CHÀO MỪNG QUÝ
THẦY CÔ VÀ CÁC EM
HỌC SINH!
Giáo viên:

CÁC LOÀI ĐỘNG VẬT TRÊN ĐANG
LÀM GÌ? CHÚNG LÀM VẬY NHẰM
MỤC ĐÍCH GÌ?

VIDEO 1

6

YÊU CẦU CẦN ĐẠT
PHÁT BIỂU ĐƯỢC KHÁI
NIỆM CẢM ỨNG Ở SINH
VẬT
TRÌNH BÀY ĐƯỢC VAI TRÒ
VÀ CƠ CHẾ CẢM ỨNG

VIDEO 2

7

NỘI DUNG
CHÍNH
CƠ CHẾ CẢM
ỨNG
Ở SINH VẬT

KHÁI NIỆM
VÀ VAI TRÒ
CỦA CẢM
ỨNG

ÔN TẬP

NỘI DUNG
CHÍNH

ÔN TẬP

CƠ CHẾ CẢM
ỨNG
Ở THỰC VẬT

KHÁI NIỆM VÀ
VAI TRÒ CỦA
CẢM ỨNG

VIDEO 3

NỘI DUNG
CHÍNH

KHÁI NIỆM VÀ VAI
TRÒ CỦA CẢM
ỨNG

ÔN TẬP

CƠ CHẾ CẢM
ỨNG
Ở THỰC VẬT

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 1

TÌM HIỂU KHÁI NIỆM
VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM
ỨNG ĐỐI VỚI SINH
VẬT

VIDEO 4

CÁCH TỔ CHỨC
 Hoạt động nhóm đôi, trả lời câu hỏi hộp
“DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM” trang 89
“Cho ví dụ về cảm ứng ở động vật, thực vật và phân
tích vai trò của các cảm ứng đó?”

 Năng lực số: Phân tích tình huống cảm ứng
trên padlet chung

NĂNG LỰC SỐ
Phân tích tình huống trên Padlet
 GV cung cấp Link padlet (mỗi nhóm là 1 khung)
Nhóm 1: Cây hướng sáng, Nhóm 2: Rễ hướng nước,
Nhóm 3: Cây trinh nữ cụp lá, Nhóm 4: Động vật chạy
trốn.
 Với mỗi tình huống các nhóm phải xác định: Kích
thích, Bộ phận tiếp nhận, phản ứng của sinh vật, ý
nghĩa của phản ứng, tìm kiếm thêm hình ảnh bổ xung
từ Web và có chú thích nguồn.
 Rút ra khái niệm kích thích là gì?

VIDEO 5

I. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM
ỨNG
Cảm ứng là sự tiếp
nhận và phản ứng
của sinh vật đối với
những thay đổi của
môi trường (trong
và ngoài), đảm bảo
cho sinh vật thích
ứng với môi trường
sống.

I. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM
ỨNG
Cảm ứng ở Thực vật

- Diễn ra chậm, khó
nhận thấy
- Biểu hiện hiện bằng các cử
động sinh trưởng hoặc dinh
dưỡng

I. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM
ỨNG
Cảm ứng ở động
vật

- Diễn ra nhanh và
đa dạng
- Mức độ, tính chính xác và
hình thức thay đổi phụ
thuộc vào bộ phận phụ
trách cảm ứng

I. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM
ỨNG
Ví dụ:
VD: Ngọn cây mọc hướng về
nguồn sáng giúp cây nhận đủ
ánh sáng, đảm bảo cho quá
trình quang hợp. Tay rụt
nhanh lại khi lỡ chạm vào bàn
là nóng còn giúp tay tránh bị
tổn thương do nhiệt độ cao 

VÍ DỤ VỀ PHẢN XẠ THỤT TAY KHI CHẠM PHẢI VẬT NHỌN,

I. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM
ỨNG

ĐỒNG TỬ CO KHI
CÓ ÁNH SÁNG
MẠNH

CÂY HƯỚNG
SÁNG ĐỂ QUANG
HỢP

CẢM ỨNG LÀ ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI VỚI NHỮNG
THAY ĐỔI CỦA MÔI TRƯỜNG, ĐẢM BẢO CHO SINH
VẬT TÔN TẠI VÀ PHÁT TRIỂN

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 2

TÌM HIỂU CƠ CHẾ
CẢM ỨNG

CÁCH TỔ CHỨC
 Hoạt động nhóm đôi, nghiên cứu mục II và trả
lời câu hỏi hộp “DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM”
trang 89
“Cơ chế cảm ứng ở thực vật giống với động vật
như thế nào?”

NĂNG LỰC SỐ
Kiểm chứng cơ chế phản ứng
 GV tạo 1 template Canva theo cấu trúc:
- Tình huống:……
- Thu nhận kích thích (Kích thích – bộ phận tiếp nhận),
Dẫn truyền (thông tin kích thích được dẫn truyền), Phân
tích, tổng hợp (Bộ phận xử lí), Trả lời kích thích (Bộ phận
đáp ứng, phản ứng)
 Ở cuối canva thêm 1 ô nổi bật: Kiểm chứng AI (nội
dung cần sửa, kết luận của nhóm sau khi sửa)

VẬY CƠ CHẾ CẢM ỨNG CỦA THỰC
VẬT GIỐNG VỚI ĐỘNG VẬT NHƯ THẾ
NÀO?
Khác nhau:

Giống nhau: Là sự tiếp nhận
kích thích và trả lời kích thích
của cơ thể, là đặc điểm thích
nghi với những thay đổi của
môi trường, đảm bảo cho sinh
vật tồn tại và phát triển

II. CƠ CHẾ CẢM ỨNG Ở SINH VẬT
Thực vật

Thụ thể trên
màng tiếp
nhận kích
thích

Truyền đi
dưới dạng
điện tử

Gây ra
đáp ứng
cụ thể

Ở thực vật, bộ phận
tiếp nhận thu nhận kích
thích. Thông tin kích
thích được truyền qua
tế bào chất đến bộ
phận xử lí thông tin. Bộ
phận này xử lý thông
tin và đưa ra đáp ứng.

II. CƠ CHẾ CẢM ỨNG Ở SINH VẬT
Động vật
Cảm ứng ở động vật có
hệ thần kinh dựa trên
phân xạ, trong đó thụ
thể cảm giác tiếp nhận
kích thích từ môi trường
và tạo ra xung thần
kinh truyền về thần
kinh trung ương, từ đây
xung thần kinh đi đến
cơ quan đáp ứng tạo ra
đáp ứng phù hợp.

Thông tin xử lí
dẫn truyền
ngược lại bộ
phận đáp ứng
Trung tâm
xử lí ở não
bộ hoặc
tủy sống

Bộ phận
tiếp
nhận/phản
hồi kích
thích

Dẫn truyền về não bộ
hoặc tủy sống

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ

HS QUÉT MÃ QR
THAM GIA ĐẤU
TRƯỜNG SINH HỌC

VẬN DỤNG
Nhiệm vụ

VẬN DỤNG KIẾN
THỨC ĐÃ HỌC ĐỂ
GIẢI QUYẾT CÁC CÂU
HỎI THỰC TIỄN

CÁCH THỰC HIỆN

 Thảo luận nhóm đôi hoàn thành tất cả các câu hỏi
trong phiếu bài tập
 Năng lực số: HS chọn một sinh vật quen thuộc, tạo
sơ đồ Canva mô tả cơ chế phản ứng trước một kích
thích cụ thể, ý nghĩa đối với sự tồn tại, phát triển của
sinh vật, bổ xung thêm ảnh với nguồn rõ ràng.

PHIẾU BÀI TẬP
Câu 1: Những bộ phận nào của cơ thể thực vật và
động vật tham gia vào quá trình cảm ứng?

Câu 2: Hiện tượng người quay đầu lại khi nghe tiếng
người khác gọi tên mình từ phía sau có phải là cảm
ứng không? Giải thích.

ĐÁP ÁN
PHIẾU BÀI TẬP
Câu 1: Những bộ phận nào của cơ thể thực vật và động vật
tham gia vào quá trình cảm ứng?
Trả lời

+ Bộ phận thu nhận kích thích: ở thực vật là thụ thể trên màng tế
bào của rễ, thân hoặc lá; Ở động vật là thụ thể cảm giác.
Bộ phận dẫn truyền thông tin kích thích: ở thực vật là tế bào chất
của tế bào rễ, thân hoặc lá; ở động vật là dây thần kinh cảm giác.
Bộ phận xử lí thông tin và trả lời kích thích: ở thực vật là tế bào rễ,
thân hoặc lá; ở động vật, bộ phận xử lí thông tin là não bộ hoặc
tuỷ sống và bộ phận trả lời kích thích là cơ hoặc tuyến.

ĐÁP ÁN
PHIẾU BÀI TẬP
Câu 2: Hiện tượng người quay đầu lại khi nghe tiếng
người khác gọi tên mình từ phía sau có phải là cảm
ứng không? Giải thích
Trả lời

Đây là hiện tượng cảm ứng vì tai (bộ phận thu nhận kích thích)
tiếp nhận kích thích âm thanh, thông tin kích thích (dưới dạng
xung thần kinh) theo dây thần kinh thính giác truyền về vỏ não (bộ
phận xử lí thông tin). Từ vỏ não, xung thần kinh đi theo dây vận
động đến cơ xương (bộ phận đáp ứng) gây co cơ xương và làm
đầu quay lại.

TRƯỜNG THPT

CẢM ƠN CÁC EM VÌ
ĐÃ LẮNG NGHE