MÔN: KHTN 9

Mạch điện gồm hai đèn mắc liên tiếp nhau có công tắc điện:
a) Đóng, b) Mở

Vì sao khi đóng hoặc mở công tắc điện thì
cả hai đèn trong mạch điện ở hình bên
dưới cùng sáng hoặc cùng tắt? Nếu một
trong hai đèn bị hỏng thì đèn kia còn sáng
không?

KHỞI ĐỘNG

Có hai bóng đèn, một số dây nối, nguồn điện. Mắc các đèn
như thế nào vào hai cực của nguồn điện mà khi bóng đèn bị
cháy thì bóng đèn kia vẫn sáng? Vẽ sơ đồ mạch điện.
•Mắc hai bóng đèn song song với nhau vào hai cực của nguồn
điện thì bóng đèn vẫn sáng.
•Sơ đồ mạch điện:

BÀI 12
Thời lượng: 3 tiết

ĐOẠN MẠCH
NỐI TIẾP, SONG
SONG

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP

2.ĐOẠN MẠCH SONG SONG

I. ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
1. Điện trở đoạn mạch nối tiếp

Là đoạn mạch gồm các thiết bị điện mắc
liên tiếp nhau

Sơ đồ mạch
điện
A

+

Đèn 1

Đèn 2

-

B

I. ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
1. Điện trở đoạn mạch nối tiếp
K

+ _

R

R

1

2

Sơ đồ đoạn mạch nối tiếp

I. ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
1. Điện trở đoạn mạch nối tiếp

Vẽ sơ đồ một đoạn mạch điện
gồm ba điện trở mắc nối tiếp.

A

+

R1

R2

R3

-

B

1. Điện trở đoạn mạch nối tiếp

Điện trở tương đương
Điện trở tương đương Rtđ của một đoạn mạch
gồm các điện trở là điện trở có thể thay thế
cho đoạn mạch này, sao cho với cùng hiệu
điện thế thì cường độ dòng điện chạy qua
đoạn mạch vẫn có giá trị như trước.
A

+

R1

R2

R3

-

B

I. ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
1. Điện trở đoạn mạch nối tiếp

Trong đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối
tiếp, điện trở tương đương Rtđ

Rtđ = R1 +
Tương tự với đoạn
R2 mạch gồm nhiều điện
trở R1​,R2​,...Rn​ mắc nối tiếp

Rtđ = R1 + R2 + ....
+ Rn

1.ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
Thí nghiệm tìm hiểu đặc điểm của đoạn mạch nối tiếp
Chuẩn bị:Nguồn điện một chiều 12 V
Ba điện trở R1 = 6 ,R2 = 10 ,R3 = 16
2 ampe kế có giới hạn đo 3A và có độ chia nhỏ nhất là 0,01 A.
Công tắc; các dây nối.
Tiến hành:
-Mắc hai điện trở R1 và R2 và hai ampe kế vào mạch điện theo
sơ đồ Hình 12.2.

-Đóng công tắc, đọc số chỉ của các ampe kế và ghi vào vở theo
mẫu tương tự Bảng 12.1.
-Lặp lại thí nghiệm với các cặp điện trở R1, R3 và R2, R3, ghi
số chỉ của ampe kế vào vở theo mẫu tương tự Bảng 12.1.
Bảng 12.1.
Điện trở mắc vào mạch điện

Số chỉ của ampe kế (A)
A1

A2

R1 và R2

0,75

0,75

R1 và R3

0,54

0,54

R2 và R3

0,46

0,46

Rút ra kết luận về cường độ dòng điện tại mọi điểm trong
đoạn mạch nối tiếp.

Giả sử kết quả thí nghiệm thu được:
Điện trở mắc vào
Số chỉ của ampe kế (A)
mạch điện
A1
A2
R1 và R2

0,85

0,85

R1  và R3

0,64

0,64

R2 và R3

0,46

0,46

Kết luận: Cường độ dòng điện tại
mọi điểm trong đoạn mạch nối tiếp
đều như nhau.

?Có hai điện trở R1 = 2 , R2 = 3  được mắc nối tiếp. Biết
cường độ dòng điện chạy qua điện trở R1 là 1A. Xác định:
a) Điện trở tương đương của đoạn mạch.
b) Hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở
c) Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch.
a)Điện trở tương đương của đoạn mạch là:
Rtđ = R1 + R2 = 2 + 3 = 5
b) I = I1 = I2
Hiệu điện thế giữa hai đầu điện trở thứ nhất là:
U1 = I.R1 = 1.2 = 2 V
Hiệu điện thế giữa hai đầu điện trở thứ hai là:
U2 = I.R2 = 1.3 = 3 V
c)Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch là:
U = I.Rtđ = 1.5 = 5 V

* Điện trở đoạn mạch nối tiếp
Điện trở tương đương của đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc
nối tiếp:
Rtđ = R1 + R2
- Điện trở tương đương của đoạn mạch gồm n điện trở mắc
nối tiếp:
Rtđ = R + R + ... +Rn
1

2

* Đặc điểm của đoạn mạch nối tiếp
- Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch gồm 2 điện trở
mắc nối tiếp
I = I1 = I 2
Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch gồm n điện trở
mắc nối tiếp
I = I1 = I2 = ... = In

II. ĐOẠN MẠCH SONG SONG
1. Điện trở của đoạn mạch song song

Là đoạn mạch
gồm các thiết
bị điện mắc liên
tiếp nhau

Sơ đồ mạch
điện
Đèn 1

A

-

+
Đèn 2

B

II. ĐOẠN MẠCH SONG SONG
1. Điện trở đoạn mạch song song
K

+ _

R
1

R
2

Sơ đồ đoạn mạch song song

II. ĐOẠN MẠCH SONG SONG
1. Điện trở của đoạn mạch song song

Vẽ sơ đồ một đoạn mạch điện
gồm ba điện trở mắc song song.
R1

A

+

R2
R3

-

B

II. ĐOẠN MẠCH SONG SONG
1. Điện trở của đoạn mạch song song

Trong đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc
song song, điện trở tương đương Rtđ

= +

Rtđ =

II. ĐOẠN MẠCH SONG SONG
1. Điện trở của đoạn mạch song song

Tương tự với đoạn mạch gồm nhiều điện
trở R1​,R2​,...Rn​ 
mắc song song

= + + .... +

2.ĐOẠN MẠCH SONG SONG
Thí nghiệm tìm hiểu đặc điểm của đoạn mạch song song
Chuẩn bị:Nguồn điện một chiều 6 V;
Hai điện trở R1 = 10 , R2 = 6
Ba ampe kế có giới hạn đo 3A và có độ chia nhỏ nhất là 0,01
A; Công tắc; các dây nối.
Tiến hành:
-Mắc hai điện trở và ba ampe kế vào mạch điện theo sơ đồ
Hình 12.4.

-Đóng công tắc, đọc giá trị cường độ dòng điện trong mạch
chính (số chỉ của ampe kế A1) và cường độ dòng điện chạy
trong các mạch nhánh (số chỉ của ampe kế A2 và A3), ghi vào
vở theo mẫu tương tự Bảng 12.2.
Bảng 12.2.
Ampe kế
A1

Số chỉ
I = 1,60 A

A2

I1 = 0,60 A

A3

I2 = 1,00 A

So sánh cường độ dòng điện trong mạch chính và tổng
cường độ dòng điện trong các mạch nhánh.

Giả sử kết quả thực nghiệm trên lớp thu được như sau:
Bảng 12.2.
Ampe kế
Số chỉ
A1
I = 1,65 A
A2

I1 = 0,65 A

A3

I2 = 1,00 A

Kết luận: Cường độ dòng điện trong
mạch chính bằng tổng cường độ
dòng điện trong các mạch nhánh.

Câu hỏi: Hai điện trở 20   và 40  được mắc song song vào
mạch điện có hiệu điện thế là 24 V.
a.Tính điện trở tương đương của đoạn mạch.
b.Tính cường độ dòng điện chạy trong mạch chính.
BG:
a) Vì đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song nên điện
trở tương đương của đoạn mạch là:

b) Cường độ dòng điện chạy trong mạch chính là:

Điện trở đoạn mạch song song
- Điện trở tương đương của đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc
song song:
1
1 1
= +
𝑅𝑡 đ 𝑅1 𝑅 2
Điện trở tương đương của đoạn mạch gồm n điện trở mắc
1
1 1
1
song song:
= + +…+
𝑅𝑡 đ 𝑅1 𝑅 2
𝑅𝑛
 Đặc điểm của đoạn mạch song song
- Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch gồm 2 điện trở
mắc song song
I = I1 + I2
- Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch gồm n điện trở
mắc song song
I = I1+ I2 +...+ In

8

1
3

7

9

5

2

6

10
4

NGÔI SAO MAY MẮN
pipi

Câu 1: Kết luận nào sau đây là đúng khi nói về hiệu điện
thế giữa hai đầu đoạn mạch mắc nối tiếp? Trong đoạn
mạch mắc nối tiếp, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch:
A.bằng hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần.
B.bằng
tổng hiệu
hiệuđiện
điệnthế
thếgiữa
giữahai
haiđầu
đầu
mỗi
điện
thành
B.bằng tổng
mỗi
điện
trởtrở
thành
phần.
phần.
C.bằng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở thành
phần.
D.luôn nhỏ hơn tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện
trở thành phần.
GO
HOME

Câu 2: Cho đoạn mạch gồm điện trở R1 mắc nối tiếp với
điện trở R2 mắc vào mạch điện. Gọi I, I1, I2 lần lượt là
cường độ dòng điện của toàn mạch, cường độ dòng điện
qua R1, R2. Biểu thức nào sau đây đúng?

A. I = I1 = I22

B. I = I1 + I2

C. I ≠ I1 = I2

D. I1 ≠ I2
GO
HOME

Câu 3: Phát biểu nào dưới đây không đúng đối với đoạn
mạch gồm các điện trở mắc song song?
A.Cường độ dòng điện trong mạch chính bằng tổng cường
độ dòng điện trong các mạch rẽ.
B.Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng tổng các hiệu
điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn mạch.
C.Hiệu điện
mạch
bằng
hiệuhiệu
điệnđiện
thế
C.Hiệu
điện thế
thếgiữa
giữahai
haiđầu
đầuđoạn
đoạn
mạch
bằng
mắc
trong
đoạn
mạch.
thế giữa
giữa hai
haiđầu
đầumỗi
mỗiđiện
điệntrởtrở
mắc
trong
đoạn
mạch.
D.Hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở mắc trong đoạn
mạch tỉ lệ thuận với điện trở đó.
GO
HOME

Câu 4: Trong phòng học đang sử dụng một đèn dây
tóc và một quạt trần có cùng hiệu điện thế 220V. Hiệu
điện thế của nguồn là 220V. Biết các dụng cụ đều hoạt
động bình thường. Thông tin nào sau đây là đúng?
A. Bóng đèn và quạt trần mắc song song với nhau.
B. Cường độ dòng điện qua bóng đèn và quạt trần có giá
trị bằng nhau.
C. Tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu các dụng cụ điện
bằng hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch
D. Bóng đèn và quạt trần mắc nối tiếp với nhau.
GO
HOME

Câu 5: Mắc R1 // R2 vào hai đầu đoạn mạch
có hiệu điện thế U = 3V thì hiệu điện thế giữa
hai đầu mỗi điện trở là
A. 1,5V
B. 3V
C. 6V
D. 4,5V

GO
HOME

Câu 6:Trong đoạn mạch mắc nối tiếp, công thức nào
sau đây là sai?

A.U = U1 + U2 + ... + Un.

B. I = I1 = I2 = ... = In .

C.
C. R
R = R1 = R22 = ... = R
Rnn..

D. R = R1 + R2 + ... + Rn

GO
HOME

Câu 7: Cho hai điện trở R1 và R2, biết R2 = 3R1 và
R1 = 15 Ω . Khi mắc hai điện trở này nối tiếp vào hai
điểm có hiệu điện thế 120V thì dòng điện chạy qua
nó có cường độ là:

A. 2A
B. 2,5A
C. 4A
D. 0,4A
GO
HOME

Câu 8: Hai điện trở R1 và R2 được mắc song
song với nhau, trong đó R1 = 6 , dòng điện
mạch chính có cường độ I = 1,2A và dòng điện
đi qua điện trở R2 có cường độ I2 = 0,4A. Tính
R2.
A. 10 Ω

B. 12 Ω

C. 15 Ω

D. 13 Ω

GO
HOME

Câu 19. Ở mạch điện trong hình bên, nếu
một trong hai đèn bị hỏng thì đèn kia còn
sáng không?

Câu 19. Nếu một trong hai đèn bị hỏng thì
đèn kia còn sáng.

Bài 1:Cho mạch điện có sơ đồ như hình bên. Trong đó điện
trở R1 = 10Ω, R2 = 20Ω, hiệu điện thế hai đầu đoạn mạch AB
bằng 12V. Số chỉ của vôn kế và ampe kế lần lượt là bao
nhiêu?

Tóm tắt: 𝑅1= 10Ω ; 𝑅2= 20Ω ;U = 12V
GIẢI: Điện trở tương đương của mạch là
Rtđ = R1 + R2 = 10 + 20 = 30Ω
Cường độ dòng điện qua mạch là; I1 = I2 = IA = U/ Rtđ = 12/
30 = 0,4A
Giá trị của Vôn kế là; Uv = I.R1 = 0,4.10 = 4V
→A.Uv = 4V; IA =
0,4A

Bài 2: Ba điện trở có các giá trị là 10Ω , 20Ω , 30Ω . Có bao
nhiêu cách mắc các điện trở này vào mạch có hiệu điện thế
12V để dòng điện trong mạch có cường độ 0,4A?
BG: Điện trở của đoạn mạch là:  Rtd= U/ I=12 / 0,4= 30Ω
Có 3 cách mắc các điện trở đó vào mạch.
Cách thứ nhất là chỉ mắc điện trở R = 30Ω trong đoạn mạch;
Cách thứ hai là mắc hai điện trỏ' R = 10Ω và R = 20Ω nối
tiếp nhau trong đoạn mạch.
Cách thứ ba là mắc ba điện trở R = 10Ω nối tiếp nhau.

Câu 20. Cho đoạn mạch điện AB gồm hai điện
trở R1 = 30 Ω và R2 = 20 Ω mắc song song như
hình bên dưới. Biết ampe kế A1 chỉ 2 A, ampe
kế A2 chỉ 3 A.
a) Tính điện trở tương đương của đoạn mạch
điện AB.
R1
b) Xác định+số chỉ ampe kế A3.
A
B
R2

Lời giải:
a) Điện trở tương đương của đoạn mạch AB là:
Rtđ =  =  = 12 Ω
b) Cường độ dòng điện qua hai điện trở R1 và
R2 là:
IAB = I1 + I2 = 2 + 3 = 5 A

1
1
1
 
R td R 1 R 22

SƠ ĐỒ TƯ DUY

Đoạn
mạch nối
tiếp, song
song

Điện trở tương đương của đoạn
mạch gồm n điện trở mắc nối
tiếp
Rtđ = R1 + R2 + … + RN

Đoạn
mạch
nối
tiếp
Đoạn
mạch
song
song

Cường độ dòng điện chạy trong
đoạn mạch gồm n điện trở mắc
nối tiếp I = I1 = I2 = …= IN
Điện trở tương đương của đoạn mạch
gồm n điện trở mắc song song
1 = 1 +
1 +...+ 1
Rtđ

R1

R2 Rn

Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch
gồm n điện trở mắc song song: I = I1 + I2
+ ....+ In.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
* Xem và hệ thống lại bài học
bằng sơ đồ tư duy vào vở ghi bài.
* Làm bài tập trong SBT
* Xem trước BÀI 13:NĂNG
LƯỢNG CỦA DÒNG ĐIỆN VÀ CÔNG
SUẤT ĐIÊN