4
1
I
BÀ
M

Â
Ạ
X
N
Ả
H
P
Ô
G
N
Ố
CH
M
Ễ
I
NH
N
Ồ
G
N
Ế
TI

Giáo
viên:......
.............
.....

0
Phản xạ 1
âm

Tiến hành thí nghiệm 1 và
hoàn thành Phiếu học
tập 1

Hoạt động
nhóm

Bước 2
1

Điều thời
chỉnh
haisinh
trụcBống
nhựa
Đồng
học
áp sát
taicùng
vào
Bố
trí
hai
ống
nhựa,quyển
sách
và
Học
sinh
A
nói
nhỏ
vào
sát
miệng
ống
hướng
vào
điểm
N
tại
bề
mặt
quyển
miệng ống nhựa 2 để lắng nghe.
gỗ ống
lên nhựa
mặt
bàn
như như
hìnhnhau
1 góc
sáchtấm
và hai
tạo một
so với tấm gỗ.

Phiếu học tập
1

Học sinh B áp tai vào
miệng ống nhựa 2 có
nghe được tiếng nói của
bạn A không?
Mô tả đường truyền của
sóng âm trong thí
nghiệm.

Học sinh B có nghe được
tiếng nói của bạn A.

Khi bạn A nói, sóng âm
truyền từ miệng qua
ống nhựa 1 đến quyển
sách.
Quyển sách phản xạ lại
âm thu được và truyền
vào ống nhựa 2, đến tai
bạn B.

Phiếu học tập
1
Nêu nhận xét về sự truyền
sóng âm khi có vật cản và
khi không có vật cản.

Sự truyền sóng âm khi có
vật cản chậm hơn khi
không có vật cản.

PHẢN XẠ ÂM

I. Phản xạ âm

Sóng âm phản xạ khi
gặp vật cản

Phiếu học tập 2

Hoạt động
cặp đôi
Nghiên cứu, thảo luận trả lời
các hỏi trong Phiếu học tập
số 2

1. Phản xạ âm là gì?
2. Khi nào có tiếng
vang?
3. Nêu một số ví dụ về
tiếng vang em nghe
được trong thực tế.

PHẢN XẠ ÂM
I. Phản xạ âm

Ví
dụ

- Sóng âm dội lại khi gặp vật cản

Tiếng vang
trong các
hang động

được gọi là âm phản xạ.
- Tiếng vang hình thành khi
âm phản xạ nghe được
chậm hơn âm truyền trực
tiếp đến tai ít nhất là s.

Tiếng vang
trong các
hẻm núi

Tại sao khi nói to trong
phòng lớn thì nghe được
tiếng vang, nhưng nói to
như thế trong phòng nhỏ
lại không nghe được tiếng
vang?

Tuy nhiên trong phòng nhỏ ta
không nghe được tiếng vang
vì âm phản xạ từ tường phòng
và âm nói ra đến tai ta gần
như cùng một lúc hoặc
khoảng chênh lệch thời gian
giữa âm phản xạ và âm trực
tiếp nhỏ hơn 1/15 s

Trong cả hai phòng đều có âm
phản xạ.

Một số loài động vật như cá voi, cá heo, dơi có thể phát ra và cảm
nhận siêu âm để liên lạc và xác định vị trí các đối tượng xung
quanh

Người ta thường sử dụng sự phản xạ của sóng âm có tần số rất lớn
(hơn 20 000 Hz) để xác định độ sau của biển. Hãy sử dụng Hình
14.2 để giải thích ứng dụng này.

Thiết bị
phát
sóng siêu
âm
Hướng
truyền âm

Một người phải đứng cách
vách đá ít nhất bao nhiêu mét
để có thể nghe được tiếng
vang của mình khi hét to? Biết
tốc độ truyền âm trong không
khí ở điều kiện thường là 343
m/s.

Thời gian tối thiểu để có âm
phản xạ là s – đây là thời gian
âm truyền đến vách đá sau đó
phản xạ lại từ vách đá đến tai
→ Thời gian từ âm truyền từ
người đến vách đá là: : 2 = s
Để nghe được tiêng vang cần
đứng cách vách đá tối thiểu:
s = v.t = 343. = 11,43 m

0
2

Vật phản xạ
âm tốt – Vật
phản xạ âm
kém

Tiến hành thí nghiệm 2 và
hoàn thành Phiếu học
tập3

Hoạt động
nhóm

Phiếu học tập
2

Thí nghiệm 2: Phản xạ
âm

Bước 2
1

Gắn tấm
phản
xạ âm
bằng
Thay
gỗ nghiệm
nhẵn
lầnnhư
lượt
Bốtấm
trí
thí
Lắng
nghe
âm
tấmtấm
gỗ nhẵn
lên kính
giá thí
bằng
xốp,tấm
gỗ
hình
nghiệm.
trí như
sần
sùi vàĐặt
lặptai
lạivị
bước
1.
hình

Phiếu học tập
2
có nghe được

Học sinh
tiếng đồng hồ không?

Mô tả đường truyền của
sóng âm trong thí
nghiệm.

Học sinh có nghe được
tiếng “tíc tắc” của đồng
hồ.

Khi đồng hồ kêu, sóng
âm truyền từ đồng hồ
đến tấm gỗ nhẵn.
Tấm gỗ nhẵn phản xạ
lại âm thu được và
truyền đến tai học
sinh.

Phiếu học tập
2

Nêu nhận xét về sự truyền
sóng âm khi có vật cản và
khi không có vật cản.

Kết quả thí nghiệm có gì
khác biệt khi thay tấm gỗ
nhẵn bằng tấm gỗ gồ ghề,
tấm xốp?

Sự truyền sóng âm khi có
vật cản chậm hơn khi
không có vật cản.
Khi thay tấm gỗ phẳng
bằng tấm gỗ gồ ghề và tấm
xốpâm thanh bạn HS nghe
được sẽ nhỏ hơn.

Phiếu học tập
2
Từ thí nghiệm 1, hãy cho biết vật phản xạ âm tốt,
vật phản xạ âm kém có những đặc điểm gì?
Phản xạ âm tốt: Vật cứng, bề mặt
nhẵn
Phản xạ âm kém: Vật mềm, xốp, bề mặt gồ
ghề

Phiếu học tập
2
Hãy chỉ ra những vật phản xạ âm tốt và những vật phản
xạ âm kém trong hình sau.

Ghế đệm
mút

Tường gạch

Mặt gương

Rèm nhung

Mặt đá hoa

Tấm kim
loại

Tấm bìa

Mặt nước

Phiếu học tập
2
Ghế đệm
mút

Tường gạch

Mặt gương

Tấm xốp

Mặt đá hoa

Tấm kim
loại

Tấm bìa

Mặt nước

Phản xạ âm tốt

Phản xạ âm
kém

PHẢN XẠ ÂM

II. Vật phản xạ âm tốt – Vật
phản xạ âm kém

- Các vật cứng bề mặt nhẵn, phản xạ
âm tốt

- Các vật mềm, xốp, bề mặt gồ ghề, phản xạ
âm kém

Tại sao tường của nhà hát,
phòng hòa nhạc, rạp chiếu
phim thường được làm sần sùi
hoặc treo, phủ rèm nhung, dạ,
len .....?

Những vật liệu trên có tác
dụng cách âm, hạn chế tối đa
tiếng vang, giúp phòng thu
âm yên tĩnh, tránh tạp âm,
tiếng ồn làm ảnh hưởng đến
kết quả bản thu.

Âm thanh phát ra từ phòng này
rất lớn nên cần ngăn chặn
chúng lọt ra bên ngoài làm
phiền người khác.

III. CHỐNG Ô
NHIỄM TIẾNG
ỒN

Thế nào
là ô
nhiễm
tiếng ồn

Tiếng ồn gây ô nhiễm là những tiếng ồn to và kéo dài

Ô nhiễm tiếng ồn gây tác động xấu đến sức khỏe và hoạt động bình thường
của con người

Ô nhiễm tiếng ồn còn tác động xấu đến thế giới động vật

Âm thành nào dưới đây là
tiếng ồn?

Tiếng xe cứu
thương

Tiếng máy
khan kéo dài ở
khu dân cư

Tiếng HS phát
biểu

Tiếng sấm

Tiếng ồn ở khu
chợ gần trường

Tiếng hát
karaoke vào
đêm khuyta

Ô NHIỄM TIẾNG ỒN
Phiếu học tập 4, 5, 6
Hoạt động
nhóm

Phiếu học tập
4
Các loại tiếng ồn được minh
hoạ trong hình
Tiếng ồn từ phương tiện giao
thông: ô tô,...

Một số loại tiếng ồn trên đường phố

Nêu các loại tiếng ồn
được minh hoạ trong
hình bên

Tiếng ồn từ các cửa hàng:
cửa hàng kinh doanh nhạc
cụ,...
Tiếng ồn từ công trình xây
dựng: máy khoan cắt bê
tông,...

Phiếu học tập
5

Nêu một số tác hại của tiếng ồn đối với sức khoẻ và các
hoạt động thường ngày của chúng ta.

Phiếu học tập
5
Tác hại của tiếng ồn:
Là nguyên nhân gây giảm thính
lực của con người.
Tăng nguy cơ mắc bệnh mất ngủ,
suy nhược thần kinh, khiến các
bệnh về tim mạch, huyết áp,...
thêm trầm trọng.
Làm giảm khả năng tập trung, giảm
độ minh mẫn và khả năng làm việc,
từ đó chất lượng cuộc sống bị giảm
sút.

Phiếu học tập
6

Hình 14.5 gợi ý một số biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn.
a) Hãy phân loại các biện pháp này theo từng nhóm tương ứng.
b) Nêu thêm một số biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn thuộc mỗi
nhóm.

Phiếu học tập
6
Hạn chế
nguồn gây
ra tiếng ồn
Đi nhẹ - nói

khẽ.
Tích cực sử dụng các
phương tiện công
cộng
Đặt biển báo cấm sử
dụng còi gần trường
học, bệnh viện, nhà
dưỡng lão,...

Phân tán tiếng ồn
trên đường
truyền
Trồng nhiều cây xanh.
Xây tường, hàng rào

Ngăn cản bớt sự
lan truyền của
tiếng ồn đến tai
Sử dụng cửa kính hai lớp.

Làm trần thạch cao.
Sử dụng đồ nội thất bằng gỗ
Xây tường, hàng rào xungtrong gia đình.
quanh nhà ở, văn
Thiết kế tường bằng các vật
phòng,...
liệu cách âm: gạch cách âm,
xốp,...

PHẢN XẠ ÂM

III. Chống ô nhiễm
tiếng ồn

- Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra
khi tiếng ồn to và kéo dài

- Ô nhiễm tiếng ồn gây ảnh
hưởng xấu đến sức khỏe và
hoạt động của con người

Các biện pháp chống ô nhiễm
tiếng ồn là:
Hạn chế nguồn gây ra
tiếng ồn
Phân tán tiếng ồn trên
đường truyền
Ngăn cản bớt sự lan
truyền của tiếng ồn đến
tai

Giả sử ngôi nhà gia đình em
đang sinh sống ở ngay gần
một khu chợ hoặc bến xe, em
hãy chỉ ra những tiếng ồn gây
ảnh hưởng đến sức khỏe và
đề xuất biện phát để làm
giảm những ảnh hưởng này.

Những biện pháp để làm giảm
những ảnh hưởng này:
+ Cải thiện cách âm của tường
vách
+ Đóng kín cửa nhà
+ Đeo tai nghe

Tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức
khỏe là:
+ Tiếng ồn từ chợ
+ Tiếng ồn, còi xe từ xe cộ