KHOA HỌC TỰ NHIÊN
BÀI 13:
MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU

Con người chế biến các nguyên
liệu tự nhiên hay nhân tạo
để làm ra những sản phẩm mới.

Điểmnguyên
chung cli
ủệ
au
các
ậtđá,
dụng
Các
đấvt,
qutrên:
ặng là
đều
đữ
ượ
c snguyên
ản xuất li
từệcác
ệu đnhân
ất, đá,
nh
ng
u tựnguyên
nhiênlihay

Nguyên liệu được con người lấy từ tự nhiên để chế biến gồm các
loại đất, đá, quặng, dầu mỏ ... Một số nguyên liệu như đất, đá,
quặng, là những nguyên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất nông
nghiệp và công nghiệp.

Đá vôi

Tre

Cát

Quặng bauxite

Gỗ

Mía

Nguyên liệu gồm:
- Nguyên liệu tự nhiên như đất, đá,
quặng, dầu mỏ…
- Nguyên liệu nhân tạo như bê tông, gỗ,
nhựa, thép, kính, gạch…

- Nguyên liệu khoáng sản là tài sản quốc gia.
- Mọi cá nhân, tổ chức khai thác phải được
cấp phép theo luật khoáng sản.
- Tận thu nguyên liệu sẽ làm cạn kiệt tài
nguyên.
- Khai thác nguyên liệu trái phép có thể gây
nguy hiểm do mất an toàn lao động, ảnh
hưởng đến môi trường

Nguyên liệu sản xuất không phải là
nguồn tài nguyên vô hạn, do đó cần sử
dụng đúng một cách có hiệu quả, tiết
kiệm, an toàn, hài hòa để đảm bảo lợi ích
kinh tế, xã hội và môi trường.

Em có thể làm được những sản
phẩm nào khi sử dụng chất thải
sinh hoạt làm nguyên liệu?

Ở nước ta có nhiều núi đá vôi, trữ lượng đá
vôi là rất lớn để khai thác cho công nghiệp
xây dựng, chế tạo hay các hoạt động tham
quan du lịch. Các mỏ đá vôi lớn ở Việt Nam
tập trung nhiều ở miền Bắc và Trung Bộ.
Nhiều thắng cảnh đẹp từ núi đá vôi kể tên
đến như Hương Tích (Hà Tây), núi đá vôi ở
Ninh Bình (Bích Động), Phong Nha (Quảng
Bình), Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Ngũ

Động Phong Nha đẹp huyền ảo

Động Hương Tích – Hà Nội

Tam cốc Bích Động – Ninh Bình

Hang động ở Vịnh Hạ Long

Ngũ hành sơn – Đà Nẵng

Thí nghiệm tìm hiểu về tính chất của đá vôi:

1. Dùng đinh tác dụng lực lên đá vôi

https://youtu.be/ziQFLIzYhjE

Nhận xét:
Đá vôi dễ dàng bị trầy xước khi vạch bởi đinh
sắt

Nhận xét: Khi nhỏ axit vào đá vôi, có nhiều bọt khí thoát ra

Vôi bột còn được dung trong chăn nuôi để khử trùng chuồng trại

Khai thác đá vôi có thể gây tác hại đến
môi trường do phá hủy nhiều núi đá vôi,
gây ảnh hướng cảnh quan và gây sụt lún,
việc nung đá vôi xả khí thải làm ô nhiễm
không khí.

Thiên nhiên ban tặng cho Việt Nam nhiều mỏ
quặng như: quặng sắt ở Thái Nguyên, quặng
nhôm ở Tây Nguyên, …
Nguồn quặng tự nhiên ngày một cạn đi,
không thể tái tạo, do đó cần phải khai thác
và sử dụng một cách hợp lý để gìn giữ tài sản
quốc gia. Ngoài ra khi khai thác cần gìn giữ
và bảo vệ môi trường.

1. Em hãy tìm hiểu về các mỏ quặng ở Việt
Nam thông qua các phương tiện thông tin
và cho biết các quặng này chứa các
khoáng chất gì và ứng dụng của nó?
2. Tìm hiểu và trao đổi với bạn về tác
động đến môi trường trong các vùng có
khai thác quặng mà em biết?

Mặc dù có diện tích không lớn nhưng Việt Nam vẫn
được mẹ thiên nhiên ưu ái dành tặng nhiều tài nguyên
khoáng sản. Nắm được tên các mỏ khoáng sản ở Việt
Nam sẽ giúp bạn xác định được vị trí của chúng trên
bản đồ đất nước.

      
Tìm hiểu tên các mỏ khoáng sản ở Việt Nam hiện nay

Mỏ khoáng sản Apatit
Nhu cầu sử dụng các loại Phân bón giàu dinh
dưỡng chứa lân ngày càng cao. Do đó, nhóm các
khoáng sản Apait trở thành nguồn khoáng
sản quan trọng để phát triển kinh tế, xã hội ở nước
ta. Khai thác quặng Apatit tại Việt Nam. Các mỏ
quặng Apatit tại Việt Nam đang tập trung tại Lào
Cai thuộc 17 mỏ, điểm quặng.

Mỏ đá vôi

Đá vôi là nguyên liệu chính để sản xuất xi
măng. Nó cũng phục vụ cho ngành sản xuất
thủy tinh, luyện kim, hóa chất, … nhưng tương
đối ít. Đá vôi có mặt tại 29 tỉnh thành trên cả
nước nhưng trữ lượng phân bố không đều. Đá
vôi chủ yếu tập trung tại khu vực phía Bắc, Bắc
Trung Bộ. Quá trình khai thác núi đá vôi cho
ngành sản xuất xi măng

Mỏ Bauxite
– Các mỏ Bauxite diaspor với trữ lượng
khoảng 200 triệu tấn tại Hà Giang, Lạng Sơn,
Cao Bằng, Nghệ An…
– Các mỏ Bauxite Gibsit với trữ lượng koảng
2,1 tỷ tấn được phân bố chủ yếu ở khu vực
Tây Nguyên (như Đăk Nông, Lâm Đồng, Gia
Lai, Kon Tum) và Bình Phước, Phú Yên…

Khai thác sắt tại mỏ Thạch Khê – Hà Tĩnh
Quặng sắt
- Quặng sắt tại nước ta có 4 loại chính là skarn, nhiệt
dịch, phong hóa và biến chất.
- Tên các mỏ khoáng sản ở Việt Nam – quặng sắt có
thể kể đến tại Hà Tĩnh, Thái Nguyên, Cao Bằng,… Mỏ
Thạch Khê – Hà Tĩnh có trữ lượng lớn đến 550 triệu
tấn.
- Một số mỏ sắt nổi tiếng như Tùng Bá – Hà Giang,
Trại Cao – Thái Nguyên, Trấn Yên – Yên Bái, Vản
bàn – Lào Cai…

Quặng Titan:
- Các mỏ quặng Titan tại nước ta
có hai loại chủ yếu được phân bố
tại Thái Nguyên và Tuyên Quang:
•Quặng Titan gốc trong đá có ở
mỏ Cây Châm, mỏ Phú Lương –
Thái Nguyên
•Quặng Titan sa khoáng ở ven
biển từ Thanh Hóa đến Bà Rịa –
Vũng Tàu
•Các mỏ ilmenit ở Hà Tĩnh, Bình
Thuận, Bình Định,…
Một mỏ Titan đang trong quá

Những mỏ vàng ở Việt Nam
- Vàng là một trong những tài nguyên
kim loại có giá trị lớn. Tại nước ta, đã
phát hiện gần 500 điểm quặng và mỏ
vàng. Gần 30 mỏ đã được tìm kiếm và
tiến hành khai thác với sản lượng
khoảng 300 tấn vàng.
- Các mỏ vàng gốc tập trung chủ yếu
tại khu vực miền núi phía Bắc, Tây
Bắc. Bên cạnh đó, vùng Thái Nguyên
– Cao Bằng – Bắc Kạn cũng là một
khu vực mỏ vàng được chú ý. Các mỏ
vàng nổi tiếng như Pắc Lạng, Khau
Âu (Bắc Kạn), Nam Quang – Cao
Bằng, mỏ vàng tại Nà Pái – Lạng Sơn,

Câu hỏi 1

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

Vật thể nào sau đây được xem là nguyên
liệu tự nhiên?
A. Ngói       .                          B. Đ ất sét.
C. Xi măng.                           D. Gạch xây
dựng.

Đáp án
   B. Đất sét.

Câu hỏi 2

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

Khi dùng gỗ để sản xuất giấy thì người
ta sẽ gọi gỗ là
A. nhiên liệu.                           B. nguyên liệu.
C. phế liệu.                              D. v ật li ệu.

Đáp án
B. nguyên liệu.

Câu hỏi 3

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

Gang và thép đều là hợp kim được tạo bởi 2 thành
phần chính là sắt và carbon, gang cứng hơn sắt. Vì
sao gang ít được sử dụng trong các công trình xây
dựng?
A. Vì gang khó sản xuất hơn thép.
B. Vì gang dẫn nhiệt kém hơn thép.
C. Vì gang được sản xuất ít hơn thép.
D. Vì
gangán
giòn hơn thép.
Đáp

D. Vì gang giòn hơn thép.

Câu hỏi 4

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

Vật liệu nào sau đây hầu như không
thể tái sinh?
A. Bông.                                  B. G ỗ.
C. Dầu thô.                              D. Nông sản.

Đáp án
C. Dầu thô.                              

Câu hỏi 5

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

 Nguyên liệu nào sau đây được sử dụng
trong lò nung vôi?
A. Đá vôi.                                  B. Đ ất sét.
C. Cát.                                       D. Gạch

Đáp án
A. Đá vôi.