CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC LỊCH
SỬ
Chủ đề 6: Một số nền văn minh
trên đất nước Việt Nam (trước
năm 1858)

KHỞI ĐỘNG - BÁO CÁO VÀ DẪN
VÀO BÀI
Trình bày câu trả lời; lắng nghe,
nhận xét và bổ sung ý kiến cho
bạn.

Văn minh Đại
Việt được hình
thành trên cơ sở
nào?

Quá trình phát
triển của văn minh
Đại Việt ra sao?

Nền văn minh Đại
Việt đã đạt được
những thành tựu tiêu
biểu gì và có ý nghĩa
như thế nào trong
lịch sử dân tộc Việt
Nam?

BÀI 10:
VĂN MINH ĐẠI
VIỆT
Lịch sử 10 - Kết nối tri thức với
cuộc sống

MỤC TIÊU BÀI HỌC
01

Giải thích được khái niệm; phân tích được cơ
sở hình thành và ý nghĩa của nền văn minh
Đại Việt.

0
2

Nêu được quá trình phát triển của văn minh
Đại Việt trên trục thời gian và một số thành
tựu cơ bản.

0
3

Nêu được một số giải pháp gìn giữ và
phát huy những giá trị của các nền văn
minh trên đất nước Việt Nam (trước năm
1858).

TIẾN TRÌNH BÀI
1

Khái niệm và
cơ sở hình
thành
văn minh Đại
Việt.

2

Tiến trình phát
triển
của văn minh
Đại Việt trước
năm 1858.

HỌC
3

Những thành
tựu tiêu biểu
của văn minh
Đại Việt.

4

Ý nghĩa của
văn minh Đại
Việt trong lịch
sử Việt Nam.

5

Giải pháp gìn
giữ và phát
huy giá trị các
nền văn minh
trên đất nước
Việt Nam.

HOẠT ĐỘNG 1 KHÁI NIỆM VĂN MINH ĐẠI
VIỆT
Thảo luận theo cặp, đọc mục 1a SGK tr.73
và trả lời:

Trình bày khái niệm văn minh Đại
Việt.
Lấy ví dụ cụ thể để làm rõ khái niệm
văn minh Đại Việt.

EM CÓ BIẾT - VÌ SAO
GỌI LÀ “VĂN MINH
Gợi ý: Những sáng tạo vật chất và tinh thần của cư
ĐẠI
VIỆT”?
dân Đại Việt; mốc thời gian gắn với kỉ nguyên độc
lập.

• Đọc mục Em có biết SGK tr.73.
• Xác định mốc mở đầu, mốc kết thúc và
các triều đại gắn với nền văn minh Đại
Việt.

HOẠT ĐỘNG 1 - CƠ SỞ HÌNH
Thảo luận nhóm
4-6 học sinh, đọc mục 1b SGK
THÀNH
tr.73-74:

Văn minh Đại Việt
hình thành trên
cơ sở nào?

Cơ sở nào là quan
trọng nhất? Vì sao?

Lấy ví dụ về giá trị
cội nguồn; quá
trình lao động,
thích ứng tự nhiên;
đấu tranh giành
độc lập; tiếp thu có
chọn lọc thành tựu
văn minh bên
ngoài.

THỰC HIỆN - BÁO CÁO - THẢO
LUẬN
• Hoàn thành nhiệm vụ cặp đôi
và nhiệm vụ nhóm.

• Đại diện nhóm trình bày khái
niệm và cơ sở hình thành văn
minh Đại Việt.
• Các nhóm khác lắng nghe,
nhận xét, bổ sung bằng dẫn
chứng.

CƠ SỞ HÌNH THÀNH - CỘI
NGUỒN VÀ THÍCH ỨNG TỰ
• Nhận diện các giá trị cội NHIÊN
nguồn của
những nền văn minh cổ trên đất nước
Việt Nam.
• Nêu ví dụ về quá trình sinh sống, lao
động và thích ứng với điều kiện tự
nhiên.

Đĩa gốm Chu Đậu Hoàng triều Lê

Gốm hình thú

Sinh hoạt sản xuất thích
ứng

CƠ SỞ HÌNH THÀNH ĐẤU TRANH GIÀNH
ĐỘC LẬP

• Nêu ví dụ về quá trình đấu tranh giành độc
lập và bảo tồn văn hóa dân tộc trong thời kì
Bắc thuộc và các thế kỉ tiếp theo.

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
chống quân Đông Hán

Hội thề Lũng Nhai khởi đầu khởi nghĩa Lam
Sơn

Vua Lê Lợi - có công
đánh tan quân xâm lược
nhà Minh

CƠ SỞ HÌNH THÀNH - TIẾP THU CÓ
CHỌN LỌC

• Chỉ ra biểu hiện tiếp thu có chọn lọc
thành tựu của các nền văn minh
• bên
Giải ngoài.
thích vì sao việc tiếp thu không
làm mất đi bản sắc của văn minh
Đại Việt.

Bình gốm hoa lam vẽ thiên nga
thời Lê Sơ

Hũ gốm trắng men lam, thế
kỉ XV

KẾT LUẬN - KHÁI NIỆM VÀ CƠ SỞ HÌNH
THÀNH
• Văn minh Đại Việt là những sáng tạo văn
hóa vật chất và tinh thần đạt trình độ cao
trong kỉ nguyên độc lập của đất nước (từ
sau thời kì Bắc thuộc đến trước khi bị thực
dân Pháp đô hộ).
• Cội nguồn từ văn minh Văn Lang - Âu Lạc,
được bảo tồn qua hơn 1.000 năm Bắc
thuộc.
• Phát triển trong bối cảnh đất nước độc lập,
các triều đại quân chủ được xây dựng và
củng cố.
• Được bồi đắp qua lao động, cải tạo tự
nhiên, đấu tranh chống ngoại xâm và tiếp
thu có chọn lọc thành tựu văn minh bên
ngoài (Ấn Độ, Trung Hoa,…).

HOẠT ĐỘNG 2 - TIẾN TRÌNH PHÁT
TRIỂN
Văn minh Đại Việt trải qua những giai
đoạn nào?

Nhóm 1
Ngô - Đinh
Tiền Lê.

Nhóm 2
Lý - Trần Hồ.

Nhóm 3
Lê sơ.

Nhóm 4
Mạc - Lê
trung
hưng.

Biên tập nội dung trên Google
Slides/Padlet;

Nhóm 5
Tây Sơn Nguyễn
(trước năm
1858).

BÁO CÁO - THẢO
• Đại diệnLUẬN
5 nhóm trình bày

tiến trình phát triển theo giai
đoạn.
• Trình chiếu sản phẩm
Google Slides/Padlet.

• Các nhóm nhận xét, bổ sung
và kiểm tra nguồn hình ảnh.

NGÔ - ĐINH - TIỀN LÊ:
KHÔI PHỤC VÀ CỦNG CỐ NỀN
• Sau chiến thắng Bạch Đằng (938), Ngô Quyền
xung vương, đóng đô ở Cổ Loa ĐỘC
→ nền độc LẬP
lập
được khôi phục hoàn toàn.
• Triều Đinh và Tiền Lê đóng đô ở Hoa Lư; kinh tế
và văn hóa dân tộc bước đầu đạt được một số
thành tựu.

Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán
năm 938

Ba anh hùng gắn với các chiến thắng

Sơ đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 938

Cố đô Hoa

NGÔ - ĐINH - TIỀN LÊ: NHÂN VẬT TIÊU
BIỂU
Đinh Bộ Lĩnh - hoàng
đế đầu tiên của nước
Đại Cồ Việt.

LÝ - TRẦN - HỒ: THỜI KÌ PHÁT TRIỂN
RỰC
RỠ
• Năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô
ra Thăng Long (Hà
Nội).
• Nhà Trần kế thừa và phát huy thành tựu thời Lý.
• Từ 1407 đến 1427, nhà Minh đô hộ và thực
hiện chính sách hủy diệt văn hóa → văn minh
Đại Việt bị tổn thất nặng nề.

KHỔNG

LÃ

THÍC

LÊ SƠ: PHÁT TRIỂN ĐẾN ĐỈNH
CAO
• Năm 1428, nhà Lê sơ được thành lập.
• Đại Việt trở thành một cường quốc trong khu vực Đông
Nam Á.
• Nho giáo và giáo dục Nho học được coi trọng.

Độc tôn Nho giáo - Coi trọng giáo dục Nho giáo,
tuyển dụng quan lại thông qua thi cử.

MẠC - LÊ TRUNG
HƯNG

Video: Trang phục
thời Lê trung hưng https://youtu.be/x48
PUz9vyDM?si=bduc
umOxYjLLbn2e

• Năm 1527, nhà Mạc thành lập; khuyến khích
phát triển kinh tế công thương nghiệp và văn
hóa.
• Thời Lê trung hưng, văn minh Đại Việt phát
triển theo xu hướng dân gian hóa.
• Bước đầu tiếp xúc với văn minh phương Tây.

TÂY SƠN - NGUYỄN (TRƯỚC NĂM
1858)
Video: Khởi nghĩa Tây
Sơn https://youtu.be/HD89U
aWkVQk?si=Odmr94KpF
GuIj3Su

• Cuối thế kỉ XVIII, phong trào Tây Sơn
bùng nổ, xóa bỏ tình trạng chia cắt
Đàng Trong - Đàng Ngoài, đánh tan
quân Xiêm và Mãn Thanh.
• Năm 1802, nhà Nguyễn thành lập,
xây dựng quốc gia thống nhất.

KẾT LUẬN - TIẾN TRÌNH PHÁT
Văn minh Đại ViệtTRIỂN
phát triển liên tục qua nhiều triều đại,
có lúc bị tổn thất nhưng luôn được phục hồi, kế thừa và
sáng tạo.

• Ngô - Đinh - Tiền Lê: đặt nền móng.
• Lý - Trần - Hồ: phát triển rực rỡ, sau tổn thất trong thời
Minh thuộc.
• Lê sơ: phát triển mạnh, đạt nhiều thành tựu.
• Mạc - Lê trung hưng: dân gian hóa, mở rộng giao lưu.
• Tây Sơn - Nguyễn: tiếp tục phát triển trong quốc gia thống
nhất.

HOẠT ĐỘNG 3 - NHỮNG
THÀNH TỰU TIÊU BIỂU

Chính
trị

Chữ viết
và văn
học

Kinh
tế

Tư tưởng
và tôn giáo

Nghệ
thuật

Giáo dục
và khoa cử

Khoa học
và kĩ thuật

NHIỆM VỤ 1 - CHÍNH TRỊ
Thảo luận
nhóm:

• Từ thế kỉ X, nhà nước Đại Việt
được xây dựng theo mô hình
nào?
• Nêu một số đặc điểm cơ bản
của mô hình đó.
• Kể tên một số bộ luật tiêu biểu
của Việt Nam từ thế kỉ X đến
thế kỉ XIX.

MỘT SỐ BỘ LUẬT TIÊU
BIỂU
Video: Hình thư thời Lý -

https://znews.vn/video-vua-ly-thai-tong-ban-hanh-luat-hinh-thu-post810900.html

Bộ luật Hình thư thời Lý (năm
1042)

Bộ luật Hình luật thời Trần (thế kỷ
XIII - XIV)
行頼年上不可際降年上不可際降

皇
越
律
例
Quốc triều Hình luật thời Lê sơ (năm
1483)

Bộ luật Hoàng Việt luật lệ thời Nguyễn (năm
1815)

MỘT SỐ BỘ LUẬT TIÊU BIỂU
Video: Quốc triều hình luật (Luật Hồng(tt)
Đức) https://www.youtube.com/watch?v=19QHhPk9TUg

QUỐC TRIỀU HÌNH LUẬT
(Luật Hồng Đức) - Thế kỷ
XV

HỒNG ĐỨC THIỆN CHÍNH
THƯ
(Bản in Nam Hà Ấn Quán 1939)

LUẬT LỆ TRIỀU NGUYỄN
(Tàng thư - Ký hiệu A
6659)

BÁO CÁO VÀ KẾT LUẬN - CHÍNH
TRỊ

• Thiết chế chính trị từ thế kỉ X đến thế
kỉ XIX là quân chủ trung ương tập
quyền.
• Đại Việt tiếp thu mô hình nhà nước
Trung Hoa và dần điều chỉnh, hoàn
thiện phù hợp với thực tiễn đất nước.
• Xây dựng và hoàn thiện: từ thời Đinh
- Tiền Lê cuối thế kỉ X đến thời Lý Trần thế kỉ XI - XIII.
• Phát triển đến đỉnh cao vào thời Lê sơ
thế kỉ XV.

HOẠT ĐỘNG 4 - Ý NGHĨA CỦA VĂN MINH ĐẠI
VIỆT

Thảo luận nhóm, đọc mục 4 SGK
tr.84-85:

Văn minh Đại Việt
có ý nghĩa gì đối
với lịch sử Việt
Nam?

Trình bày những
ảnh hưởng của văn
minh Đại Việt đối
với cuộc sống hiện
tại.

BÁO CÁO - Ý NGHĨA
• Đánh dấu sự phục hưng
mạnh mẽ của dân tộc sau
hơn 1.000 năm Bắc thuộc.

• Tạo tiền đề để đất nước
vượt qua thách thức tự
nhiên và nạn ngoại xâm.

• Thể hiện sức sống bền bỉ
của văn minh Văn Lang - Âu
Lạc và tinh thần quật khởi
của nhân dân.
• Phản ánh bước phát triển
vượt bậc của dân tộc trên
các lĩnh vực chính trị, kinh
tế, văn hóa...

• Là nguồn lực văn hóa, sức
mạnh nội sinh trong kỉ
nguyên hội nhập và phát
triển.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
• Ôn lại: khái niệm và cơ sở hình thành; tiến
trình phát triển; thành tựu; ý nghĩa; giải
pháp gìn giữ và phát huy giá trị văn minh
Đại Việt.
• Làm bài tập Bài 10 - Sách bài tập Lịch sử
10.
• Đọc và tìm hiểu trước Nội dung thực hành
Chủ đề 6: Một số nền văn minh trên đất
nước Việt Nam (trước năm 1858).

KẾT THÚC BÀI HỌC

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
TÍCH CỰC THAM GIA BÀI
HỌC!
Hẹn gặp lại các em trong bài học
tiếp theo.