Lịch sử 7 – Kết nối tri thức

BÀI 10
ĐẠI CỒ VIỆT
THỜI ĐINH VÀ TIỀN LÊ

(968 – 1009)
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC!

KHỞI ĐỘNG
1

Suy nghĩ: 2 phút

2
Việc Đinh Bộ Lĩnh
thống nhất đất nước
có ý nghĩa gì?

Theo em, vì sao một
đất nước cần được
thống nhất sau thời
kì loạn lạc?

Quan sát video AI và trả lời câu hỏi!

VIDEO 1

Ý NGHĨA VIỆC THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC

*Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước, chấm dứt
tình trạng cát cứ của 12 sứ quân, đưa đất nước
trở lại bình yên và tạo điều kiện xây dựng quốc
gia độc lập.

Chấm dứt cát cứ

Đất nước bình yên

Xây dựng độc lập

Dẫn vào bài học

DẪN VÀO BÀI HỌC
Sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938,
nền độc lập dân tộc được khôi phục.
Hai triều Đinh và Tiền Lê đã cùng
cố chính quyền, bảo vệ đất nước
và xây dựng đời sống xã hội –
văn hóa như thế nào?

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

02

03

Xây dựng chính
quyền và bảo vệ
đất nước

Đời sống xã hội
và văn hóa

Luyện tập –
Vận dụng

Thời Đinh, Tiền Lê

Củng cố kiến thức

Thời Đinh, Tiền Lê

VIDEO 2

VIDEO 3

1. CHÍNH QUYỀN THỜI ĐINH
Sau khi thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh
lên ngôi Hoàng đế.

Nhiệm vụ:
📖 Đọc thông tin mục 1a.
🔎 Xác định những việc làm quan trọng
của Đinh Bộ Lĩnh sau khi lên ngôi.
⏱ Thời gian: 3 phút

NHỮNG VIỆC LÀM CỦA ĐINH BỘ LĨNH

ĐẠI CỒ VIỆT – KHẲNG ĐỊNH NỀN ĐỘC LẬP
Đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt — không dùng niên hiệu của hoàng đế Trung Quốc

Giang sơn riêng

Quốc gia độc lập

Người Việt có giang sơn,
bờ cõi riêng của mình.

Đại Cồ Việt là quốc gia
độc lập, có chủ quyền.

Không lệ thuộc
phương Bắc
Nhà Đinh không định vị
thế ngang hàng, không
lệ thuộc Trung Quốc.

VIDEO 4

VIDEO 5

VÌ SAO CHỌN HOA LƯ LÀM KINH ĐÔ?
Thảo luận cặp đôi — 4 phút

Địa hình Hoa Lư có đặc điểm gì nổi bật?

Địa hình đó thuận lợi như thế nào cho
việc phòng thủ?
Mở Google Maps → tìm Cố đô Hoa Lư → chọn Vệ tinh/Địa hình

HOA LƯ – KINH ĐÔ
PHÒNG THỦ
Đinh Bộ Lĩnh chọn Hoa Lư làm nơi đóng đô vì:
Quê hương của Đinh Bộ Lĩnh
Địa hình nhiều núi đá bao quanh
Sông ngòi bao bọc như hào nước tự nhiên
Núi như tường thành thiên nhiên
Thuận lợi phòng thủ trước nguy cơ xâm lược

Khu di tích lịch sử Hoa Lư, Ninh Bình

Hoạt động quan sát

SƠ ĐỒ CHÍNH QUYỀN THỜI ĐINH
Đọc thông tin mục 1a SGK tr.48

Em hãy vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Đinh

Em có nhận xét gì về chính quyền thời Đinh?
Word/PowerPoint/SmartArt

Hoạt động quan sát

SƠ ĐỒ CHÍNH QUYỀN THỜI ĐINH

● Ai là người đứng
đầu nhà nước?

● Trung ương gồm
những bộ phận nào?

● Địa phương được tổ
theo những cấp nào?

Thời gian: 4 phú

TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN THỜI ĐINH

→ Bộ máy chính
quyền được kiện
toàn thêm một
bước.

Quyền lực tập
trung vào tay
Hoàng đế.

QUÂN ĐỘI – KINH TẾ – NGOẠI GIAO THỜI ĐINH

⚔️QUÂN ĐỘI

🪙 KINH TẾ

🤝 NGOẠI GIAO

Tổ chức thành 10 đạo

Đúc tiền để lưu hành
trong nước

Sai sứ sang giao hảo
với nhà Tống

Lực lượng vũ trang quy
củ bảo vệ đất nước

Minh chứng cho nhà
nước tự chủ

Củng cố quan hệ, bảo
vệ nền độc lập

➔ Chính quyền thời Đinh vừa xây dựng đất nước, vừa củng cố nền độc lập.

TIỀN 'THÁI BÌNH HƯNG BẢO'

Là tiền đồng được đúc dưới thời Đinh.
Thể hiện bước phát triển của nhà nước
độc lập.
Góp phần phục vụ trao đổi, lưu thông
trong nước.

➔ Đồng tiền là minh chứng cho ý thức
xây dựng quốc gia tự chủ.

Đồng tiền Thái Bình Hưng Bảo — thời Đinh

NHẬN XÉT VỀ CHÍNH QUYỀN THỜI ĐINH
Đánh giá bộ máy nhà nước Đại Cồ Việt thời kỳ đầu
Bộ máy quy củ

Quyền lực tập trung

Bộ máy chính quyền được xây dựng
khá quy củ, có tổ chức rõ ràng từ
trung ương đến địa phương.

Quyền lực tập trung vào tay Hoàng
đế — nền tảng của một nhà nước
quân chủ tập quyền.

Đầy đủ thiết chế

Bước phát triển mới

Nhà nước có tổ chức hành chính,
quân đội, tiền tệ và ngoại giao riêng.

Khẳng định bước phát triển của
quốc gia Đại Cồ Việt so với thời
Ngô.

2.

CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG TỐNG NĂM 98

Mặc dù Đinh Bộ Lĩnh xưng hoàng đế, nhưng ông đã ý thức
được mối quan hệ bang giao rất quan trọng giữa nước ta và
Trung Quốc.
NHIỆM VỤ SỐ
➤ Sử dụng AI (ChatGPT)
➤ Câu lệnh: "Tóm tắt 3 sự kiện chính của cuộc kháng chiến
chống Tống năm 981 do Lê Hoàn chỉ huy".

2.

CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG TỐNG NĂM 98

NHIỆM VỤ NHÓM
➤ Đọc mục 1b.
➤ Quan sát lược đồ chiến chống Tống năm 981.
➤ Xác định: hoàn cảnh, diễn biến, kết quả, ý nghĩa.
➤ Thảo luận nhóm: 6 phút

LƯỢC ĐỒ KHÁNG CHIẾN CHỐNG TỐNG NĂM 981

Mũi tên đỏ: hướng tấn công của quân Tống • Ngôi sao đỏ: vị trí diễn ra trận đánh • Mũi tên xám: hướng rút lui

DIỄN BIẾN CHÍNH CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN
Đầu năm 981 - Quân Tống do Hầu Nhân Bảo
tổng chỉ huy tiến đánh Đại Cồ Việt.
Hai mũi tiến công - Quân Tống tiến theo
đường thủy và đường bộ.
Lê Hoàn lãnh đạo - Lê Hoàn trực tiếp tổ chức
và lãnh đạo kháng chiến.
Mai phục, chặn đánh - Quân ta tổ chức mai
phục, chặn đánh địch ở khắp nơi.
Quân Tống tổn thất - Nhiều trận chiến ác liệt
khiến quân Tống thiệt hại nặng nề.

Hoạt động thực hành

RÌNH BÀY LƯỢC ĐỒ KHÁNG CHIẾN CHỐNG TỐNG NĂM 98

Dựa vào lược đồ, xác định:

➔ Hướng tiến công của quân
Tống

➔ Các vị trí quân ta chặn đánh
➔ Khu vực diễn ra những trận
đánh quan trọng
Trình bày trên lược đồ: 3 phút

Kháng chiến 981

MINH HỌA
CHIẾN TRẬN
CHỐNG TỐNG
Năm 981 – Lê Hoàn lãnh đạo quân
dân Đại Cồ Việt đánh bại quân Tống
xâm lược, bảo vệ nền độc lập dân tộc.
Dương Vân Nga trao áo Long Cổn cho Lê Hoàn

KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA
Cuộc kháng chiến chống Tống năm 981

KẾT QUẢ

Ý NGHĨA

❖ Quân Tống đại bại, phải rút về
nước.

✓ Bảo vệ vững chắc nền độc lập
dân tộc.
✓ Củng cố lòng tin vào sức mạnh
đất nước.

✓ Nền độc lập của Đại Cồ Việt
được giữ vững.

✓ Chứng tỏ bước phát triển mới
của quốc gia Đại Cồ Việt.

Chiến thắng năm 981 — mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc!

VAI TRÒ CỦA LÊ HOÀN

Gánh vác
đất nước

Trực tiếp
lãnh đạo

Xây dựng
thế trận

Quyết định
thắng lợi

Đứng ra gánh vác
sự nghiệp đất
nước lúc lâm
nguy.

Trực tiếp tổ chức
và lãnh đạo kháng
chiến chống Tống.

Chủ động xây
dựng thế trận
phòng thủ và phân
công lực lượng.

Góp phần quyết
định vào thắng lợi
chống Tống năm
981.

Lê Hoàn — người anh hùng của nền độc lập Đại Cồ Việt.

Phần 3

CHÍNH QUYỀN THỜI TIỀN LÊ
Nhiệm vụ
Đọc mục 1c.
Vẽ sơ đồ chính quyền thời Tiền Lê (SmartArt).
So sánh với chính quyền thời Đinh.
5 phút

Cá nhân / Cặp đôi

SƠ ĐỒ TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN THỜI TIỀN LÊ
Trung ương và địa phương

Trung ương

Địa phương

3. Chính quyền thời Tiền Lê

TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN THỜI TIỀN LÊ
TRUNG ƯƠNG
• Vua đứng đầu, nắm mọi quyền hành.
• Giúp vua có thái sư, đại sư, quan văn
và quan võ.
• Các con vua được phong vương, trấn
giữ vùng hiểm yếu.

ĐỊA PHƯƠNG
• Cả nước chia thành 10 đạo.
• Năm 1002: đổi đạo thành lộ → phủ →
châu → giáp → xã.

QUÂN ĐỘI – LUẬT PHÁP – NGOẠI GIAO THỜI TIỀN LÊ
QUÂN ĐỘI

LUẬT PHÁP

NGOẠI GIAO

– Cấm quân bảo vệ – Năm 1002, triều
kinh thành
đình đặt ra luật lệnh

– Tăng cường quan
hệ với nhà Tống

– Quân địa phương
đóng tại các đạo

– Giữ vững nền độc
lập qua bang giao

– Bước đầu xây dựng
kỷ cương pháp lý

➔ Nhà Tiền Lê tiếp tục hoàn thiện bộ máy cai trị và củng cố quốc g

SO SÁNH THỜI ĐINH VÀ THỜI TIỀN LÊ
Điểm tương đồng và bước phát triển

ĐIỂM GIỐNG

ĐIỂM PHÁT TRIỂN – TIỀN LÊ

Quyền lực tập trung vào
tay vua

Tổ chức hành chính có sự
điều chỉnh rõ hơn

Đều chú trọng xây dựng
quân đội

Quân đội chia thành cấm
quân và quân địa phương

Đều giữ quan hệ bang
giao với nhà Tống

Bắt đầu chú trọng xây
dựng luật lệnh

4

ĐỜI SỐNG XÃ HỘI
THỜI ĐINH – TIỀN LÊ

Tìm hiểu về các tầng lớp và đời sống nhân dân

NHIỆM VỤ
• Đọc mục 2a trong sách giáo khoa.
• Xác định các tầng lớp trong xã hội thời Đinh – Tiền Lê.
• Nhận xét vị trí của nông dân và nô tì trong xã hội.
Thảo luận cặp đôi: 4 phút

TÌNH HÌNH XÃ HỘI
Thời Đinh – Tiền Lê
TẦNG LỚP THỐNG TRỊ

• Vua

• Quan lại
Nắm quyền lực và đất đai

TẦNG LỚP BỊ TRỊ

• Nông dân

Đông đảo nhất

• Thợ thủ công
• Thương nhân
• Nô tì Thấp kém nhất

Nông dân chiếm số lượng đông đảo nhất — cày cấy ruộng đất công làng xã.

Phần 5

Đọc mục 2b
*Đọc thông tin
trong sách giáo
khoa

5. ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
THỜI ĐINH – TIỀN LÊ

Quan sát
hình ảnh

Nêu những
điều nổi bật

*Xem hình ảnh tư
liệu minh họa

*Về giáo dục, tôn
giáo, sinh hoạt văn
văn hóa

Thời gian: 4 phút

GIÁO DỤC VÀ TÔN GIÁO
Thời Đinh – Tiền Lê

Giáo dục

Nho giáo

*Chưa phát triển — số
người biết chữ còn ít.

*Chưa có ảnh hưởng
sâu rộng trong xã hội.

Phật giáo
*Được truyền bá rộng rãi
— chùa xây dựng ở
nhiều nơi.

Nhà sư
*Được triều đình đề cao
và nhân dân quý trọng.

VÌ SAO CÁC NHÀ SƯ ĐƯỢC TRỌNG DỤNG?

Giáo dục thời kì này
chưa phát triển

Số người biết chữ và
có học vấn còn ít

Nho học chưa có ảnh
hưởng sâu rộng

Nhiều nhà sư giỏi chữ
Hán, am hiểu tri thức,
có uy tín trong xã hội

➔ Nhà sư có vai trò quan trọng trong đời sống chính trị – vă

CỘT KINH PHẬT
Di tích quý giá từ buổi đầu độc lập dân tộc

● Minh chứng cho sự phát triển của Phật giáo
Phật giáo được truyền bá rộng rãi, chùa chiền xây dựng
khắp nơi dưới thời Đinh – Tiền Lê.

● Thể hiện nghệ thuật điêu khắc đá
Chữ khắc và hoa văn trên đá phản ánh trình độ kĩ thuật
và thẩm mỹ của người Việt.

● Giá trị lịch sử – văn hóa lâu dài
Cột kinh là tư liệu gốc lưu giữ dấu ấn tín ngưỡng và tri
thức của cha ông.

Cột kinh Phật thời Đinh – Tiền Lê

→ Đồng hành cùng nền độc lập: Phật giáo và
nghệ thuật đá đã nở rộ từ thời Đinh.

CỘT KINH PHẬT
NHIỆM VỤ SỐ
➤ Tìm kiếm hình ảnh "Cột kinh Phật chùa
Nhất Trụ" trên Google Images
➤ Quan sát kỹ hơn các hoa văn và chữ
Hán trên cột
Quan sát ảnh sưu tầm, em thấy nghệ thuật
điêu khắc đá thời kỳ này thế nào?
Cột kinh Phật thời Đinh – Tiền Lê

Đời sống văn hóa

NGHỆ THUẬT
ĐIÊU KHẮC ĐÁ
Chữ khắc trên đá

Còn lưu dấu ấn lịch sử quý giá qua nhiều
thế kỷ

Hoa văn & đường nét

Thể hiện sự tài hoa và thẩm mỹ tinh tế của
người thợ xưa

Trình độ kỹ thuật

Phản ánh tài năng và văn minh của người
Việt buổi đầu độc lập

Minh chứng cho trình độ văn minh
Đại Cồ Việt thời kỳ đầu độc lập

SINH HOẠT VĂN HÓA DÂN GIAN
Thời Đinh – Tiền Lê

Ca hát

Nhảy múa

Đua thuyền

Đấu võ

Đấu vật

→ Đời sống tinh thần phong phú, gắn với tinh thần thượng võ

ĐẤU VẬT TRONG
ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
Môn đấu vật thể hiện tinh thần thượng võ
và sinh hoạt cộng đồng của người Việt.
Rèn luyện sức khỏe
Tinh thần thượng võ
Gắn kết cộng đồng
Đấu vật là nét đẹp văn hóa dân gian,
phản ánh đời sống tinh thần phong
phú của cư dân Đại Cồ Việt.

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Nhà Đinh (968–980)

Kháng chiến 981

Nhà Tiền Lê

Đinh Bộ Lĩnh lập Đại Cồ
Việt, đóng đô Hoa Lư, tổ
chức bộ máy quy củ, đúc
tiền Thái Bình Hưng Bảo.

Lê Hoàn lãnh đạo, đánh
bại quân Tống, giữ vững
nền độc lập Đại Cồ Việt.

Hoàn thiện bộ máy cai trị,
đặt luật lệnh, củng cố
quan hệ ngoại giao.

Xã hội

Văn hóa

Hai tầng lớp: thống trị và bị
trị. Nông dân đông nhất;
nô tì địa vị thấp nhất.

Phật giáo phát triển, nhà sư
được trọng dụng. Văn hóa dân gian
phong phú: ca hát, đấu vật, đua
thuyền. Điêu khắc đá nở rộ.