MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 8 – PHẦN LỊCH SỬ

KÍNH CHÀO

THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
Bài giảng điện tử – Bài 12
Chiến tranh thế giới thứ nhất &
Cách mạng tháng Mười Nga

★ Lịch sử và Địa lí 8 • Kết nối tri thức ★

VIDEO 1

Quan sát – Tìm kiếm – Ghi nhanh kết quả
★ Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8 ★

★ PHẦN I
KHỞI ĐỘNG
“Cùng khám phá những sự kiện
kỉ niệm lịch sử lớn của thế kỉ XX”

Lịch sử và Địa lí 8 • Bài 12

XEM VIDEO KHỞI ĐỘNG
Trả lời câu hỏi xuất hiện trong video:
1

2

Những hình ảnh trong video gợi
nhắc đến sự kiện lịch sử nào?
Vì sao các sự kiện đó vẫn được
nhân loại nhắc lại đến ngày nay?
Phần I · Khởi động

VIDEO 2

Quan sát – Tìm kiếm – Ghi nhanh kết quả
★ Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8 ★

QUAN SÁT HÌNH ẢNH TƯ LIỆU
Lễ kỉ niệm 100 năm kết thúc
Chiến tranh thế giới thứ nhất

Hoạt động kỉ niệm
Cách mạng tháng Mười Nga

Những hoạt động này có ý nghĩa gì?
Thảo luận cùng bạn bên cạnh — chia sẻ suy nghĩ của em

NHIỆM VỤ NHANH
1. Sử dụng Google Lens hoặc tìm kiếm hình ảnh
2. Nhận diện địa danh / sự kiện liên quan:

Khải Hoàn Môn – Paris, Pháp

Khải Hoàn Môn Quảng trường Đỏ

3. Ghi 1 thông tin em tìm được vào bảng nhóm

Thời gian: 2 phút

Quảng trường Đỏ – Moskva, Nga

VIDEO 3

Quan sát – Tìm kiếm – Ghi nhanh kết quả
★ Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8 ★

QUAN SÁT – TÌM KIẾM – GHI NHANH KẾT QUẢ

02:00
Thời gian thực hiện nhiệm vụ
Quan sát – Tìm kiếm – Ghi nhanh kết quả
★ Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8 ★

BÁO CÁO NHANH
Đại diện nhóm trình bày — Nhóm khác lắng nghe và bổ sung

1

2

Nhận diện
hình ảnh

Nêu ý nghĩa

Nhận xét &
bổ sung

Đại diện 1-2 nhóm
nêu kết quả nhận
diện hình ảnh

Nêu ý nghĩa của
các hoạt động kỉ
niệm lịch sử

Nhóm khác nhận
xét, bổ sung ý kiến

★ Lắng nghe tích cực – Phát biểu tự tin – Bổ sung chính xác ★

CHỐT VẤN ĐỀ

TƯỞNG NHỚ

TRI ÂN

HÒA BÌNH

Nhắc nhở nhân loại
về lịch sử đau thương
của chiến tranh.

Tưởng niệm những
người đã hi sinh.

Gửi thông điệp hòa
bình và hi vọng cho
thế giới.

Vì sao Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ?
Cách mạng tháng Mười Nga có ý nghĩa gì?
→ Cùng khám phá trong bài học hôm nay!

VIDEO 4

Quan sát – Tìm kiếm – Ghi nhanh kết quả
★ Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8 ★

★ MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 8 ★

BÀI 12

CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT
(1914 – 1918)
CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA
NĂM 1917
★ Kết nối tri thức với cuộc sống ★

VIDEO 5

Quan sát – Tìm kiếm – Ghi nhanh kết quả
★ Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8 ★

NỘI DUNG BÀI HỌC
Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8

01

02

Chiến tranh
thế giới thứ
nhất

Cách mạng
tháng Mười
Nga

1914 - 1918

Năm 1917

03

04

Luyện tập

Vận dụng

Củng cố kiến thức

Liên hệ thực tiễn

HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG 1
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT
(1914 – 1918)
Tìm hiểu nguyên nhân bùng nổ
chiến tranh
Phân tích hậu quả và tác động
của chiến tranh
Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8

NHIỆM VỤ 1: TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN
Làm việc cặp đôi

4 phút

Nguồn tư liệu
NGUỒN TƯ LIỆU
◆ Khai thác thông tin SGK
◆ Quan sát tư liệu lịch sử
◆ Phân tích lược đồ châu Âu

4'
PHÚT

Yêu cầu trình bày
YÊU CẦU TRÌNH BÀY
◆ Nguyên nhân sâu xa dẫn tới
chiến tranh
◆ Nguyên nhân trực tiếp dẫn
tới chiến tranh

Chuẩn bị trình bày kết quả sau khi hết giờ

QUAN SÁT TƯ LIỆU
1

Bức tranh gợi cho em thấy mâu
thuẫn nào giữa các nước đế quốc?

2

Vì sao vấn đề thuộc địa làm quan
hệ giữa các đế quốc trở nên căng
thẳng?
Thảo luận cặp đôi

Hình 12.3 – Sự phân chia thuộc địa giữa
các nước đế quốc “già” và “trẻ”

KHAI THÁC LƯỢC ĐỒ
Xác định hai khối quân
sự đối lập ở châu Âu.
Khối Liên minh gồm
những nước nào?
Khối Hiệp ước gồm
những nước nào?

Hình 12.4 – Lược đồ hai khối quân sự ở châu Âu năm 1914
Khối Liên minh
Khối Hiệp ước
(Đức, Áo-Hung, I-ta-li-a) (Anh, Pháp, Nga)

Trung lập

NHIỆM VỤ SỐ
1

Truy cập Google Images
Mở trình duyệt và vào trang tìm kiếm hình ảnh

2

Tìm bản đồ châu Âu năm 1914
Xác định vị trí hai khối quân sự: Liên minh và Hiệp ước

3

Trả lời câu hỏi:
“Vì sao sự kiện Thái tử Áo – Hung bị ám sát lại châm
ngòi cho chiến tranh?”

★ Làm việc cá nhân · Ghi kết quả vào bảng nhóm ★

Bản đồ châu Âu, 1914

⏱ THỜI GIAN LÀM VIỆC

04:00
Làm việc cặp đôi 🔸 Khai thác tư liệu 🔸 Chuẩn bị báo cáo

BÁO CÁO KẾT QUẢ
Đại diện các cặp đôi lần lượt trình bày kết quả

1

2

3

Cặp 1

Cặp 2

Cặp 3

Nguyên nhân
sâu xa

Nguyên nhân
trực tiếp

Hai khối quân sự
đối lập

★ Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung! ★

ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ
Nguyên nhân sâu xa
◆ Sự phát triển không đều về kinh tế
làm thay đổi so sánh lực lượng giữa các nước đế quốc.
◆ Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về vấn đề thuộc địa
ngày càng gay gắt.
◆ Hình thành hai khối quân sự đối lập:
· Khối Liên minh
· Khối Hiệp ước

✸ Nguyên nhân sâu xa · Chiến tranh thế giới thứ nhất

Bài 12 · Lịch sử 8

ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ
Nguyên nhân trực tiếp dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ nhất
28 / 6 / 1914

1 / 8 / 1914
dẫn đến

Thái tử kế vị Áo – Hung
bị ám sát tại Xéc-bi

1914 – 1918
bùng nổ

Đức tuyên chiến
với Nga

Chiến tranh thế giới
thứ nhất bùng nổ

Vụ ám sát Thái tử Áo – Hung là cái cớ trực tiếp kích hoạt hệ thống
liên minh quân sự, làm chiến tranh lan rộng toàn châu Âu.

ĐỐI CHIẾU CÂU HỎI MỞ RỘNG
Hai khối quân sự đối lập

KHỐI LIÊN MINH

KHỐI HIỆP ƯỚC

ĐỨC

ANH

Đế quốc

Đế quốc hải quân

ÁO - HUNG

VS

PHÁP

Đế quốc

Đế quốc lục địa

I-TA-LI-A

NGA

Đồng minh ban đầu

Đế quốc Sa hoàng

CƠ CHẾ KÍCH HOẠT

Vụ ám sát Thái tử Áo – Hung ➜ cái cớ trực tiếp để Áo – Hung tuyên chiến với Xéc-bi
Hệ thống liên minh quân sự bị kích hoạt ➜ chiến tranh lan rộng toàn châu Âu
Bài 12 · Lịch sử và Địa lí 8

NHIỆM VỤ 2: HẬU QUẢ VÀ TÁC ĐỘNG
LÀM VIỆC CẶP ĐÔI

Nhiệm vụ 2 / 2

01

Khai thác bảng số liệu và thông tin SGK

02

Phân tích hậu quả của chiến tranh

03

THỜI GIAN

05

Đọc kĩ số liệu – ghi nhận những con số quan trọng nhất

phút

Hậu quả về người, của cải, bản đồ thế giới

Nêu tác động của Chiến tranh thế giới thứ
nhất đối với lịch sử nhân loại
Liên hệ với sự ra đời của Cách mạng tháng Mười Nga

Cặp đôi

Khai thác tư liệu Phân tích số liệu

KHAI THÁC BẢNG SỐ LIỆU
CÂU HỎI THẢO LUẬN
? Những con số nào cho
thấy chiến tranh gây tổn
thất nặng nề cho nhân
loại?
? Em có nhận xét gì về mức
độ tàn phá của cuộc
chiến?

Tổn thất về người và của trong
Chiến tranh thế giới thứ nhất
LOẠI TỔN THẤT
Số nước tham gia

CON SỐ / MỨC ĐỘ
38

Số người chết

~10.000.000

Số người bị thương

~20.000.000

Tổn thất tài chính

~85 tỉ đô la

HOẠT ĐỘNG 1 · NHIỆM VỤ 2: HẬU QUẢ VÀ TÁC ĐỘNG

NHIỆM VỤ SỐ
Tìm kiếm tư liệu
Tìm hình ảnh hoặc video ngắn về hậu
quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Gợi ý từ khóa
hậu quả chiến tranh thế giới thứ nhất
sự tàn phá của thế chiến 1
thế chiến 1 và những con số đau thương

Chia sẻ cảm nghĩ
Nêu một cảm nghĩ ngắn sau khi quan
sát tư liệu.

Sử dụng điện thoại hoặc máy tính bảng để tìm kiếm

THỜI GIAN LÀM VIỆC

05:00
Tìm thông tin – Phân tích bảng số liệu – Ghi cảm nghĩ
★ Lịch sử và Địa lí 8 • Bài 12 ★

BÁO CÁO KẾT QUẢ
Các cặp đôi lần lượt trình bày – Nhóm khác lắng nghe và bổ sung

Cặp đôi đại diện 1
Trình bày hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất

Cặp đôi đại diện 2
Trình bày tác động của chiến tranh đối với lịch sử nhân loại

Chia sẻ cảm nghĩ

Chia sẻ - Lắng nghe - Bổ sung

Nêu 1 cảm nghĩ ngắn sau khi quan sát tư liệu về hậu quả chiến tranh
Nhóm khác nhận xét và bổ sung sau mỗi phần trình bày

ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ
HẬU QUẢ CHIẾN TRANH

Chiến tranh đế quốc phi
nghĩa
Phi nghĩa đối với cả hai bên tham
chiến — mục đích tranh giành
thuộc địa và thị trường.

Khối Hiệp ước giành
thắng lợi
Chiến tranh kết thúc với thắng lợi
thuộc về khối Hiệp ước (Anh,
Pháp, Nga, Mỹ).

Bản đồ thế giới được chia
lại
Trật tự thế giới mới hình thành —
biên giới các quốc gia và thuộc
địa bị tái phân chia.

Đức mất toàn bộ thuộc
địa
Đức bị tước đoạt hết thuộc địa
theo các điều khoản của Hòa
ước Véc-xai.

Anh, Pháp, Mỹ mở
rộng thuộc địa
Các cường quốc thắng trận tiếp
tục bành trướng thế lực và mở
rộng phạm vi thuộc địa.

Chiến tranh gây thảm họa nặng nề — nhân loại phải trả giá đắt cho tham vọng của các đế quốc.

ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ
Tác động của Chiến tranh thế giới thứ nhất

MẮT XÍCH YẾU
NHẤT

CÁCH MẠNG
THÁNG MƯỜI NGA

NHÀ NƯỚC XÔ
VIẾT RA ĐỜI

Chiến tranh làm xuất
hiện mắt xích yếu nhất
trong hệ thống chủ
nghĩa đế quốc: đế
quốc Nga.

Góp phần đưa đến
thắng lợi của Cách
mạng tháng Mười
Nga năm 1917.

Sự ra đời của nhà nước
Xô viết đánh dấu bước
chuyển lớn trong cục
diện chính trị thế
giới.

★ Chiến tranh thế giới thứ nhất → Cách mạng tháng Mười Nga → Trật tự thế giới mới ★

TƯ LIỆU
Về tính chất của Chiến tranh thế
giới thứ nhất, V. I. Lê-nin đã chỉ rõ:
Về cả hai phía, cuộc chiến tranh đó
đều là chiến tranh để quốc chủ
nghĩa, điều đó hiện nay không còn
bàn cãi gì nữa...Chiến tranh vô luận
là do giai cấp tư sản Đức hoặc do
giai cấp tư sản Anh, Pháp tiến hành,
cũng đếu nhằm mục đích cướp bóc
các nước khác, bóp nghẹt các dân
tộc nhược tiểu, thống trị thế giới về
mặt tài chính, chia và chia lại thuộc
địa, cứu chế độ tư bản chủ nghĩa
đang giãy chất bằng cách lừa bịp
(Vũ Dương Ninh, Nguyễn Văn Hồng, Lịch sử
và chia
rẽ cận
công
thế giới
đại,nhân
Sdd, tr.các
288)nước

CHỐT KẾT THÚC HOẠT ĐỘNG 1
Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918)
Chiến tranh bắt nguồn từ mâu thuẫn gay gắt giữa

Nguồn gốc mâu thuẫn
các nước đế quốc về thuộc địa và quyền lợi.

Đây là cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa đối

Tính chất phi nghĩavới cả hai bên tham chiến.

Chiến tranh gây tổn thất to lớn và làm thay đổi

Hậu quả và thay đổi
cục diện thế giới – bản đồ thế giới bị chia lại.
Bài học lịch sử

Trân trọng hòa bình – phản đối chiến tranh xâm lược.

★ 'Lịch sử nhắc nhở chúng ta: chiến tranh không có người thắng thực sự.' ★

HOẠT ĐỘNG 2

2

CÁCH MẠNG
THÁNG MƯỜI NGA
NĂM 1917
① Tìm hiểu nguyên nhân dẫn tới Cách mạng
② Nêu diễn biến chính của Cách mạng
③ Trình bày ý nghĩa lịch sử và tác động

CHIA NHÓM
Khai thác SGK, tư liệu và công cụ AI để kiểm chứng thông tin

NHÓM 1

NHÓM 2

Nguyên nhân

Diễn biến chính

Tìm hiểu nguyên nhân dẫn tới
Cách mạng tháng Mười Nga

Tìm hiểu diễn biến chính của
Cách mạng tháng Mười Nga

Thời gian: 6 phút

Công cụ: SGK + Tư liệu + AI

QUAN SÁT TƯ LIỆU
1

Hình ảnh gợi nhắc đến sự kiện nào
trong Cách mạng tháng Mười Nga?
2

Vì sao việc chiếm Cung điện Mùa
Đông có ý nghĩa quyết định?
Cung điện Mùa Đông – Pê-tơ-rô-grát, đêm 25/10/1917

HOẠT ĐỘNG 2 · CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA 1917

NHÓM 1
*Đặc điểm của tình hình hiện
nay ở Nga là... phải đem lại
chính quyền cho giai cấp vô
sản, những tầng lớp nghèo và
cho nông dân.
– Lê-nin: Toàn tập, Tập 32, NXB
Chính trị quốc gia, 2005, tr. 137
TƯ LIỆU GỐC

Trình bày nguyên nhân
dẫn tới sự bùng nổ Cách
mạng tháng Mười Nga
năm 1917

HOẠT ĐỘNG 2

NHIỆM VỤ SỐ - NHÓM 2
HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN

Bước 1: Mở Chatbot AI (ChatGPT, Gemini
hoặc tương đương)

Bước 2: Nhập câu lệnh:
Lập bảng niên biểu 3 sự kiện chính của
Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917
gồm: Thời gian – Sự kiện – Kết quả.

Bước 3: Đối chiếu kết quả với sách giáo
khoa để kiểm tra độ chính xác

Kiểm chứng với SGK

Thời gian: 6 phút

Làm việc nhóm

HOẠT ĐỘNG NHÓM

06:00
Tìm kiếm thông tin

Kiểm chứng với SGK
Hoàn thành bảng niên biểu
Làm việc nhóm – Tìm thông tin – Kiểm chứng – Hoàn thành bảng niên biểu

BÁO CÁO KẾT QUẢ
Hoạt động 2 – Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917

NHÓM 1

NHÓM 2

Nguyên nhân dẫn tới
Cách mạng tháng
Mười Nga

Diễn biến chính của
Cách mạng tháng
Mười Nga

Trình bày & giải thích

Trình bày & giải thích

Nhóm khác nhận xét, bổ sung

★★★

ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ
Nguyên nhân Cách mạng tháng Mười Nga

Đời sống nhân dân
cực khổ

Hai chính quyền song
song tồn tại

Sau Cách mạng tháng Hai năm 1917,
đời sống nhân dân Nga vẫn không
được cải thiện.

Chính phủ tư sản lâm thời và các Xô
viết đại biểu công nhân, binh lính
cùng tồn tại.

Lợi ích đối lập, không
thể cùng tồn tại

Lê-nin và Đảng Bônsê-vích hành động

Hai chính quyền đại diện cho các giai
cấp có lợi ích hoàn toàn đối lập nhau.

Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích tích cực
chuẩn bị kế hoạch làm cách mạng.

→ Dẫn tới Cách mạng tháng Mười Nga bùng nổ

ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ
Diễn biến chính – Cách mạng tháng Mười Nga 1917

Hệ thống liên minh quân sự bị kích hoạt → Chiến tranh lan rộng toàn thế giới

BẢNG NIÊN BIỂU
Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917

24/10
1917

25/10
1917

ĐẦU
1918

SỰ KIỆN

⚔

THỜI GIAN

Quân khởi nghĩa chiếm Pê-tơ-rô-grát, bao vây
Cung điện Mùa Đông

★

Chiếm Cung điện Mùa Đông — Chính phủ tư sản
lâm thời sụp đổ

🌿

Thành lập chính quyền Xô viết trên toàn nước
Nga
Nguồn: SGK Lịch sử và Địa lí 8 – Kết nối tri thức

KẾT QUẢ

➡

Bao vây Cung điện
Mùa Đông

➡

Chính phủ lâm thời bị
lật đổ

★

Cách mạng tháng
Mười Nga thắng lợi
hoàn toàn

CUỘC TẤN CÔNG CUNG ĐIỆN MÙA ĐÔNG
Tiếng súng trường, tiếng súng máy, tiếng đại bác hoà
lẫn với nhau thành một cảnh náo động liên tục vào
quãng một giờ sáng, hoả lực ở các chiến luỹ yếu dân.
Rất đông người tập trung dưới chân trụ A-lếch-xan -đơ
tiến sát đến Cung điện... Chẳng bao lâu vang lên tiếng
súng hiệu “Xung phong!” Một tiếng “hua-ra” ngân dài,
vang lên trong không trung. Cận vệ đỏ, thuỷ thủ, binh
sĩ trèo qua các chiến luỹ, tràn ngập các lỗi ra vào, các
bậc tam cấp, các cầu thang cung điện... Tiếng “hua-ra,
tiếng giậm chân của hàng nghìn con người, tiếng lách
cách của báng súng khuấy động sự yên tĩnh trong các
gian phòng của Nga hoàng. Từ 150 năm nay, toà lâu
đài cao rộng và hùng vĩ này đứng sừng sững như một
Theo Lịch
cáchphạm
mạng Nga,
pháo đài tưởng như không
thểsử
xâm
đượcTập I, NXB
Khoa học, 1961, tr. 378 - 209

TƯ LIỆU
Giống như Mặt Trời chói lọi, Cách mạng
tháng Mười chiếu sáng khắp năm châu, thức
tỉnh hàng triệu, hàng triệu người bị áp bức,

1. Hồ Chí Minh dùng hình
ảnh nào để nói về Cách
mạng tháng Mười Nga?

bóc lột trên Trái Đất. Trong lịch sử loài người
chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa
to lớn và sâu xa như thế

Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 12,
NXB Chính trị quốc gia, 1996,
tr. 300
TƯ LIỆU GỐC

2. Những từ/cụm từ nào
cho thấy ý nghĩa to lớn
của cách mạng này?

NHIỆM VỤ SỐ
1

Truy cập Google
Mở trình duyệt và tìm kiếm thông tin

2
Tìm tác phẩm "Mười ngày rung chuyển thế giới"

Tường thuật các sự kiện trong thời gian diễn ra
Cách mạng tháng Mười Nga

3

Trả lời câu hỏi:
Vì sao tên cuốn sách là
“Mười ngày rung chuyển thế giới”?

★ Làm việc cá nhân · Ghi kết quả vào bảng nhóm ★

NHIỆM VỤ CẶP ĐÔI
Làm việc cặp đôi – Khai thác SGK, tư liệu và mục Em có biết

2

Ý NGHĨA LỊCH SỬ

TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI THẾ GIỚI

Trình bày ý nghĩa lịch sử của Cách
mạng tháng Mười Nga.

Nêu tác động của Cách mạng tháng
Mười Nga đối với lịch sử thế giới.

Gợi ý: Tác động đến giai cấp công nhân,
nông dân và các dân tộc bị áp bức.

Gợi ý: Ảnh hưởng đến hệ thống đế quốc
và cục diện chính trị toàn cầu

Khai thác SGK

Đọc mục Em có biết

Ghi ý chính