CHÀO MỪNG
CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC!

KHỞI ĐỘNG

• Nêu tên công trình, nhân vật mà
em biết xuất hiện trong các
tranh sau đây.
• Em nhận ra các công trình, nhân
vật liên quan đến triều đại nào
trong lịch sử Việt Nam?

VIDEO 1

Hình 1: Đền Trần

Hình 2: Khu di tích Bạch Đằng

(tỉnh Ninh Bình)

Giang (TP Hải Phòng).

Hình 3: Tượng Hưng Đạo Đại

Hình 4:

Vương Trần Quốc Tuấn.

Trạng nguyên Nguyễn Hiền

VIDEO 2

Hình 5: Thầy giáo Chu Văn An

Hình 6: Trần Quốc Toản bóp nát
quả cam

Các công trình, nhân vật kể trên có liên quan đến Triều đại nhà Trần
trong lịch sử Việt Nam

VIDEO 3

BÀI 10:
TRIỀU TRẦN XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
VÀ KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN
MÔNG – NGUYÊN XÂM LƯỢC

NỘI DUNG BÀI HỌC
1
Triều Trần và công cuộc
xây dựng đất nước

2
Cuộc kháng chiến chống
quân xâm lược
Mông – Nguyên

VIDEO 4

PHẦN 1.
TRIỀU TRẦN VÀ CÔNG CUỘC XÂY DỰNG
ĐẤT NƯỚC

1

Sự ra đời của nhà Trần

 Nhà Trần được thành lập như
thế nào?
 Tình hình nhà Lý cuối thế kỉ
XII như thế nào?

VIDEO 5

1

Sự ra đời của nhà Trần
 Năm

1226,

Lý

Chiêu

Hoàng

nhường ngôi cho chồng là Trần
Nhà Trần được thành
lập như thế nào?

Cảnh, Triều Trần được thành lập.

Tình hình nhà Lý

Nhà Lý suy yếu

Chính quyền hủ bại
Đói kém, mất mùa liên miên

Cuối thế kỉ XII

Khởi nghĩa nông dân

Các thế lực nổi lên chống đối

Cuối thế kỉ XII

Dựa vào thế lực họ Trần

Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi

Nhà Lý sụp đổ

KẾT LUẬN

• Cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu.
• Đầu năm 1226, Lý Chiêu Hoàng –
vị vua cuối cùng của triều Lý
nhường ngôi cho chồng là Trần
Cảnh  Triều Trần được thành lập,
xây dựng và ổn định đất nước.

Đọc tiếp thông tin trong SGK và trả lời các câu hỏi sau:

 Nhận xét về sự ra đời của Triều đại
nhà Trần.
 Sự ra đời của Triều đại nhà Trần có
ý nghĩa như thế nào trong lịch sử
dân tộc?

kenhgiaovien
•

Bài giảng và giáo án này chỉ có duy nhất trên
kenhgiaovien.com

•

Bất cứ nơi nào đăng bán lại đều là đánh cắp bản quyền
và hưởng lợi bất chính trên công sức của giáo viên.

•

Vui lòng không tiếp tay cho hành vi xấu.
https://kenhgiaovien.com/

Zalo: 0386

SỰ RA ĐỜI CỦA TRIỀU ĐẠI NHÀ TRẦN

Sự chuyển giao quyền lực “mềm mại”

Việc kết hôn giữa Lý Chiêu

Lý Chiêu Hoàng ban chiếu

Hoàng và Trần Cảnh.

nhường ngôi cho chồng.

Ý NGHĨA

Sự ra đời của Triều Trần là

Đất nước ta thoát khỏi

một quy luật tất yếu.

cảnh loạn lạc, rối ren.

2

Tình hình đất nước dưới thời Trần
Làm việc nhóm

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Tìm hiểu về bộ máy

Tìm hiểu về quân

Tìm hiểu về giáo dục

nhà nước

đội nhà Trần

và khoa cử

Nhóm 1

Tìm hiểu về bộ máy nhà nước theo các ý sau:

• Việc các vua nhường ngôi sớm cho con
và xưng là Thái Thượng hoàng, cùng vua
quản lí đất nước nhằm mục đích gì?
• Đọc câu chuyện “Thượng hoàng Trần
Nhân Tông dạy vua” SGK tr.45 và cho
biết câu chuyện muốn nói điều gì?

Nhóm 2

Tìm hiểu về quân đội nhà Trần theo các ý sau:

• Quan sát hình 1 SGK tr.45 và cho biết hình
ảnh chiến binh luyện tập võ nghệ trên thạp
gốm phản ánh điều gì?
• Tìm hiểu về chính sách “Ngụ binh ư nông”.
• Đọc thông tin và mục Em có biết, kể tên
những vị tướng giỏi có công lớn trong
kháng chiến chống giặc ngoại xâm.

Hình 1. Thạp gốm thời Trần
trang trí cảnh chiến binh
luyện tập võ nghệ

Nhóm 3

Tìm hiểu về giáo dục và khoa cử theo các ý sau:

• Đọc thông tin SGK tr.44, nêu những việc làm
chứng tỏ Triều Trần chú trọng đến giáo dục,
khoa cử, mục đích của việc đặt danh hiệu
“Tam khôi”.
• Đọc câu chuyện “Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất
Việt Nam” và “Người thầy lưu danh muôn đời”
SGK tr.46, kể tên một số nhân tài thời nhà
Trần, nêu đóng góp của họ đối với đất nước.

Bộ máy nhà nước
Cùng vua quản lí đất
Thực hiện chế độ Thái

nước nhằm rèn luyện

Thượng hoàng.

cho vua trẻ cách xử lí
công việc triều chính.

Được tổ chức một cách chặt chẽ

CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ
THƯỢNG HOÀNG TRẦN NHÂN TÔNG DẠY VUA
Sau một thời gian làm vua, Trần Nhân Tông truyền cho con là Trần Anh Tông và lui về phủ
Thiên Trường (Nam Định). Một lần, Thượng hoàng đến kinh thành nhưng vua Anh Tông uống
say, quần thần đánh thức mãi mà vẫn không được.Tức giận, Thượng hoàng quay về và lệnh
cho các quan ngày mai phải tề tựu ở Thiên Trường để nghe chỉ dụ, ai vắng mặt sẽ bị trị tội
nặng.
Nhà vua sau khi tỉnh dậy biết chuyện thì rất lo lắng, bèn về Thiên Trường dâng biểu tạ tội.
Thượng hoàng cho gọi nhà vua vào răn dạy: "Trẫm còn có con khác có thể nối ngôi. Trẫm
còn sống mà ngươi còn dám như thế, huống chi sau này ... ". Từ đó, vua Trần Anh Tông
chăm chú hơn vào việc quản lí đất nước.
(Theo Nguyễn Khắc Thuần, Việt sử giai thoại, tập 3, NXB Giáo dục, 1997)

Ý NGHĨA CÂU CHUYỆN
Câu chuyện chứng tỏ Thái Thượng hoàng
đặc biệt nghiêm khắc trong việc răn dạy
con, mong muốn và yêu cầu nhà vua phải
nghiêm khắc trong việc rèn luyện để trở
thành vị vua mẫu mực.

Vua, Các quan đại thần,
Thái Thượng Hoàng

Trung ương

Quan văn

Quốc sử viện

Quan võ

Thái y viện

Tôn nhân viện

Lộ, phủ
Địa phương

Huyện

Hương, xã

Sơ đồ bộ máy nhà nước Triều Trần

Quân đội nhà Trần

Được

tổ

chức

quy củ, chặt chẽ.

Được rèn luyện
thường xuyên.

Ý chí quyết tâm chống ngoại
xâm, bảo vệ độc lập dân tộc của
quân dân nhà Trần.

Hình 1. Thạp gốm thời Trần trang trí
cảnh chiến binh luyện tập võ nghệ

“Ngụ binh ư nông”
Gửi binh lính ở nhà nông; thời bình thì
làm nông, thời chiến sẽ đượ điều động

Ý nghĩa: Thóc gạo dự trữ dồi
dào; phục vụ giao lưu kinh tế; phụ
vụ nhu cầu đắc lực cho quân đội
khi có chiến tranh xảy ra.

MỘT SỐ VỊ TƯỚNG TÀI GIỎI CỦA NHÀ TRẦN

Dã Tượng

Yết Kiêu

Trần Quốc Tuấn

Trần Quang Khải

Trần Nhật Duật

Trần Khánh Dư

Giáo dục thi cử
 Ngoài Quốc Tử Giám ở kinh
độ Thăng Long, trường học
được

mở

ở

nhiều

địa

phương.
 Triều đình mở trường học tổ
chức Thái học sinh, đặt danh
hiệu “Tam khôi” tôn vinh ba
người xuất sắc nhất.

Những nhân tài của đất nước thời Trần

Chu Văn An

Nguyễn Hiền

Mạc Đĩnh Chi

Đóng góp của trạng nguyên Nguyễn Hiền

Giải nguy cho nước ta khi đón
tiếp sứ giả.

Hiến nhiều kế sách hay giúp
vua trị nước.

Đóng góp của thầy Chu Văn An

Là người thầy giáo đáng kính
thời nhà Trần.

Dành cả cuộc đời mình cho sự
nghiệp dạy học với rất nhiều
môn sinh đỗ đạt cao trong triều.

Hình 2. Tượng thờ Chu Văn An tại Văn
Miếu – Quốc Tử Giám

Đọc thông tin Em có biết?
Trang 45 và trả lời các
câu hỏi sau đây:

 Yết kiêu và Dã Tượng là ai và có
tài năng đặc biệt gì?
 Khi cùng Hưng Đạo Vương đánh
trận, họ đã có hành động gì đáng
trân trọng?
 Hành động đó thể hiện điều gì?

Yết Kiêu và Dã Tượng là hai vị tướng của
Hưng Đạo Vương.
Là hai vị tướng bất chấp nguy hiểm bảo vệ
Hưng Đạo Vương ở chiến trường.
Hành động thể hiện sự trung thành, bất
khuất của tướng sĩ nhà Trần nói riêng,
quân dân ta nói chung.

Quân đội triều Trần có rất nhiều
người giỏi, họ không chỉ là những vị
tướng xuất thân từ tầng lớp quý tộc
mà ngay cả những gia nô như Yết
Kiêu, Dã Tượng cũng góp phần vào
thắng lợi trong cuộc kháng chiến
chống giặc ngoại xâm.

MẠC ĐĨNH CHI

LƯỠNG QUỐC TRẠNG NGUYÊN

 Em thấy Mạc Đĩnh Chi là người
như thế nào?
 Từ câu chuyện trên, em rút ra
được bài học gì cho bản thân?

Mạc Đĩnh Chi là một vị

Vua, quan phương Bắc nể

quan có tài, nhanh trí và

phục mà gọi ông là “Lưỡng

thông minh hơn người.

quốc trạng nguyên”.

Làm quan triều đình nhưng
ông vô cùng liêm khiết và

Là một người có đức.

chính trực.
Cần rèn luyện cả về tri thức lẫn phẩm chất để trở thành một người
có ích cho xã hội, góp phần bảo vệ, xây dựng đất nước

PHẦN 2.
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN
XÂM LƯỢC MÔNG – NGUYÊN

Tham vọng của Mông – Nguyên

Minh họa trận Bạch Đằng

Xâm lược Đại Việt
(1258, 1285, 1287 – 1288)

Quân dân nhà Trần đã chủ động
bàn kế sách đánh giặc và tích cực
Minh họa quân Mông - Nguyên

chuẩn bị kháng chiến.

QUAN SÁT HÌNH ẢNH

Hình 3. Các bô lão trong Hội nghị Diên Hồng

Hình 4. Cọc gỗ Bạch Đằng (1288) trưng

(Tranh Vẽ)

bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia