CHÀO MỪNG THẦY CÔ VÀ CÁC EM
HỌC SINH ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM
NAY!
MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7

CO2

O2

Khi hô hấp con người hấp thụ khí gì
và thải ra khí gì?

BÀI 23: TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT
NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Khái niệm trao đổi khí ở sinh vật
II. Trao đổi khí ở thực vật
III. Trao đổi khí ở động vật

BÀI 23: TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT
I. Khái niệm trao đổi khí ở sinh vật

Trong quá trình trao đổi chất cơ thể lấy chất gì và thải ra môi trường
chất gì?

Sự trao
đổisát
khí
và hô
hấp
ở trình
cơ thểtrao
sinhđổi
vậtkhí
có ởliên
quan
Quan
hình
23.1,
môtếtảbào
quá
sinh
vật?như
thế nào?

O2

Ở cơ thể người và động vật, trao
đổi khí được thực hiện qua quá
trình hô hấp.
Trao đổi khí
Ở thực
Quang hợp
vật
Hô hấp
Ở động
Hô hấp
vật

CO2

O2

CO2

Ở cơ thể thực vật, trao đổi khí được thực hiện
qua quá trình quang hợp và hô hấp.
Khí lấy vào

Khí thải ra

CO2

O2

O2

CO2

O2

CO2

BÀI 23: TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT
I. Khái niệm trao đổi khí ở sinh vật
- Trao đổi khí là sự trao đổi các chất ở thể khí giữa cơ thể với môi trường.
- Sự trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường tuân theo cơ chế khuếch tán.

LUYỆN TẬP
Vì sao khi tập thể dục hoặc vận động mạnh, sự trao đổi
khí diễn ra nhanh hơn?
Khi tập thể dục hoặc vận động mạnh, cơ thể cần nhiều năng lượng. Hô hấp
tế bào là quá trình cần thiết nhằm tạo ra năng lượng cho cơ thể. Để thực
hiện quá trình này, oxygen là một yếu tố quan trọng. Vì vậy, để cung cấp đủ
hàm lượng oxygen cho tế bào, hệ hô hấp phải tăng cường hoạt động, làm
nhịp hô hấp tăng.

II. Trao đổi khí ở thực vật

Quan sát H 23.3 hoàn thành những nội dung sau:
1. Trao đổi khí ở thực vật xảy ra ở cơ quan, bộ phân nào của cây?
2. Khí khổng tồn tại ở những trạng thái nào? Trạng thái nào giúp thực hiện
chức năng trao đổi khí?
3. Cho biết chất nào đi vào và chất nào đi ra qua khí khổng trong quá trình
quang hợp?

II. Trao đổi khí ở thực vật
1. Trao đổi khí ở thực vật xảy ra ở cơ quan, bộ phân nào của cây?
Thực vật trao đổi khí với môi trường chủ yếu qua khí khổng của lá cây.

Lá cây

Khí khổng

II. Trao đổi khí ở thực vật
2. Khí khổng tồn tại ở những trạng thái nào?
Trạng thái nào giúp thực hiện chức năng trao
đổi khí?
Khí khổng tồn tại ở trạng thái đóng và mở.
Sự trao đổi khí xảy ra khi khí khổng mở.
3. Cho biết chất nào đi vào và chất nào đi ra
qua khí khổng trong quá trình quang hợp?
Chất vào khí khổng là Carbon dioxide, chất
ra là Oxygen và nước.

II. Trao đổi khí ở thực vật
Khí khổng phân bố ở đâu trong lá cây?
- Đa số cây hai là mầm, khí khổng phân bố
nhiều ở lớp biểu bì dưới lá.
- Ở cây một lá mầm, khí khổng nằm ở cả
biểu bì trên và biểu bì dưới của lá.
Vì sao những loài cây có lá nổi trên mặt
nước (cây súng) thì khí khổng chỉ có ở
mặt trên của lá cây?
Để thực hiện quá trình trao đổi khí được
thuận lợi do mặt trên lá nhiều không khí,
còn mặt dưới lá ít hơn, dễ thích nghi với
môi trường.

II. Trao đổi khí ở thực vật
1. Cấu tạo và chức năng của khí khổng

Quan sát H 23.3, mô tả cấu tạo của khí khổng?
Cấu tạo của khí khổng:
- Mỗi khí khổng gồm hai tế bào hình hạt đậu, xếp úp vào nhau tạo nên khe khí
khổng, thành ngoài mỏng, thành trong dày.
- Các tế bào hình hạt đậu chứa nhiều lục lạp, không bào, nhân.

Theo dõi video quan sát khí khổng trên kính hiển vi và nêu cơ chế đóng mở khí
khổng?

II. Trao đổi khí ở thực vật
1. Cấu tạo và chức năng của khí khổng

Cơ chế đóng, mở của khí khổng:
- Khi tế bào hạt đậu hút nước, không bào lớn lên, thành mỏng của tế bào hình hạt
đậu căng ra nên thành dày cong theo làm khí khổng mở.
- Khi tế bào hình hạt đậu mất nước, không bào nhỏ đi, thành mỏng hết căng và thành
dày duỗi thẳng làm cho khí khổng đóng lại.

II. Trao đổi khí ở thực vật
1. Cấu tạo và chức năng của khí khổng
- Cấu tạo:
+ Mỗi khí khổng gồm hai tế bào hình hạt đậu xếp úp vào nhau tạo
nên khe khí khổng, thành ngoài mỏng, thành trong dày.
+ Các tế bào hình hạt đậu chứa nhiều lục lạp, không bào, nhân.
- Chức năng: Trao đổi khí và thoát hơi nước cho cây.
2. Quá trình trao đổi khí qua khí khổng ở lá cây

2. Quá trình trao đổi khí qua khí khổng ở lá cây

2. Quá trình trao đổi khí qua khí khổng ở lá cây
Cho biết sự khác nhau giữa quá trình trao đổi khí
qua khí khổng trong hô hấp và quang hợp?
- Trong quang hợp, khí carbon dioxide khuếch tán từ
ngoài môi trường qua khí khổng vào lá, khí oxygen
khuếch tán từ trong lá qua khí khổng ra ngoài môi
trường.
- Trong hô hấp, khí oxygen đi vào và carbon dioxide
đi ra khỏi lá qua khí khổng.
Nêu ảnh hưởng của môi trường tới trao đổi khí trong quang hợp ở lá cây?
Ảnh hưởng của môi trường tới trao đổi khí trong quang hợp ở lá cây: Ban ngày khí
khổng mở rộng, cây thực hiện chức năng quang hợp được nhiều hơn. Vào đầu buổi
tối và ban đêm, khí khổng đóng bớt lại, cây thực hiên chức năng quang hợp giảm.

II. Trao đổi khí ở thực vật
1. Cấu tạo và chức năng của khí khổng
2. Quá trình trao đổi khí qua khí khổng ở lá cây
- Trong quang hợp, khí carbon dioxide khuếch tán từ ngoài môi
trường qua khí khổng vào lá, khí oxygen khuếch tán từ trong lá qua
khí khổng ra ngoài môi trường.
- Trong hô hấp, khí oxygen đi vào và carbon dioxide đi ra khỏi lá qua
khí khổng.

II. Trao đổi khí ở thực vật

Khí khổng đóng
Cây bị thiếu nước ảnh hưởng như thế nào đến quá trình trao đổi khí?
Cây thiếu nước → Khí khổng đóng lại → Trao đổi khí giảm

EM CÓ BIẾT?
Một số loài cây có khả năng sinh ra khí O2 và hấp thụ khí CO2 vào ban đêm:

Cây lưỡi hổ

Cây nha đam

Cây phú quí

Cây oải hương

Trao đổi khí
- Khái niệm

Ghi nhớ

- Diễn ra theo cơ chế khuếch
tán

Trao đổi khí ở thực vật
- Thông qua hô hấp và
quang hợp
- Chủ yếu qua khí khổng
của lá

Hết43152đầu
giờ
Bắt

Câu 1

Thông thường các khí khổng tập
trung ở bộ phận nào của lá?
A

Gân lá

B

Tế bào thịt lá

C

Biểu bì lá

D

Trong khoang chứa khí

Câu 2

Hết431
2giờ
5đầu
Bắt

Khi hô hấp, quá trình trao đổi khí diễn
ra như thế nào?
A

Lấy vào khí carbon dioxide, thải ra khí oxygen

B

Lấy vào khí oxygen và hơi nước

C

Lấy vào khí carbon dioxide và hơi nước

D Lấy vào khí oxygen, thải ra khí carbon dioxide

Bắt 4
3152đầu
Hết
giờ

Câu 3

Hai tế bào thành khí khổng có hình hạt gì?
A

Hình hạt đậu

B

Hình lõm hai mặt

C
D

Hình yên ngựa
Có nhiều hình dạng

Hết43512đầu
giờ
Bắt

Câu 4

Bộ phận chính của cây tham gia vào quá trình
quang hợp?
A

Thân cây

B

Lá cây

C

Ngọn cây

D

Rễ cây

Câu 5

Bắt 4
3152đầu
Hết
giờ

Trao đổi khí ở sinh vật là:

A sự trao đổi các chất ở cơ thể với môi trường
B sự trao đổi các chất ở thể khí giữa cơ thể với môi trường
C sự trao đổi chất ở môi trường với cơ thể
D sự trao đổi các chất ở thể rắn giữa cơ thể với môi trường

VẬN DỤNG
Kết quả nghiên cứu về trao đổi khí ở một rừng bạch đàn (Tỉ lệ % khí oxygen
và khí carbon dioxide) được ghi trong bảng sau:
Tỉ lệ % chất khí

Ở lá cây lúc 7 giờ sáng

Ở lá cây lúc 13 giờ
chiều

oxygen

18%

21%

Carbon dioxide

0,05%

0,02%

Dựa vào kiến thức đã học về quang họp, hô hấp và sự trao đổi khí ở lá cây
bạch đàn hãy giải thích tại sao có sự khác nhau đó?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài, nắm vững kiến thức về:
- Khái niệm trao đổi khí.
- Cấu tạo và chức năng của khí khổng.
- Quá trình trao đổi khí ở thực vật.
Nghiên cứu nội dung phần III Trao đổi khí ở động vật.
- Tìm hiểu về các cơ quan hô hấp ở động vật
- Quá trình trao đổi khí ở động vật
- Trả lời các câu hỏi trong nội dung bài học

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguồn tư liệu tham khảo
- Sách giáo khoa và sách giáo viên Khoa học tự
nhiên 7 Sách Cánh diều
- https://www.youtube.com
2. Các phần mềm sử dụng
GV: NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG
- Microsoft Powerpoint
ĐƠN VỊ: TH NGUYỄN BỈNH KHIÊM
- Chương trình xử lý video Camtasia 9.1