Bài tập khởi
động
1

2

Một quả dừa khối lượng 1,2 kg ở trên cây có độ cao 4
m so với mặt đất. Tính thế năng của quả dừa.

Một ô tô tải có khối lượng tổng cộng 2,5 tấn
đang chạy trên đường với tốc độ 54 km/h.

ĐÁP ÁN 1

1. Một quả dừa có khối lượng 1,2 kg
ở trên cây có độ cao 4 m so vo với
mặt đất. Tính thế năng của quả dừa.
Trọng lượng của quả dừa:

𝑃=10 𝑚=10.1,2=12 𝑁

Thế năng của quả dừa:

𝑊 𝑡 = 𝑃h =12.4=48 𝐽

ĐÁP ÁN 2
2. Một ô tô tải có khối lượng tổng cộng 2,5 tấn đang chạy trên
đường với tốc độ 54 km/h.
Đổi: 2,5 tấn = 2500 kg;
54 km/h = 15 m/s
Wđ = mv2
= .2500.152 = 281 250 (Jun)
Vậy động năng của xe tải là 281 250J

Năng lượng có được khi
vật chuyển động

Năng lượng của một vật
m: khối lượng (kg)
v: tốc độ (m/s)
Wđ: động năng (J)

ĐỘNG
NĂNG

khi ở 1 độ cao nhất định
so với mốc

THẾ
NĂNG

P: trọng lượng (P)
h: độ cao so với mốc (m)
Wt: thế năng (J)

BÀI 2
CƠ
NĂNG

BÀI 2: CƠ
NĂNG
MỤC TIÊU
0
1
0
2

Nêu được cơ năng là
gì?
Phân tích chuyển hóa
năng lượng

I. Cơ Năng

a) Ô tô đang
chạy trên cầu

BÀI 2: CƠ
NĂNG

b) Dù lượn đang
lướt trên không

c) Vệ tinh nhân tạo đang
quay xung quanh Trái Đất

Hình 2.3. Một số vật vừa có động năng vừa có
thế năng

I. Cơ Năng

BÀI 2: CƠ
NĂNG

VIDEO 1

I. Cơ Năng

BÀI 2: CƠ
NĂNG

Quả bóng trong

video có động năng
không? Có thế năng
không? Lúc nào có
cơ năng, lúc nào có
thế năng?

I. Cơ Năng
Vật chuyển
động lên

BÀI 2: CƠ
NĂNG

Độ cao của vật tăng dần → thế
năng của vật tăng dần

Tốc độ của vật giảm dần → động
năng của vật giảm dần

Vật rơi xuống
Độ cao của vật giảm dần → thế
năng của vật giảm dần
Tốc độ của vật tăng dần → động năng
của vật tăng dần

Động năng – thế năng chuyển hóa
qua lại

BÀI 2: CƠ
NĂNG
I. Cơ Năng
Động năng và thế năng có thể chuyển hóa qua lại
lẫn nhau
Tổng động năng và thế năng được gọi là cơ năng
của vật

Wc = Wđ + Wt = mv2 + Ph (J)

I. Cơ Năng

BÀI 2: CƠ
NĂNG Lấy ví dụ về trường
hợp vật vừa có động
năng, vừa có thế
năng. Mô tả sự
chuyển hoá giữa động
năng và thế năng của
vật đó.

BÀI 2: CƠ
NĂNG
Khi xích đu xuống,
độ cao giảm dần; tốc

I. Cơ Năng

độ tăng dần
→ thế năng giảm và động năng tăng
→ có sự chuyển hóa từ thế năng sang động
năng Khi xích đu lên, độ cao tăng
dần;
tốc độ giảm dần
→ thế năng tăng và động
năng giảm
→ có sự chuyển hóa từ động
năng sang thế năng

Chuyển động của
xích đu

I. Cơ Năng

BÀI 2: CƠ
NĂNG
Một vật có khối lượng m = 1,5 kg được
thả rơi từ độ cao h = 4 m so với mặt
đất. Chọn góc thế năng ở mặt đất, tính
tốc độ của vật ngay trước khi chạm
đất. Biết toàn bộ thế năng của vật
chuyển hoá thành động năng của vật.

BÀI 2: CƠ
NĂNG
Trọng lượng của
vật: P = 10m = 10.1,5 = 15 N

I. Cơ Năng

Tại độ cao 4m, vật có thế năng: Wt = Ph = 15.4 =
60 N
Toàn bộ thế năng chuyển hóa thành động năng
Động năng của vật ngay trước khi chạm đất: Wđ =
60 N
Wđ = mv2 → v2 = = = 40
→ v = = 6,324 m/s

BÀI 2: CƠ
Nếu cơ năng của vậtNĂNG
không chuyển hoá thành
I. Cơ Năng

dạng năng lượng khác thì tổng động năng và thế
năng của vật luôn không đổi, cơ năng của vật
được bảo toàn
Trong nhiều trường hợp, cơ năng có
thể chuyển hoá thành các dạng năng
lượng khác, khi đó cơ năng không
được bảo toàn

BÀI 2: CƠ
II. Sự chuyển
hóa năng lượng trong một số
NĂNG
trường hợp đơn giản

Tổng động năng và
thế năng của vật có
thay đổi không?

Thí
nghiệm

BÀI 2: CƠ
II. Sự chuyển
hóa năng lượng trong một
NĂNG
số trường hợp đơn giản

1. Kéo vật nặng đến vị
trí A ở độ cao h rồi thả
nhẹ
2. So sánh độ cao
điểm B với độ cao
điểm
A sát vật nặng
3. Quan
chuyển động qua lại
điểm O sau
một khoảng thời gian.

BÀI 2: CƠ
II. Sự chuyển hóa năng lượng trong một số trường
NĂNG
hợp Học
đơn giản
Phiếu
Tập 1

1. Có nhận xét gì về sự chuyển hoá giữa động
năng và thế năng của vật nặng?
2. Vì sao sau một thời gian chuyển động, độ
cao của vật nặng giảm dần?
3. Trong chuyển động của con lắc, ở những vị trí nào
vật nặng có thế năng lớn nhất? Vị trí nào có động
năng lớn nhất?

BÀI 2: CƠ NĂNG
II. Sự chuyển hóa năng lượng trong một số trường
Phiếu
Học giản
hợp đơn
Tập 1
1.
- Từ A → O: độ cao giảm dần, tốc độ tăng dần → thế năng
giảm dần, động năng tăng dần
- Từ O → B: độ cao tăng dần, tốc độ giảm dần → thế năng
tăng dần, động năng giảm dần
2. Con lắc ma sát với không khí làm cơ năng
chuyển hóa thành nhiệt năng nên độ cao của
vật giảm dần. Khi toàn bộ cơ năng chuyển
hóa thành nhiệt năng thì con lắc dừng hẳn

BÀI 2: CƠ
II. Sự chuyểnNĂNG
hóa năng lượng trong một số trường
Phiếu Học
hợp đơn giản
Tập 1

3.
- Vật có thế năng lớn nhất ở vị
trí A và B vì điểm A và điểm B
có độ cao bằng nhau và cao
hơn
tríđộng
O và năng
M. lớn nhất ở
- Vậtvịcó
vị trí O vì gốc thế năng chọn
tại O, thế năng tại A chuyển
hóa toàn bộ thành động năng
tại O.

BÀI 2: CƠ
NĂNG

II. Sự chuyển hóa năng lượng trong một số trường
hợp đơn giản
Nếu cơ năng của vật không chuyển hoá thành dạng
năng lượng khác thì tổng động năng và thế năng của
vật luôn không đổi, cơ năng của vật được bảo toàn
Trong nhiều trường hợp, cơ năng có thể
chuyển hoá thành các dạng năng lượng
khác, khi đó cơ năng không được bảo toàn

BÀI 2: CƠ
II. Sự chuyển hóa năng lượng trong một số trường
NĂNG
hợp đơn giản

Bạn nhỏ chuyển động từ
A tới vị trí thấp nhất B
Tiếp tục chuyển động và
dừng lại ở C
Sau đó chuyển động ngược
lại
Bạn nhỏ vừa có động
năng vừa có thế năng

BÀI 2: CƠ
II. Sự chuyển hóa
năng lượng trong một số trường
NĂNG

hợptốc
đơn
- Từ A → B: độ cao giảm dần,
độgiản
tăng dần → thế năng
giảm dần, động năng tăng dần

- Từ B → C: độ cao tăng dần, tốc độ giảm dần → thế năng
tăng dần, động năng giảm dần

Động năng và thế năng chuyển hóa qua lại

BÀI 2: CƠ
NĂNG
Nếu bỏ qua lực cản của không khí,
hãy mô tả sự chuyển hoá động năng
và thế năng của các vật được ném
với cùng tốc độ ban đầu (Hình 3.3)
trong hai trường hợp:
TH1: Ném theo phương ngang, vật
chuyển động theo quỹ đạo (1).
TH2: Ném theo hướng chếch lên trên,
vật chuyển động theo quỹ đạo (2).

Trường hợp 1

BÀI 2: CƠ
NĂNG

Lúc vừa được ném vật vừa có thế năng, vừa có động năng.
 Sau đó vật rơi xuống, thế năng giảm, động năng
tăng
Đến khi viên bi vừa chạm đất thì động năng viên bi
cực đại, thế năng bằng 0
Toàn bộ thế năng của viên bi lúc vừa ném lên
chuyển hóa thành phần tăng của động năng so với
lúc ném.
Trong quá trình chuyển động của viên bi ở vị
trí bất kì, tổng động năng và thế năng không
thay đổi.

Trường hợp 2

BÀI 2: CƠ
NĂNG

Lúc vừa được ném lên, ở độ cao h, vật vừa có thế năng,
vừa có động năng.
Khi lên cao, động năng của viên bi giảm, thế năng
tăng dần. Khi viên bi đạt đến độ cao cực đại ( h + h')
thì vận tốc của nó bằng 0, động năng viên bi bằng 0,
thế năng cực đại.
Toàn bộ động năng lúc ném của viên bi chuyển
hóa thành phần tăng của thế năng so với lúc
ném

Trường hợp 2

BÀI 2: CƠ
NĂNG

Sau đó viên bi rơi xuống, thế năng giảm, động năng
tăng.
Đến khi viên bi vừa chạm đất thì động năng viên bi
cực đại, thế năng bằng 0, toàn bộ thế năng của viên
bi lúc vừa ném lên chuyển hóa thành phần tăng của
động năng so với lúc ném.
Trong quá trình chuyển động của viên bi ở vị
trí bất kì, tổng động năng và thế năng không
thay đổi.

III.Vận
dụng

BÀI
2:
CƠ
Một em bé có khối lượng 25 kg
NĂNG
bắt đầu trượt từ đỉnh cầu trượt có
độ cao 1,6 m so với mặt đất với
tốc độ ban đầu bằng không. Chọn
gốc thế năng tại mặt đất.
a. Tính cơ năng của em bé
tại đỉnh cầu trượt.
b. Động năng và thế năng
của em bé thay đổi như thế
nào trong quá trình trượt
xuống?

BÀI 2: CƠ
III.Vận
NĂNG
dụng
a. Tại
đỉnh cầu trượt
em bé có cơ năng
W = Wt = m.g.h = 25 . 10 . 1,6 = 400 J.
b. Trong quá trình trượt xuống,
có sự chuyển hóa năng lượng
từ thế năng sang động năng vì
độ cao của em bé giảm dần và
tốc độ trượt của em bé tăng
dần nên thế năng giảm dần,
động năng tăng dần.

III.Vận
dụng

BÀI 2: CƠ
NĂNG

Mô tả sự biến đổi giữa động năng và thế năng trong
chuyển động của quả bóng rơi (Hình a) và vận động

III.Vận
dụng

BÀI 2: CƠ
NĂNG
a. Quả bóng rơi từ trên cao
xuống, độ cao giảm dần và
tốc độ rơi tăng dần nên có
sự chuyển hóa từ thế năng
sang động năng, thế năng
giảm dần và động năng
tăng dần.

BÀI 2: CƠ
III.Vận
B.  Vận động viên giậm nhảy
NĂNG
dụng
qua xa chuyển động bay lên
+ Quá
trình bay lên: động năng
rồi
rơi xuống.
chuyển hóa thành thế năng
(động năng giảm dần, thế năng
tăng dần).
+ Quá trình rơi xuống: thế năng
chuyển hóa thành động năng
(thế năng giảm dần, động năng
tăng dần).

Vẽ sơ đồ chuyển hóa năng lượng của nhà máy

Thế năng
dòng

Động
năng

Động
năng

Điện
năng

III.Vận
dụng

BÀI 2: CƠ
NĂNG Nêu một trường hợp
trong đó con người sử
dụng cơ năng vào mục
đích có ích. Phân tích
sự chuyển hóa năng
lượng trong trường
hợp đó.

Sử dụng cơ năng để các phương tiện (xe đạp, ô
tô, xe máy,..) chuyển động được.

Trong quá trình hoạt động của các phương tiện có
sự chuyển hóa năng lượng từ điện năng, hóa năng
thành động năng, thế năng, nhiệt năng, ….

BÀI 2: CƠ
NĂNG

Động năng và thế năng
có thể chuyển hoá qua lại
lẫn
nhau.của một vật là
Cơ năng
tổng động năng và thế
năng
Wc = Wđ + Wt = mv2 + Ph (J)

BÀI 2: CƠ
NĂNG
IV. LUYỆN
TẬP

IV. LUYỆN TẬP

Câu 1: Thế năng trọng trường phụ
thuộc vào những yếu tố nào?
A
B

Động năng
Độ cao nhất định so với mặt đất

C

Độ biến dạng của vật đàn hồi.

D

Vận tốc của vật.

IV. LUYỆN TẬP

Câu 2: Trong các vật sau, vật nào
không có thế năng (so với mặt đất)?
A
Chiếc bàn đứng
yên trên sàn nhà.

C

Một người đứng
trên tầng ba của
tòa nhà

B
Chiếc lá đang rơi.

D
Quả bóng đang
bay trên cao.

IV. LUYỆN TẬP

Câu 3: Động năng của vật phụ thuộc
vào yếu tố nào?
A
Khối lượng

B
Vận tốc của vật.

C
Khối lượng và
chất làm vật.

D
Khối lượng và
vận tốc của
vật.

IV. LUYỆN TẬP

Câu 4: Chọn biểu thức tính động năng
của vật

A

B

B

D

Wđ = m2v

Wđ = mv2

Wđ = mv2

Wđ = m2v

IV. LUYỆN TẬP

Câu 5: Chọn biểu thức tính thế năng
của vật

A

B

B

D

Wt = m.h

Wt = m.h2

Wt = P.h

Wt = P.h2

IV. LUYỆN TẬP

Câu 6: Trong các vật sau, vật nào
không có động năng ?
A
 Máy bay đang
bay

C
Con chim đang
bay

B
Quả bóng lăn trên
sàn nhà

D
Quả bóng nằm yên
trên mặt sàn

IV. LUYỆN TẬP

Câu 7: Một viên bi lăn từ đỉnh mặt phẳng
nghiêng như hình vẽ. Ở tại vị trí nào viên
bi có thế năng lớn nhất.
A

B

C

D

Tại A

Tại B

Giữa A
và B

Giữa B
và C

A

B
C

IV. LUYỆN TẬP

Câu 8: Quan sát dao động một con lắc
như hình vẽ. Tại vị trí nào thì thế năng
hấp dẫn là lớn nhất, nhỏ nhất?

A

C

Tại C là lớn
nhất, tại B là
nhỏ nhất

Tại A là lớn
nhất, tại B là
nhỏ nhất

B
Tại B là lớn nhất,
tại C là nhỏ nhấ

D

A

B

C

Tại A và C
là lớn nhất,
tại B là nhỏ
nhất.

IV. LUYỆN TẬP

Câu 9: Phát biểu nào sau đây đầy đủ
nhất khi nói về sự chuyển hóa cơ
năng?
A

Động năng có thể chuyển hóa thành thế
năng.

B

Thế năng có thể chuyển hóa thành động
năng.

C

Động năng có thể chuyển hóa thành thế
năng và ngược lại.

D

Động năng và thế năng có thể chuyển
hóa qua lại lẫn nhau, cơ năng không
được bảo toàn.

IV. LUYỆN TẬP

Câu 10: Thả một vật từ độ cao h xuống mặt
đất. Hãy cho biết trong quá trình rơi cơ năng
đã chuyển hóa như thế nào?
A

Động năng
chuyển hóa thành
thế năng.

C
Không có sự
chuyển hóa nào.

B

Thế năng chuyển
hóa thành động
năng

D
Động năng giảm
còn thế năng tăng.