MÔN: KHTN 7

Tại sao tường của nhà hát,
phòng hòa nhạc, rạp chiếu
phim thường được làm sần sùi
hoặc treo, phủ rèm nhung, len,
dạ,…?

BÀI 14:PHẢN XẠ ÂM
CHỐNG Ô NHIỄM
TIẾNG ỒN

I. PHẢN XẠ ÂM

DỰ ĐOÁN HIỆN TƯỢNG XẢY RA KHI PHÁT
MỘT SÓNG ÂM TỚI BỀ MẶT MỘT VẬT CHẮN

Âm t
ru

yền t
rự

c tiếp

ạ
x
n
hả
p
Âm

Quan sát hiện tượng và rút ra nhận xét

NHẬN XÉT: Khi đứng trước vách núi, nếu nói
to ta sẽ nghe được tiếng nói của chính mình
vọng lại.
ĐÂY ĐƯỢC GỌI LÀ HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ ÂM.

Phản xạ âm
là gì?

Phản xạ âm là hiện tượng âm được
dội lại khi gặp một mặt chắn

Âm truyền trực tiếp

Âm phản xạ

Âm phản xạ

Hướng truyền âm trực tiếp

Hướng truyền âm phản xạ

Tiếng vang là âm phản xạ
nghe được cách âm trực tiếp ít
nhất là 1/15 giây
Sự giống và khác nhau
- Giống nhau: Đều là âm phản xạ
giữa âm
phản
xạ và
- Khác nhau:
Tiếng
vang
là âm phản
tiếng
xạ nghe được
cáchvang?
âm trực tiếp ít nhất
là 1/15 giây

Khi đứng trong một hội trường
CÂU HỎI: Tìm thêm
lớn có tường
bao
quanh
và
nói
to
ví dụ về phản xạ?
thì sau đó ta sẽ nghe được tiếng
nói của chính mình vọng lại.

CH1:Tại sao trong phòng kín ta thường nghe
thấy âm to hơn so với khi ta nghe chính âm
đó ở ngoài trời?

Trong phòng nhỏ (hẹp) và kín, âm phát ra và âm phản
xạ truyền tới tai cùng lúc (trong thời gian ngắn hơn
1/15 giây). Vì nghe được đồng thời âm phát ra trực
tiếp và âm phản xạ nên âm nghe to và rõ hơn
CH2: Khi nói to trong phòng rất lớn thì nghe được
tiếng vang. Nhưng nói to như vậy trong phòng nhỏ thì
lại không nghe được tiếng vang.
Trong trường hợp nào có âm phản xạ.
Em hãy giải thích vì sao lại có sự khác nhau như vậy?

Trong cả hai phòng đều có âm phản xạ.
- Khi nói trong phòng nhỏ, mặc dù vẫn có âm
phản xạ từ tường phòng đến tai nhưng ta không nghe
được tiếng vang vì âm phản xạ từ tường phòng và âm
nói
ra đến
tai gần
như cùngứng
mộtdụng
lúc.(ngắn
hơn 1/15
CH3:
Người
ta thường
sự phản
xạ của
sóng
giây) âm có tần số rất lớn (hơn 20000 Hz) để xác
định độ sâu của biển. Em hãy sử dụng hình mô
tả bên dưới để giải thích ứng dụng này?

Sóng siêu âm được phát ra từ thiết bị phát đặt
trên tàu, khi gặp đáy biển sẽ phản xạ lại và được
thu vào máy.
Người ta sẽ đo thời gian âm truyền trong
nước, biết vận tốc truyền âm trong nước ta có
thể xác định được độ sâu của biển.

Sỡ dĩ tiếng sấm rền được tạo ra là do sự phản xạ
âm thanh do tiếng sấm va vào những vật khác
( như nhà cửa, cây cối,...) và dội lại vào tai ta
nên tạo ra tiếng sấm rền.

Nhiều loài sinh vật
có thể phát ra được
sóng siêu âm và sử
dụng sóng phản xạ
trong giao tiếp và
săn mồi như cá
heo, dơi…

II. VẬT PHẢN XẠ ÂM TỐT, VẬT PHẢN XẠ ÂM
KÉM

Dụng cụ thí nghiệm:
Hộp làm bằng vật liệu cách
Âm(1),1 tấm gỗ nhẵn, 1
tấm gỗ sần sùi,1tấm xốp
mềm hình chữ nhật cùng
kích cỡ dùng làm tấm phản
xạ âm (2), 1 chiếc đồng hồ
để bàn nhỏ làm nguồn âm
(3).Giá đỡ tấm phản xạ âm
(4).

Tiến hành thí nghiệm:
Bước 1: Gắn tấm phản xạ âm bằng gỗ nhẵn lên
giá thí nghiệm, đặt tai tại vị trí như Hình 14.3,
lắng nghe âm truyền từ nguồn tới tấm gỗ nhẵn
và phản xạ đến tai.
Bước 2: Lần lượt thay tấm gỗ nhẵn bằng tấm
xốp và tấm gỗ sần sùi, lặp lại thí nghiệm như
bước 1.
Rút ra nhận xét vật nào phản xạ âm tốt, vật nào
phản xạ âm kém.

NHẬN XÉT
Các bề mặt khác nhau sẽ phản xạ âm tốt hay
kém khác nhau.

Âm
tru
yền

tới

Âm

Âm truyền qua

p

ạ
x
n
ả
h

Âm hấp thụ

-Những vật liệu cứng có bề mặt nhẵn phản xạ

âm tốt.
-Những vật liệu mềm, xốp có bề mặt ghồ ghề thì
phản xạ âm kém.

Phản xạ âm tốt dần

Phản xạ âm kém dần

Tường
củaTrong
nhà hát,
hòanhạc,
nhạc,phòng
rạp
CÂU HỎI:
nhiềuphòng
phòng hòa
chiếu
ghiđược
âm, người
ta thường
làm
chiếu phim,
phimphòng
thường
làm sần
sùi hoặc
tường
sần rèm
sùi hoặc
treolen,
màndạ..
nhung,
trải giảm
thảm
treo, phủ
nhung,
để làm
sàn
để
làm
giảm
âm
phản
xạ.
Em
hãy
giải
thích
tiếng vang, giúp âm thanh được to, rõ
vì sao?
hơn.

Các tấm mút, thảm trải sàn, các tấm tán âm
trong phòng thu.

III. CHỐNG Ô NHIỄM TIẾNG ỒN

Âm thanh có vai trò quan trọng trong đời sống
con người và động vật nhưng không phải âm
thanh nào cũng có ích mà có âm thanh có hại.
Âm thanh nào dưới đây là
tiếng ồn?

Những âm thanh to,kéo dài có thể có hại đến sức khoẻ v
hoạt động bình thường của con người gọi là tiếng ồn.
Ở những nơi thường xuyên có tiếng ồn, ta nói môi trườn
sống tại đó bị ô nhiễm tiếng ồn.
TÌM HIỂU ÂM THANH NÀO LÀ TIẾNG ỒN
(HS hoàn thành phiếu bài tập số 3)
1. Tiếng còi hú xe 2. Tiếng HS phát
3.
Tiếng
sấm
cứu thương.
biểu trong lớp.
4. Tiếng máy
khoan bê tông gần
khu dân cư.

7. Tiếng róc rách
của thác nước

5. Tiếng ồn từ khu
chợ gần lớp học.

8. Tiếng còi inh
ỏi trên đường

6. Tiếng hát
karaoke vào
đêm khuya.

9. Tiếng hét
rất to sát tai.

Âm thanh nào dưới đây là tiếng ồn?
Tiếng xe cứu thương TIẾNG ỒN
Tiếng học sinh phát
KHÔNG PHẢI biểu trong lớp.
TIẾNG ỒN
Tiếng máy khoan bê tông
kéo dài liên tục gần khu TIẾNG ỒN
dân cư
TIẾNG ỒN

Tiếng hát karaoke
vào đêm khuya.

Tiếng róc rách liên tục
của thác nước nhân tạo
chảy trong vườn.

KHÔNG
PHẢI
TIẾNG ỒN

Tiếng máy xe nổ lớn,
TIẾNG ỒN tiếng còi inh ỏi trên
đường phố.

Tiếng hét rất to sát tai. TIẾNG ỒN

PHIẾU HỌC TẬP
Em hãy nêu các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn mà
em biết vào chỗ trống trong bảng dưới đây cho phù
hợp:
CÁCH LÀM GIẢM TIẾNG ỒN

1. Tác động vào
nguồn âm
2. Phân tán âm trên
đường truyền
3. Ngăn không cho
âm truyền tới tai

BIỆN PHÁP CỤ THỂ LÀM GIẢM TIẾNG ỒN

CHỐNG Ô
NHIỄM
TIẾNG ỒN
NHẬN BIẾT
- TO, KÉO DÀI
- ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC
KHỎE VÀ SINH HOẠT
CỦA CON NGƯỜI

GIẢI PHÁP
TÁC
ĐỘNG
TỚI
NGUỒN
ÂM

PHÂN
TÁN ÂM
TRÊN
ĐƯỜNG
TRUYỀN

NGĂN
ÂM
TRUYỀN
TỚI
TAI

4.TÁC HẠI CỦA Ô NHIỄM TIẾNG ỒN
VỀ Y HỌC:

1. Ảnh hưởng đến tai: nếu tiếp xúc lâu ngày với tiếng
ồn sẽ làm mất khả năng nghe phân biệt âm
thanh, nếu nặng có thể rách màng nhĩ.
2. Tiếng ồn quá lớn có thể làm suy giảm thính lực.
3. Tăng rủi ro nhồi máu cơ tim ( Từ 70dB)
4. Rối loạn cơ quan nội tiết
VỀ SINH LÍ: Tiếng ồn gây mệt mỏi toàn thân, nhức
đầu choáng váng, ăn không ngon, gầy yếu. Rối loạn
giấc ngủ ( từ 35 dB trở lên ).
VỀ TÂM LÍ: Tiếng ồn gây khó chịu, lo lắng bực bội,
dễ cáu gắt, sợ hãi, ám ảnh mất tập trung, dễ nhầm lẫn,
thiếu chính xác, ảnh hưởng đến học tập, công việc và

5.BIỆN PHÁP CHỐNG Ô NHIỄM TIẾNG ỒN

Treo biển báo “cấm bóp còi” gần
trường học và bệnh viện.
Trồng nhiều cây xanh để phân tán
âm truyền đến tai
Sử dụng nút tai khi phải tiếp xúc với
tiếng ồn gây ô nhiễm

Xây dựng tấm chắn ngăn
đường cao tốc với khu dân cư.

Sử dụng các vật liệu cách
âm trong xây dựng
Tuyên truyền, phổ biến và
thực hiện quy định về tiếng ồn
cho phép ở khu dân cư.

BIỆN PHÁP CHỐNG Ô NHIỄM TIẾNG ỒN

Các biện pháp để giảm tiếng ồn ảnh hưởng
đến sức khoẻ:
1. Hạn chế nguồn gây ra tiếng ồn.
2. Phân tán tiếng ồn trên đường truyền.
3. Ngăn cản bớt sự lan truyền của tiếng ồn
đến tại.

CH: Hãy đề ra những biện pháp chống ô nhiễm
tiếng ồn có thể thực hiện được đối với các
trường hợp sau:

Yêu cầu trong giờ làm việc
Máy khoan bê tông tiếng ồn máy khoan không
liên tục hoạt động
quá 80dB
cạnh khu dân cư

Người thợ khoan cần dùng
bông nút kín tai lúc làm việc.
Trong phòng có thể đóng kín cửa phòng, treo màn
bằng vật liệu cách âm để giảm tiếng ồn truyền vào
phòng.
Xây tường dày và cao
ngăn cách giữa tường
và chợ để ngăn cách
giữ chợ và lớp học
Họp chợ ồn ào ở gần lớp học

Đóng các cửa phòng học, xây tường chắn bằng vật
liệu cách âm, trồng cây xung quanh
 Tắt máy khi dừng xe
 Không bấm còi inh ỏi…
Tiếng còi inh ỏi trên phố
 Vặn nhỏ âm thanh
 Đóng kín phòng
 Làm phòng hát cách âm...
Hát karaoke tại nhà

LUYỆN TẬP
Câu 1: Thế nào là âm phản xạ?
TL: Âm phản xạ là âm dội lại khi gặp mặt chắn
Câu 2: Khi nào có tiếng vang?
TL: Khi âm phản xạ truyền tới tai ta chậm hơn âm
truyền trực tiếp đến tai ta một khoảng thời gian lớn
hơn 1/15 giây
Câu 3: Kể tên các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn?
TL: Các biện pháp để giảm tiếng ồn ảnh hưởng tới
sức khỏe:
- Hạn chế nguồn gây ra tiếng ồn
- Phân tán tiếng ồn trên đường truyền.
- Ngăn cản bớt sự lan truyền của tiếng ồn đến tai.

Câu 4: Trong những trường hợp dưới đây, hiện tượng nào
ứng dụng phản xạ âm?
A. Xác định độ sâu của đáy biển.
B. Nói chuyện qua điện thoại.
C. Nói trong phòng thu âm qua hệ thống loa.
D. Nói trong hội trường thông qua hệ thống loa.
Câu 5: Âm phản xạ có:
A. độ to nhỏ hơn âm tới.
B. độ to bằng âm tới.
C. độ to lớn hơn âm tới.
D. độ to bằng hoặc nhỏ hơn âm tới tuỳ thuộc vào môi
trường truyền âm.

VẬN DỤNG

14.11. Tại sao để việc ghi âm trên băng, đĩa đạt
chất lượng cao, những ca sĩ thường được mời
đến những phòng ghi âm chuyên dụng chứ
không phải tại nhà hát?
TL: Vì ở tại nhà hát, khi ca sĩ hát tạo ra tiếng vang.
Nên khi ghi âm băng đĩa chất lượng cao, cần đến
phòng ghi âm chuyên dụng để không tạo ra tiếng
vang => thu hút người nghe.

VẬN DỤNG

14.13. Hãy chỉ ra trường hợp gây ô nhiễm tiếng
ồn ở nơi em sinh sống hoặc một nơi nào khác
em được biết. Đề ra một số biện pháp để chống
sự ô nhiễm tiếng ồn đó.
TL: Gần nơi em sống: chợ. Biện pháp: xây rào
chắn quanh nhà và trồng cây quanh nhà để làm
giảm tiếng ồn

- Học thuộc bài cũ
- Làm bài tập ở SBT
- Xem trước bài 15:NĂNG LƯỢNG
ÁNH SÁNG TIA SÁNG

Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
giáo và các em học sinh!

Chúc các em luôn học giỏi