BÀI 6
KHUYNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
CỦA SỰ VẬT VÀ HIỆN TƯỢNG
Nội dung chính.
1. Phủ định biện chứng và phủ định siêu hình.
a. Phủ định siêu hình.
b. Phủ định biện chứng .

2. Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng.
1. Phủ định biện chứng và phủ định siêu hình.

Quan sát các hiện tượng sau:
Nụ hoa
Bông hoa
Bông hoa thay thế cái nụ. Hiện tượng như thế được gọi là phủ định.
Vậy phủ định là gì?
Phủ định là xóa bỏ sự tồn tại của một sự vật, hiện tượng nào đó.
Phủ định
Phủ định siêu hình
Phủ định biện chứng
a. Phủ định siêu hình.

Thế nào là phủ định siêu hình?







Gió bão làm đổ cây
Động đất làm sập đổ nhà
Phủ định siêu hình là sự phủ định được diễn ra do sự can thiệp, sự tác động từ bên ngoài, cản trở hoặc xóa bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên của sự vật.


b. Phủ định biện chứng .


Thế nào là phủ định biện chứng?

Một HS từ học lực trung bình đã vươn lên trở thành HS khá. Để đạt được loại khá, nhờ sự rèn luyện từ phía bản thân HS ấy, đối với môn học tốt, bạn ấy sẽ kế thừa và tiếp tục phát huy. Còn những môn học không tốt trước đây, nguyên nhân là do chưa có áp dụng phương pháp học phù hợp với nội dung. Bây giờ, bạn ấy đã tìm ra phương pháp học tốt hơn nên bạn đạt học lực cao hơn.
Trung bình
Khá
Phủ định biện chứng là sự phủ định được diễn ra do sự phát triển của bản thân sự vật và hiện tượng, có kế thừa những yếu tố tích cực của sự vật và hiện tượng cũ để phát triển sự vật và hiện tượng mới.
phủ định biện chứng
Con gà phủ định quả trứng





Phủ định
biện chứng
- Đặc điểm 1: Tính khách quan.
- Đặc điểm 2: Tính kế thừa.
Đặc điểm 1: Tính khách quan.








Sinh vật
Sinh vật mới
Biến dị
Di truyền
XH phong kiến
XH chiếm hữu nô lệ
Chủ nô
Nô lệ
Trong sinh vật: Các giống loài mới xuất hiện phủ định các giống loài cũ là kết quả của quá trình đấu tranh giữa biến dị và di truyền trong bản thân sự vật diễn ra.
Chế độ PK phủ định chế độ CHNL là kết quả của quá trình đấu tranh giữa giai cấp nô lệ và giai cấp chủ nô trong bản thân chế độ CHNL đem lại.
+ Nguyên nhân của sự phủ định nằm ngay trong bản thân sự vật và hiện tượng. Đó là kết quả của quá trình giải quyết mâu thuẫn, lượng đổi dẫn đến chất đổi, cái mới ra đời thay thế cái cũ.
+ Phủ định biện chứng mang tính tất yếu, khách quan và tạo điều kiện, làm tiền đề cho sự phát triển.
Đặc điểm 2: Tính kế thừa.
Khá
Trung bình
Phủ định biện chứng
Để đạt loại khá
- Cố gắng rèn luyện của bản thân.
- Kế thừa, phát huy những môn học tốt.
- Tìm ra phương pháp học tốt hơn.
Trong sinh vật, thể hệ con cái kế thừa yếu tố tích cực của thế hệ bố mẹ.
Trong văn hóa, nền văn hóa mới tiên tiến phải kế thừa truyền thống văn hóa quý báu của dân tộc.
+ Trong quá trình phát triển của sự vật và hiện tượng, cái mới không ra đời từ hư vô, mà ra đời từ trong lòng cái cũ, từ cái trước đó. Nó không phủ định “sạch trơn”, không vứt bỏ hoàn toàn cái cũ, đồng thời giữ lại những yếu tố tích cực còn thích hợp để phát triển cái mới.
+Tính kế thừa là tất yếu khách quan, đảm bảo cho các sự vật, hiện tượng phát triển liên tục.
Phân biệt phủ định biện chứng và phủ định siêu hình
+ Diễn ra do sự can thiệp, tác động từ bên ngoài.
+ Diễn ra do sự phát triển bên trong bản thân sự vật, hiện tượng.
+ Không xóa bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên của sự vật.
+ Xóa bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên của sự vật.
+ Sự vật sẽ không bị xóa bỏ hoàn toàn, là cơ sở cho sự xuất hiện sự vật mới và sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển trong sự vật mới.
+ Sự vật và hiện tượng sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn, không tạo ra và không liên quan đến sự vật mới.
2. Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng.

a. Nội dung.
Trung bình
Xuất sắc
Giỏi
Khá
PĐBC
PĐBC
PĐBC
Xuất sắc
Giỏi
Khá
Trung bình
Như vậy, trong quá trình vận động và phát triển của các sự vật, hiện tượng, cái mới xuất hiện phủ định cái cũ, nhưng rồi nó lại bị cái mới hơn phủ định. Triết học gọi đó là sự phủ định của phủ định, nó vạch ra khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng.
SƠ ĐỒ PHỦ ĐỊNH CỦA PHỦ ĐỊNH
Sự vật đang
tồn tại
Sự vật mới

Sự vật mới
hơn

Phủ định lần 1
Phủ định lần 2
( phủ định của phủ định)
Như vậy, với sự phủ định của phủ định, cái mới ra đời tiến bộ hơn, phát triển hơn cả về lượng và chất so với cái cũ. Quy luật này diễn ra liên tục, cái mới luôn luôn xuất hiện thay thế cái cũ.
Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng là vận động đi lên, cái mới ra đời, kế thừa và thay thế cái cũ nhưng ở trình độ ngày càng cao hơn, hoàn thiện hơn.
Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng là gì?
Cái mới
Kế thừa yếu tố tích cực của cái cũ
Thay thế cái cũ
Trình độ cao hơn, hoàn thiện hơn.
Trình độ nhận thức của HS lớp 10 phủ định trình độ nhận thức của HS lớp 9. Em hãy phân tích khuynh hướng phát triển trong trường hợp này?
Học sinh lớp 10 so với HS lớp 9 thì :
- Kế thừa: kiến thức và kĩ năng lớp 9.
- Thay thế: Sự cảm tính,non nớt, nông nỗi, làm việc theo cảm tính…
- Trình độ cao hơn: kiến thức, kỷ năng, sự chững chạc..
Ý nghĩa
Chúng ta không nên ảo tưởng về sự ra đời dễ dàng của cái mới. Đôi khi cái mới tạm thời bị thất bại , bị cái cũ, cái lạc hậu lấn át, nhưng theo quy luật chung, cuối cùng cái mới sẽ chiến thắng cái cũ.
Trong cuộc sống cũng như trong học tập, khi phấn đấu vì một mục tiêu nào đó, đôi khi chúng ta gặp những khó khăn, trở ngại nhưng chúng ta không nên nản lòng mà phải cố gắng phấn đấu, rèn luyện.
Có như thế thì chúng ta mới có thể tạo ra cái mới trong học tập cũng như thành công trong cuộc sống.
b. Bài học
+ Nhận thức cái mới, ủng hộ cái mới.
+ Tôn trọng quá khứ.
+ Tránh bảo thủ, phủ định sạch trơn, cản trở sự tiến bộ.
+ Tránh ảo tưởng về sự ra đời dễ dàng của cái mới.
Kết luận

- Mọi sự vật, hiện tượng phát triển theo xu hướng đi lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp…Từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn.
- Xu hướng phát triển này được thể hiện bằng sự phủ định, sự kế thừa giữa các sự vật, hiện tượng. Yếu tố kế thừa đảm bảo sự phát triển liên tục giữa các sự vật, hiện tượng mới và cũ tạo nên trình độ phát triển cái mới cao hơn, hoàn thiện hơn và đó cũng là khuynh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng.
- Nghiên cứu bài này giúp chúng ta có quan điểm đúng khi nhận thức, cải tạo tự nhiên, xã hội và chính bản thân mình.
BÀI TẬP






4. LUYỆN TẬP, CỦNG CỐ

Câu 1:
Em đồng ý với ý kiến nào sau đây nói về phủ định biện chứng.
a. Phủ định là sự xóa bỏ
b. Phủ định là sự xóa bỏ hoàn toàn chấm dứt sự tồn tại và phát triển.
c. Phủ định là cái mới ra đời thay thế cái cũ, sự phát triển cao hơn.
Đáp án: C

Câu 2 :
Em hãy cho biết ý kiến đúng khi nói đến quan điểm cái mới theo nghĩa triết học.
a. Cái mới lạ so với cái trước.
b. Cái ra đời sau so với cái ra đời trước.
c. Cái phức tạp hơn so với cái trước.
d. Đó là những cái ra đời sau tiên tiến hơn, hoàn thiện hơn.
Đáp án D.