Bài 6:
Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
I. Mục tiêu bài học:
Bµi häc nµy gióp häc sinh :
1. KiÕn thøc:
- HiÓu ®­îc thÕ nµo lµ phñ ®Þnh, phñ ®Þnh siªu h×nh, phñ dÞnh biÖn chøng vµ hai ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña phñ ®Þnh biÖn chøng.
- BiÕt ®­îc khuynh h­íng ph¸t triÓn chung cña sù vËt, hiÖn t­îng.

I. Mục tiêu bài học:
2. KÜ n¨ng:
- Ph©n biÖt râ rµng sù kh¸c nhau gi÷a phñ ®Þnh biÖn chøng vµ phñ ®Þnh siªu h×nh.
- Cã kh¶ n¨ng läc bá,kÕ thõa theo quan ®iÓm phñ ®Þnh biÖn chøng ®èi víi b¶n th©n trªn c¸c lÜnh vùc häc tËp, lèi sèng vµ sinh ho¹t tËp thÓ.
- M« t¶ ®­îc h×nh “xo¾n èc” cña sù ph¸t triÓn tõ ®ã nªu ®­îc vÝ dô vµ ph©n tÝch mét vµi hiÖn t­îng kinh tÕ, v¨n ho¸, x· héi.
3. Th¸i ®é:
- ñng hé c¸i míi vµ c¸i tiÕn bé.
- Phª ph¸n th¸i ®é phñ ®Þnh s¹ch tr¬n qu¸ khø hoÆc kÕ thõa thiÕu chän läc c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ nh©n lo¹i truyÒn th«ng d©n téc.
II. Kiến thức trọng tâm :
- Vận dụng quan điểm phủ định biện chứng khi xem xét sự phát triển của sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội.
- Khuynh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng là sự vận động đi lên, cái mới ra đời, thay thế và kế thừa cái cũ nhưng ở trình độ cao hơn, hoàn thiện hơn.
III. Phương pháp và hình thức dạy học:
- Phương pháp thuyết trình, động não.
- Phương pháp nêu vấn đề kết hợp với trực quan và thảo luận nhóm.
- Hình thức: lên lớp giảng bài.

IV. Tµi liÖu vµ ph­¬ng tiÖn d¹y häc:
- SGK Gi¸o dôc c«ng d©n líp 10.
- S¸ch Gi¸o viªn líp 10.
- M¸y chiÕu, h×nh vÏ, s¬ ®å, tranh ¶nh,… cã liªn quan ®Õn néi dung bµi häc.
- Bµi tËp t×nh huèng vµ phiÕu tr¾c nghiÖm.

V. Tiến trình thực hiện bài giảng:
ổn định tổ chức lớp.
Kiểm tra bài cũ.
Giới thiệu bài mới.
Dạy bài mới.
Củng cố bài học.
Hướng dẫn làm bài tập về nhà và chuẩn bị cho tiết học tiếp theo.


Câu hỏi :
Hãy điền từ hoặc cụm từ thích hợp vào những cho trống sau đây và nêu ví dụ với những câu đó :
Các sự vật, hiện tượng trong thế giới .
Nguồn gốc của sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng là .
Cách thức của sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng là .
Các sự vật, hiện tượng trong thế giới luôn luôn vận động, phát triển.
VD: Tre già măng mọc; Sự tiến hoá của sinh vật từ đơn bào đến đa bào;.
Nguồn gốc của sự vận động, phát triển là do sự đấu tranh giữa các mặt đối lập trong các sự vật, hiện tượng.
VD: Sự đấu tranh giữa di truyền và biến dị trong đkiện môi trường đa dạng và luôn thay đổi làm cho các giống, loài mới của sv xuất hiện.
Cách thức của sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng là sự tích luỹ về lượng dẫn đến biến đổi về chất.
VD: Nước từ lỏng đến hơi thì thể tích đã khác trước, vận tốc của phân tử nước và độ hoà tan cũng khác.
Sự tiến hoá của loài người
Ví dụ:
Trong 1 cuéc häp gia ®×nh, Nam nªu ra ý kiÕn rÊt hîp lÝ, ®éc ®¸o vÒ trang trÝ néi thÊt cho ng«i nhµ cña gia ®×nh ®ang ®­îc tu söa nh­ng bÞ bè mÑ vµ mäi ng­êi bá qua, kh«ng quan t©m ®Õn ý kiÕn ®ã v× Nam cßn lµ trÎ con.
Th«ng qua vÝ dô trªn, em h·y ph©n tÝch vµ ®­a ra nh÷ng nhËn xÐt cña m×nh.
Mô hình khủng long Beipiaosaurus- Bảo tàng ls tự nhiên Mỹ- TP NewYork
CảNH Đốt rừng ở tây nguyên
Phủ định là xoá bỏ sự tồn tại của một sự vật, hiện tượng nào đó.
Khái niệm: Phủ định siêu hình là sự phủ định được diễn ra do sự can thiệp, sự tác động từ bên ngoài, cản trở hoặc xoá bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên của sự vật.
Hoá chất độc hại
cá chết



Đốt rừng cây chết
Khái niệm :

Phủ định biện chứng là sự phủ định :
Diễn ra do sự phát triển của bản thân sự vật và hiện tượng.
Có kế thừa những yếu tố tích cực của sự vật và hiện tượng cũ để phát triển sự vật và hiện tượng mới.
VD : Sự phát triển của các hình thái Xã hội đi từ thấp lên cao : CXNT CHNL PK TBCN CSCN
Ví dụ :

Tiến hoá từ loài cá có vây ở kỷ Đêvôn thành ĐV lưỡng cư 4 chân
Trứng
Tằm
Nhộng
Bướm
Câu hỏi :
Sự tiến hoá của loài người là do lực lượng siêu nhiên nào đó tạo ra hay đó là do sự phát triển tự nhiên của loài?
Con người ở giai đoạn sau có kế thừa những đặc điểm của con người ở giai đoạn trước hay không?
Kết luận :
Phủ định biện chứng có 2 đặc điểm cơ bản :
Tính khách quan : phủ định biện chứng mang tính tất yếu, khách quan, nguyên nhân của sự phủ định nằm ngay trong bản thân sự vật, hiện tượng.Phủ định biện chứng tạo điều kiện, làm tiền đề cho sự phát triển.
Tính kế thừa : Là tất yếu khách quan, đảm bảo sự vật, hiện tượng giữ lại yếu tố tích cực, gạt bỏ yếu tố tiêu cực, lỗi thời để sự vật, hiện tượng phát triển liên tục, không ngừng.
Hạt
Mầm non
Trứng
Gà con
Sự phát triển có tính kế thừa của loài chó
Trứng
Rùa
Trứng
KL1 : Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng là sự vận động đi lên, cái mới ra đời, kế thừa và thay thế cái cũ nhưng ở trình độ ngày càng cao hơn, hoàn thiện hơn.
KL 2 : Cái mới ra đời không phải đơn giản, dễ dàng mà phải trải qua quá trình đấu tranh phức tạp giữa cái mới và cái cũ, cái tiến bộ và cái lạc hậu.
Sự vận động và phát triển của thế giới tự nhiên và xã hội có lúc đi lên, có lúc đi xuống,có lúc thụt lùi nhưng xu hướng chung là phát triển đi lên.
Đường xoáy trôn ốc
Khuynh hướng phát triển diễn ra theo hình trôn ốc, quanh co, phức tạp, dường như lắp lại cái cũ nhưng ở trình độ cao hơn, hoàn thiện hơn.
Sự vật
đang tồn tại
Sự vật
mới hơn
Sự vật
mới
Phủ định lần 1
Phủ định lần 2
( Phủ định của phủ định)
Rùa
Rùa con
Trứng
Phủ định lần 1
Phủ định lần 2
( Phủ định của phủ định)
Bài học rút ra :

- Giữ vững niềm tin và sự chiến thắng tất yếu của cái mới.
- ủng hộ cái mới, cái tiến bộ.
- Tránh phủ định sạch trơn quá khứ, cản trở tiến bộ.
- Tránh ảo tưởng về sự ra đời dễ dàng của cái mới.
PHIẾU HỌC TẬP 1
Phân biệt Phủ định biện chứng và Phủ định siêu hình :
Hãy chọn đường minh hoạ khuynh hướng phát triển
của sự vật và hiện tượng:
(Thẳng)
(Tròn)
(Trôn ốc)
PHIẾU HỌC TẬP 2