CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Vẽ trên giấy các hình dạng mặt trăng thường nhìn thấy
Vào các đêm khác nhau, tại sao chúng ta nhìn thấy
mặt trăng có các hình dạng khác nhau?

Mặt Trăng có hình dạng khác nhau do phần bề
mặt Mặt Trăng hướng về phía Trái Đất mà ở
Trái Đất nhìn thấy, được mặt trời chiếu sáng có
diện tích khác nhau mỗi khi được chiếc sáng

BÀI 44: CHUYỂN ĐỘNG NHÌN THẤY
CỦA MẶT TRĂNG

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

Ánh sáng của mặt trăng

2

Hình dạng nhìn thấy của mặt trăng

1

ÁNH SÁNG CỦA MẶT TRĂNG
Tìm hiểu ánh sáng của Mặt trăng

Quan sát hình ảnh

Hình 44.1

Hình 44.2

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Quan sát hình 44.1 và cho biết Mặt Trăng có
phải tự phát ra ánh sáng hay không? Vì sao?

Quan sát hình 44.2, em hãy cho biết tại sao
chúng tacó thể nhìn thấy được Mặt Trăng.

Mặt Trăng có cả phần tối và phần sáng, do
đó Mặt Trăng không tự phát ra ánh sáng.

Chúng ta có thể nhìn thấy được Mặt Trăng
vì Mặt Trời chiếu sáng Mặt Trăng và Mặt
Trăng lại phản xạ ánh sáng mặt trời và
chiếu tới mắt chúng ta.

Mặt trăng không có khả năng tự phát ra ánh sáng

Ánh sáng mà ta nhìn thấy được là do Mặt trăng
phản xạ ánh sáng Mặt trời.

2

HÌNH DẠNG NHÌN THẤY
CỦA MẶT TRĂNG
a. Tìm hiểu hình dạng
nhìn thấy của Mặt trăng

Em hãy nêu các hình dạng nhìn thầy của Mặt Trăng

H ì n h ả n h M ặ t Tr ă n g n h ì n t h ấ y t r o n g c á c
đêm không giống nhau do vị trí của Mặt
Tr ă n g t r o n g q u ỹ đ ạ o q u a y x u n g q u a n h
Tr á i Đ ấ t m ỗ i n g à y đ ề u k h á c n h a u

Chỉ ra phần bề mặt của Mặt Trăng được Mặt
Trời chiếu sáng và phần bề mặt của Mặt Trăng
mà ở Trái Đất có thể nhìn thấy
• Phần bề mặt Mặt Trăng được chiếu
sáng là Mặt Trăng hướng về Mặt Trời
(phần sáng trong Hình 44.4).
• Phần bề mặt của Mặt Trăng mà ở Trái
Đất có thể quan sát thấy là phần được
Mặt Trời chiếu sáng hướng về Trái Đất.

Hình dạng nhìn thấy của Mặt trăng là phần bề mặt của
Mặt trăng được nhìn thấy khi quan sát từ Trái đất

Mỗi thời điểm, phần bề
mặt Mặt trăng hướng về
Trái đất được Mặt trời
chiếu sáng có diện tích
khác nhau, nên hình dạng
Mặt trăng khác nhau

Hình dạng Mặt trăng thay
đổi tuần hoàn khi Mặt
trăng quay quanh Trái đất,
tùy thuộc vào vị trí tương
đối của Trái đất, Mặt trăng,
Mặt trời.

Giải thích các hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng

Thảo luận và trả lời câu hỏi
• Với mỗi vị trí của Mặt Trăng trong hình
44.5, người trên Trái Đất quan sát thấy
Mặt Trăng có hình dạng như thế nào?
• Chỉ ra sự tương ứng giữa mỗi vị trí với
các hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng
trong hình 44.3.

Với mỗi vị trí của Mặt Trăng trong
hình 44.5, người trên Trái Đất quan
sát thấy Mặt Trăng có hình dạng:
• Vị trí 1 và 5 - Trăng bán nguyệt.
• Vị trí 2 và 4 - Trăng lưỡi liềm
• Vị trí 6 và 8- Trăng khuyết
• Vị trí 7 - Trăng tròn
• Vị trí 3 - không Trăng.

Hình dạng nhìn thấy tương ứng:
3 - không trăng
2 - trăng lưỡi liềm đầu tháng
1 - trăng bán nguyệt đầu tháng
8 - Trăng khuyết đầu tháng
7 - Trăng tròn
6 - Trăng khuyết cuối tháng
5 - Trăng bán nguyệt cuối tháng
4 - Trăng lưỡi liềm cuối tháng

Chỉ ra sự giống nhau và khác nhau giữa
Trăng bán nguyệt đầu tháng và Trăng bán
nguyệt cuối tháng

Dạng nhìn thấy đều có hình bán nguyệt do ta chỉ
quan sát thấy một nửa phần diện tích Mặt Trăng
được chiếu sáng. Tuy nhiên, hình ảnh chi tiết hơn
thấy được là khác nhau vì ta quan sát thấy hai khu
vực khác nhau của bề mặt Mặt trăng.

c. Trải nghiệm quan sát các
hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng
Dụng cụ:
• Hộp giấy hình trụ, mặt trong tô đen
• Bóng tenis hoặc bóng nhựa
• Băng dính đen
• Kéo

Tiến hành thí nghiệm
Treo quả bóng lơ lửng bên
trong, chính giữa hộp giấy,
đóng vai trò là Mặt trăng
Khoét lỗ ở thành hộp để
chiếu đèn pin vào quả bóng

1

2

3

4

Khoét 4 lỗ khác
trên thành hộp
Bật đèn pin, rồi lấn lượt
nhìn qua các lỗ và quan
sát phẩn quả bóng được
chiếu sáng

TÓM TẮT KIẾN THỨC BÀI HỌC
1

2

• Mặt trăng không có khả

Hình dạng nhìn thấy của Mặt

năng tự phát ra ánh sáng

trăng là phần bề mặt của Mặt

• Ánh sáng mà ta nhìn thấy

trăng được nhìn thấy khi

được là do Mặt trăng phản
xạ ánh sáng Mặt trời.

quan sát từ Trái đất

LUYỆN TẬP

Ta nhìn thấy các hình dạng khác nhau của Mặt trăng vì:

A

Mặt trăng thay đổi hình dạng liên tục

B

Mặt trăng thay đổi độ sáng liên tục

C

Ở mặt đất, ta thấy các phần khác nhau của
Mặt trăng được chiếu sáng bởi Mặt trời

D

Trái đất tự quay quanh trục của nó liên tục

Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ “…” trong câu sau:
Mặt trăng là (1)…tự nhiên của Trái đất. Mặt trăng không tự (2)….
ánh sáng. Ánh sáng giúp người ở Trái đất nhìn thấy Mặt trăng là
do Mặt trăng (3)…ánh sáng Mặt trời.

1

vệ tinh

2

phát ra

3

phản xa

Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ “…” trong câu sau:
Hình dạng nhìn thấy của (1)…là phần bề mặt của (2)…hướng về
(3) được (4)…chiếu sáng.

1

Mặt trăng

3

Trái đất

2

Mặt trăng

4

Mặt trời

VẬN DỤNG

Chu kì của tuần trăng là 29,5 ngày.
Khoảng thời gian đó cho biết điều gì?

• Là khoảng thời gian để Mặt trăng quay trở lại vị trí
của nó giữa Mặt trời và Trái đất.

Em hãy tìm hiểu về hiện tượng nguyệt thực và nhật thực.

Nhật thực là hiện tượng xảy ra khi Mặt
Trăng đi qua giữa Trái Đất và Mặt Trời
trên cùng một đường thẳng và quan sát
từ Trái Đất, lúc đó Mặt Trăng che khuất
hoàn toàn hay một phần Mặt Trời.
Nguyệt thực là hiện tượng xảy ra khi Mặt Trăng
đi vào hình chóp bóng của Trái Đất, đối diện với
Mật Trời. Điều này chỉ có thể xảy ra khi Mặt Trời,
Trái Đất và Mặt Trăng thẳng hàng hoặc xấp xỉ
thẳng hàng, với Trái Đất năm ở giữa.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1

2

Làm bài tập Bài 44, Sách bài tập
Đọc trước Bài 45 – Hệ Mặt trời và Ngân Hà

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!