
tả Con
đường
vậnNgoài m.trường
lên
Muối
khoáng
Gỗ
chuyển nước, muối
Từ  trên Chất  hữu cơ Do lá  quang hợp
Mạch 
khoáng
và chất hữu cơ? Tạo ra
dưới
rây Xuống

Nước và
chất khoáng

Thân

Þ Nước và muối khoáng được hấp thụ vào rễ, rồi
được vận chuyển theo mạch gỗ lên các bộ phận
của cây.
Þ Chất hữu cơ tổng hợp ở lá được vận chuyển
theo mạch rây đến các bộ phận của cây.
Rễ

GV: Trần Văn Quảng

100 %
nước hút
vào qua rễ

Khoảng 98 %
nước thoát ra
ngoài môi trường
Em có biết

Khoảng 2% nước
được giữ lại

=> Lượng nước thoát ra ngoài 98% lớn hơn rất
nhiều so với lượng nước cây giữ lại (2%)

III. Quá trình thoát hơi nước ở lá.
1. Ý nghĩa của sự thoát hơi nước ở lá
2. Giúp khí
Lượng nước thoát ra
khổng mở, khí
ngoài có vai trò gì đối với
CO2 đi vào bên
đời sống của cây?
3. Hạ
trong cung
nhiệt độ
cấp nguyên
1. Là
của lá khi
liệu cho
động lực
gặp nắng
quang hợp
đầu trên
nóng
để hút
nước đi
Vai trò
vào
của sự
thoát
hơi nước

GV: Trần Văn Quảng

Giải thích tại sao dưới
bóng cây lại mát hơn
đứng dưới mái che
bằng vật liệu xây dựng?

 Vật liệu xây dựng hấp thụ nhiệt làm cho nhiệt độ tăng cao,
còn lá cây thoát hơi nước làm hạ nhiệt độ môi trường xung
quanh lá. Nhờ vậy, không khí dưới dưới bóng cây vào những
ngày hè nóng bức mát hơn so với không khí duới mái nhà che
bằng vật liệu xây dựng.
GV: Trần Văn Quảng

? Cơ quan nào của cây đảm nhận chức
năng thoát hơi nước cho cây?
=> Lá là cơ quan thực hiện chức năng
thoát hơi nước cho cây.
? Hơi nước được thoát qua con đường nào
của lá?
=> Hơi nước được thoát qua con đường
khí khổng của lá là chủ yếu.

Khí khổng ở mặt dưới
phiến lá

GV: Trần Văn Quảng

Khí khổng ở mặt trên
phiến lá

2. Hoạt động đóng, mở khí khổng
Thành ngoài MỎNG Thành trong DÀY

=> Sự thoát hơi nước được điều
chỉnh bằng sự đóng mở khí khổng

Cơ chế (yếu tố phụ
thuộc) làm khí khổng
đóng, mở?
Khí khổng mở

Khí khổng đóng

GV: Trần Văn Quảng

Thành mỏng
Thành dày

Thành mỏng căng rathành
dày cong theo khí khổng mở
 hơi nước thoát ra ngoài, khí
CO2 đi vào trong tế bào.

Khí khổng hé mở

Khi tế bào
vừa đủ nước

Thành mỏng hết căng 
thành dày duỗi thẳng khí
khổng đóng  hạn chế sự
thoát hơi nước.

HH2O
2O
H 2O
CO2 CO2CO2
Khi tế bào
no nước

Khi tế bào
mất nước

Cơ chế đóng mở khí khổng giúp điều tiết sự thoát hơi nước
GV: Trần Văn Quảng

IV. Một số yếu tố ảnh hưởng đến trao
đổi nước và chất dinh dưỡng ở thực vật.

Quan sát những hình ảnh sau,
nêu được các yếu tố ảnh hưởng
đến sự trao đổi nước và chất
dinh dưỡng ở thực vật?

GV: Trần Văn Quảng

Vùng đồi trọc (Hòa Bình, Nghệ An)

Đất đỏ Bazan vùng Tây Nguyên

Đất phù sa ở đồng bằng sông Hồng, sông Cửu Long

Mưa lớn, ngập lụt

Nắng nóng, khô hạn

Thảo luận nhóm hoàn thành bảng sau :
Điều kiện
bên kiệnẢnh
đến sự
hấp thụ
nước
muối
Điều
bênhưởngẢnh
hưởng
đến
sựvà
hấp
thụkhoáng
nước
ngoài ngoài
và muối khoáng
1. Đất đồi núi

dụ
VíVídụ

Mất nước và chất dinh dưỡng nên cây khó hấp thụ
được
1. Đất đồi núi
2. Đất đỏ bazan
Nước và chất dinh dưỡng khá nhiều nên cây hút được

Đồi núi ở Hòa Bình, Nghệ
An…

3. Đất phù sa

Nước và chất dinh dưỡng rất nhiều nên thuận lợi cho
hút nước và chất dinh dưỡng của cây
3. Đất phù sa

Đồng bằng sông Cửu
Long, sông Hồng, …

4. Nhiệt
thấp độ Nước
4.độ
Nhiệt
thấp đóng băng nên sự hút nước và chất dinh dưỡng
của cây bị ngừng trệ

Mùa đông ở vùng ôn
đới…

5.độ
Nhiệt
caothoát nước nhiều, nhu cầu nước của cây tăng (nếu
5. Nhiệt
cao độ Cây
không đủ cây sẽ héo)

Mùa khô hạn…

Mưa nhiều
6. Mưa6.nhiều
Đất ngập nước nhiều, rễ cây chết nên không hút được
nước và muối khoáng

Lũ lụt, gió bão …

2. Đất đỏ bazan

GV: Trần Văn Quảng

Đất đỏ Tây Nguyên..

IV. Một số yếu tố ảnh hưởng đến trao
đổi nước và chất dinh dưỡng ở thực vật.
* Nước: Điều kiện cung cấp nước và độ ẩm không khí  ảnh
hưởng nhiều đến sự thoát hơi nước thông qua việc điều tiết độ
đóng mở của khí khổng.
* Ánh sáng: Giúp khí khổng mở. Độ mở khí khổng tăng từ sáng
đến trưa, nhỏ nhất vào lúc chiều tối.
* Nhiệt độ, độ ẩm đất và không khí cũng ảnh hưởng đến quá
trình thoát hơi nước.

GV: Trần Văn Quảng

V. Vận dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng ở thực vật vào thực tiễn.

? Vì sao khi di chuyển cây đi trồng nơi khác
phải cắt bớt một phần cành lá?
Thu, nhận
phần Vcần phải
Khi bứng
câythông
đemtin
trồng
cắt SGK/tr130;
bớt mộtvận
sốdụng
lá kiến
và thức
cành vừa
trả lờibớt
câu hỏi
phải vừa
đểhọc
giảm
sựsau:
thoát hơi
nước, đảm bảo cân bằng giữa số
nước hút vào và số nước mất đi,
có thế mới nâng cao được tỷ lệ
cây sống.

GV: Trần Văn Quảng

V. Vận dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng ở thực vật vào thực tiễn.
Vì sao vào những ngày khô hanh, độ
ẩm không khí thấp hoặc những ngày
nắng nóng cần phải tưới nhiều nước
cho cây?
Vào những ngày khô hanh, độ ẩm
không khí thấp hoặc những ngày
nắng nóng, quá trình thoát hơi
nước của cây diễn ra mạnh mẽ →
Cây mất nước → Cần phải tưới
nhiều nước cho cây để bù đắp lại
lượng nước đã mất đi, đảm bảo sự
cân bằng nước của cây.
GV: Trần Văn Quảng

CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG NHẤT
Câu 1: “Ô nhiễm môi trường là nhân tố ảnh hưởng đến đời sống của cây
trồng”, lời phát biểu này:
a. đúng
b. sai
Câu 2: “ Để cây trồng phát triển tốt ta nên bón phân thật nhiều và liên tục
cho cây ”, ý kiến này:
a. đúng
b. sai
Câu 3: Bộ phận của rễ chủ yếu hút nước và muối khoáng:
a. thân
b. lá
c. mạch gỗ
d. lông hút
Câu 4: Sơ đồ con đường đi của nước và muối khoáng hòa tan từ đất vào cây
a. rễthânlá
b. lông hút vỏmạch rây của rễ mạch rây của thân, lá
c. lông hút vỏmạch gỗ của rễ mạch gỗ của thân, lá
d. lông hút vỏtrụ giữa của rễ trụ giữa của thân, lá

GV: Trần Văn Quảng

?Thời tiết, khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến sự hút
nước và muối khoáng của cây? Cho ví dụ để minh họa?
Bài làm
 Thời tiết, khí hậu làm ảnh hưởng đến khả năng hút
nước và muối khoáng của cây.
Ví dụ
a. Khi nhiệt độ xuống thấp (dưới OoC nước đóng băng,
muối khoáng không hòa tan  Rễ cây không hút được.
b. Khi trời nắng, nhiệt độ cao, cây thoát nước nhiều 
nhu cầu nước của cây tăng cao.
c. Khi mưa nhiều, đất ngập nước lâu ngày, rễ bị chết,
cây mất khả năng hút nước và muối khoáng.
GV: Trần Văn Quảng

Hướng dẫn học ở nhà:

* Học bài cũ và trả lời câu hỏi SGK; SBT.
* Nghiên cứu trước bài 31“Trao đổi nước và chất
dinh dưỡng ở động vật”.
* GV hướng dẫn học sinh làm TN chứng minh cây
thoát hơi nước qua lá tại nhà, quay video trao đổi:
+ Chuẩn bị: bao nilong trong suốt, dây buộc.
+ Tiến hành: Chọn một cây xanh bất kì quanh nhà,
dùng bao nilong trùm lên phần lá, ngọn của cây, buộc
miệng bao bằng dây. Quan sát hiện tượng xảy ra sau 1
giờ, 3 giờ và một ngày. Viết báo cáo kết quả thí
nghiệm.

GV: Trần Văn Quảng

BÁO CÁO KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM
Ngày … tháng … năm …
Tên thí nghiệm: chứng minh cây thoát hơi nước qua lá.
Tên nhóm: ……………….
1. Mục đích thí nghiệm: ……………………………………………….
2. Chuẩn bị thí nghiệm:
 Mẫu vật: ……………………..
 Dụng cụ: ……………………..
3. Các bước tiến hành: ………………………………………………….
4. Giải thích thí nghiệm: ………………………………………………
5. Kết luận: ………………………………………………………………

GV: Trần Văn Quảng