Bài 2: Khúc nhạc tâm hồn
Văn bản 2
GẶP LÁ CƠM NẾP

(Thanh Thảo)

KHỞI ĐỘNG

Phiếu học tập số 1
Xác định bài thơ thuộc thể
loại thơ năm chữ trong số
những bài thơ sau đây:
Chuyện cổ nước mình (Lâm
Thị Mỹ Dạ); Truyện cổ tích
về loài người (Xuân Quỳnh);
Mây và sóng (R. Tago); Bắt
nạt (Nguyễn Thế Hoàng
Linh); Những cánh buồm
(Hoàng Trung Thông)

Xôi là một trong
những món ăn
quen thuộc của
người Việt. Chia
sẻ cảm nhận của
em về hương vị
của món ăn đó

Chuyện cổ nước mình
(Lâm Thị Mỹ Dạ)
Chuyện cổ tích về loài người

(Xuân Quỳnh)
Mây và sóng
(R. Tago)

Bắt nạt
(Nguyễn Thế Hoàng Linh)
Những cánh buồm
(Hoàng Trung Thông)

Thơ lục bát
Thơ năm chữ
Thơ tự do

Thơ năm chữ
Thơ tự do

I. Đọc và tìm hiểu
chung

1. Đọc văn bản

1.
Đ
Yêu cầu:
- Giọng đọc chậm rãi, sâu lắng,
đúng ngữ điệu.. Chú ý những
câu thơ cần đọc với ngữ điệu đặc
biệt
- Chú ý các chỉ dẫn theo dõi và
hình dung

ọc

Gặp lá cơm nếp
Xa nhà / đã mấy năm
Thèm bát xôi / mùa gặt
Khói bay ngang / tầm mắt
Mùi xôi / sao lạ lùng.
Mẹ ở đâu / chiều nay
Nhặt lá / về đun bếp
Phải / mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm / suốt đường con.

Ôi / mùi vị quê hương
Con quên / làm sao được
Mẹ già / và đất nước
Chia đều / nỗi nhớ thương.
Cây nhỏ / rừng Trường Sơn
Hiểu lòng / nên thơm mãi...
(Thanh Thảo, Dấu chân qua trảng cỏ, NXB
Hội Nhà văn, Hà Nội, 2015, tr.38 – 39)

Lá cơm nếp

Xôi

Cơm

Thổi cơm

2. Tìm hiểu chung
a, Tác giả

Trình bày vài
thông tin về tác
giả, tác phẩm

a. Tác giả
- Thanh Thảo (1946), tên khai sinh là Hồ
Thành Công.
- Quê quán: huyện Mộ Đức - tỉnh Quảng
Ngãi.
- Ông là nhà thơ, nhà báo được công
chúng chú ý qua những tập thơ và trường
ca mang diện mạo độc đáo viết về chiến
tranh và thời hậu chiến

Một số tác phẩm tiêu biểu
1988
1985
1978

1981

1977
Những
người đi
tới biển

Dấu chân
qua trảng
cỏ

Những
ngọn
sóng mặt
trời

Khối
vuông
rubic

Từ một
đến một
trăm

b. Tác phẩm

Trình bày vài
thông tin về tác
phẩm

3. Tác phẩm
Thể loại:Thơ năm
chữ

0
1
0
2

Xuất xứ:Trích Dấu
chân qua trảng cỏ

0
3

Phương thức biểu
đạt: biểu cảm, tự
sự, miêu tả

Bố cục
Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mùi xôi sao lạ lùng.
Mẹ ở đâu chiều nay
Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con.

Phần 1
Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương.
Cây nhỏ lòng Trường Sơn
Hiểu lòng nên thơm mãi...

Phần 2

Bố cục
Phần
1

Phần
2

Mùi hương cơm
nếp và hình ảnh
người mẹ trong kí
ức người con

Nỗi nhớ thương
mẹ và tình yêu
đất nước của
người con

II. Khám phá văn bản

Câu 1: Số tiếng trong một dòng, cách gieo vần, ngắt nhịp và chia khổ của bài thơ Gặp lá
cơm nếp có gì khác so với bài thơ Đồng dao mùa xuân?
Câu 2 : Em hãy nêu nhận xét về hoàn cảnh đã gợi nhắc người con nhớ về mẹ của mình.
Trong kí ức của người con, hình ảnh người mẹ hiện lên như thế nào
Câu 3: Trong khổ thơ thứ ba, người con thể hiện những tình cảm, cảm xúc gì? Vì sao
những tình cảm, cảm xúc ấy lại cùng trào dâng trong tâm hồn người con khi “gặp lá cơm
nếp”?
Câu 4: Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh người con trong bài thơ?
Câu 5: Theo em, thể thơ 5 chữ có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện cảm xúc của
nhà thơ

1. Đặc điểm về cách gieo vần, ngắt nhịp, chia khổ, thể
thơ của bài thơ
Tiêu chí
Số tiếng
Cách gieo vần
Nhịp thơ
Chia khổ

Gặp lá cơm nếp

Đồng dao mùa xuân

1. Đặc điểm về cách gieo vần, ngắt nhịp, chia khổ, thể thơ
của bài thơ
Tiêu chí

Gặp lá cơm nếp

Số tiếng

5 tiếng/dòng

4 tiếng/dòng

Cách gieo vần

Vần chân

Vần chân

Nhịp thơ

Chia khổ

Đồng dao mùa xuân

Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mùi xôi sao lạ lùng.
(Gặp lá cơm nếp)

Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương

(Gặp lá cơm nếp)

Ba lô con cóc
Tấm áo màu xanh
Làn da sốt rét
Nụ cười hiền lành
( Đồng dao mùa xuân)

1. Đặc điểm về cách gieo vần, ngắt nhịp, chia khổ, thể thơ
của bài thơ
Tiêu chí

Gặp lá cơm nếp

Số tiếng

5 tiếng/dòng

4 tiếng/dòng

Cách gieo vần

Vần chân

Vần chân

Nhịp thơ

Chia khổ

Đồng dao mùa xuân

Linh hoạt, biến tấu
trên nền nhịp 2/3

Linh hoạt, biến tấu
trên nền nhịp 2/2

4 khổ, trong đó 1 khổ
đặc biệt

9 khổ, trong đó 2 khổ
đặc biệt

2. Hình ảnh người mẹ trong ký ức người lính

II. Khám phá văn bản.
1. Đặc điểm về cách gieo vần, ngắt nhịp, chia khổ, thể thơ của bài thơ
2. Hình ảnh người mẹ trong ký ức người lính
Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mẹ ở đâu chiều nay
Mùi xôi sao lạ lùng.
Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con
Câu 1: Em hãy nêu nhận xét về hoàn cảnh đã gợi nhắc người con nhớ
về mẹ của mình và hình ảnh mẹ trong kí ức người con?
Câu 2. Nêu cách hiểu của em về cụm từ thơm suốt đường con trong
khổ thơ thứ 2?

a. Hoàn cảnh gợi nhắc người lính nhớ về mẹ
“Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mùi xôi sao lạ lùng”

Hoàn cảnh người
con thổ lộ tâm tư
tình cảm.

Hoàn cảnh đặc biệt

Trên đường hành quân ra mặt
trận, anh gặp lá cơm nếp
Gợi nhớ làn khói bay ngang mắt
và mùi xôi thơm đến lạ lùng
Nhớ đến hình ảnh thân thương
của người mẹ bên bếp lửa
Sự tinh tế trong cảm nhận thiên nhiên và
một tâm hồn tràn đầy tình yêu thương đối
với gia đình, quê hương, đất nước

b, Hình ảnh người mẹ trong ký ức người con
Hình ảnh người mẹ trong kí ức
Những dòng thơ kể về mẹ
người con
Mẹ ở đâu chiều nay
- Mẹ là người tần tảo, chăm lo cuộc sống
Nhặt lá về đun bếp
gia đình.
- Mẹ rất yêu thương các con.
Phải mẹ thổi cơm nếp
- Mẹ rất giản dị, mộc mạc, chất phác.
Mà thơm suốt đường con
=> Hình ảnh người mẹ trong kí ức con: hiền từ, đảm đang, chịu thương
chịu khó, thương con.

3.Cảm xúc, suy ngẫm của nhà thơ qua nỗi nhớ.

Trong khổ thơ thứ 3, người
con thể hiện những tình
cảm, cảm xúc gì? Vì sao
những tình cảm, cảm xúc ấy
lại cùng trào dâng trong tâm
hồn người con khi “gặp lá
cơm nếp”?

Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương
- Tình cảm, cảm xúc của người con: dành nỗi
nhớ thương cho cả người mẹ và đất nước.
=> trào dâng trong tâm hồn người con khi gặp
lá cơm nếp.

Hương vị lá cơm nếp khiến người
con nhớ đến món cơm nếp mà
người mẹ đã nấu.
=> biểu tượng của
quê hương
mẹ và
quê
đấtnhạy
nướccảm,
gắn
=> Người
=> Người
lính
cóhương,
tâm hồn
bó
một yêu
mối quê
quan
hệ mật
yêutrong
gia đình,
hương
đấtthiết.
nước.

3.Cảm xúc, suy ngẫm của nhà thơ qua nỗi nhớ.
- Người con đã dành những tình cảm nhớ
Ôi mùi vị quê hương
thương và kính yêu dạt dào dành cho
Con quên làm sao được
mẹ và đất nước.
Mẹ già và đất nước
- Tình cảm thiêng liêng của người con
Chia đều nỗi nhớ thương.
dành cho cội nguồn, cho dân tộc, cho
người mẹ kính yêu đã sinh ra và yêu
Cây nhỏ rừng Trường Sơn
thương mình.
Hiểu lòng nên thơm mãi.
- Mùi vị quê hương: từ “mùi vị” dùng để
nói về cảm nhận bằng trái tim, tâm hồn
của tác giả đối với quê hương thân yêu
của mình.

III. Tổng kết

Theo em, chủ đề của
văn bản là gì? Nghệ
thuật đặc sắc được thể
hiện qua văn bản?

III. Tổng kết
1. Nội dung
Thông qua hình ảnh nồi
xôi mới, bài thơ thể hiện
tình cảm sâu sắc của tác
giả dành cho quê hương
và cho người mẹ kính
yêu của mình.

2. Nghệ thuật
So sánh, liệt kê,
điệp ngữ

Có
thể
bạn chưa
biết.

LUYỆN TẬP

VẬN DỤNG

VẬN DỤNG

Viết đoạn văn (5-7 câu)
nêu cảm nghĩ về tình
cảm của người con đối
với mẹ trong bài Gặp lá
nếp thơm

Đi hết cuộc đời dài rộng này, chúng ta cũng không thể
hiểu được hết công lao của mẹ cha. Bởi vậy, đã có biết bao
sáng tác ra đời để ca ngợi công ơn trời bể ấy. Tác giả Thanh
Thảo cũng viết về đề tài ấy, ngắn gọn nhưng đầy cảm xúc
trong bài thơ Gặp lá cơm nếp. Bài thơ đã ghi lại cảm xúc của
người con tình cờ nghĩ đến hương vị của mùi xôi và nhớ về
mẹ. Tác giả đã xa nhà nhiều năm, thèm một bát xôi nếp mùa
gặt và nhớ về mẹ cùng những hương vị yêu dấu của làng
quê. Trong tâm hồn các anh, người mẹ là hình ảnh lớn lao
nhất, đẹp đẽ nhất của quê hương. Với người lính, mẹ là suối
nguồn của yêu thương, là ánh sáng diệu kì dõi theo con suốt
cuộc đời.

Câu thơ "Mẹ già và đất nước/ Chia đều
nỗi nhớ thương" như cảm xúc òa khóc trong
lòng nhân vật khi nghĩ về người mẹ tảo tần và
đất nước bình dị. Mẹ đã chịu một đời lam lũ,
hi sinh để dành cho con những điều đẹp đẽ
nhất. Bài thơ "Gặp lá cơm nếp" được viết lên
từ nỗi nhớ, tình yêu mà nhà thơ dành cho mẹ.
Bài thơ đã để lại nhiều cảm xúc trong lòng
độc giả

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

* Bài cũ: Học
bài, hoàn thành
bài tập.

* Bài mới: hoàn
thành phiếu học
tập bài Trở gió.

CHÚC CÁC EM HỌC
TỐT NHÉ!
Giáo viên:………….