BÀI 18
BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ Ở ĐẦU THẾ KỈ X

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

1. Nội dung bức tranh nói về sự kiện lịch sử nào?
2. Sự kiện này diễn ra như thế nào, kết quả ra sao?

NỘI DUNG
BÀI
HỌC

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨ
I. HỌ KHÚC VÀ HỌ DƯƠNG DỰNG QUYỀN TỰ CHỦ
1. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ

Khúc
Thừa
Dụ
Em cho
biết
dựng
quyền
tự
vài nét
về các
chủvật
trong
nhân
Khúc
hoàn
Thừacảnh
Dụ,
nào?
Khúc
Hạo?

Khúc Thừa Dụ quê ở Hồng Châu (Ninh
Giang - Hải Dương), thuộc một dòng họ
lớn lâu đời. Ông sống khoan hoà, hay
thương người, được nhân dân mến phục.

https://youtu.be/6RC6lecAFPk

Tiết độ sứ: là chức võ quan cai quản quân sự ở các vùng biên
viễn xa xôi vào thời nhà Đường nhằm đối phó với các mối đe
dọa từ bên ngoài.

Năm 906, nhà Đường phong Khúc Thừa Dụ là Tiết độ sứ

I. HỌ KHÚC VÀ HỌ DƯƠNG DỰNG QUYỀN TỰ CHỦ
1. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ

Hồng
Châu

• Từ cuối thế kỉ IX, nhà
Đường suy yếu không kiểm
soát được tình hình An Nam.
• Năm 905 Khúc Thừa Dụ đã
nổi dậy đánh chiếm phủ
Tống Bình, lật đổ chính
quyền đô hộ rồi tự xưng là
Tiết độ sứ.
• Năm 907 Khúc Hạo thay cha
nắm quyền Tiết độ sứ và tiến
hành cải cách An Nam đô hộ
phủ (907 – 917).

Khúc Hạo thực hiện cải cách

Cải cách của Khúc Hạo

Nhiệm vụ: làm việc cá nhân
Hãy dựa vào nội dung sách giáo khoa,
hoàn thành phiếu học tập về cuộc cải
cách của Khúc Hạo.

Chủ trương:
_______________________
_______________________

Ý nghĩa

Cải cách của Khúc Hạo

Theo em, mục đích của từng
chính sách cải cách của Khúc
Hạo là gì?

Ý nghĩa

Đền thờ Khúc Thừa Dụ (Ninh Giang, Hải Dương).
Người đặt cơ sở cho nền độc lập, tự chủ của dân tộc

Nội dung bài hát
nói về nhân vật
nào?

https://www.nhaccuatui.com/bai-hat/duong-dinh-nghe-suc-song-moi.GCKVus5RS7.html

I. HỌ KHÚC VÀ HỌ DƯƠNG DỰNG QUYỀN TỰ CHỦ
2. Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán, cũng cố nền tự chủ

Đọc thông tin, kết hợp quan sát hình 1, thảo
luận để hoàn thành các yêu cầu sau:
- Nêu 3 điều em biết về Dương Đình Nghệ?
- Xác định trên lược đồ vị trí thành Đại La;
mũi tên chỉ hướng xâm lược của quân Nam
Hán; mũi tên chỉ hướng tấn công của quân
Dương Đình Nghệ
- Tường thuật những nét chính về cuộc
kháng chiến chống quân Nam Hán do
Dương Đình Nghệ lãnh đạo?

I. HỌ KHÚC VÀ HỌ DƯƠNG DỰNG QUYỀN TỰ CHỦ
2. Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán, cũng cố nền tự chủ

- Năm 917 Khúc Hạo mất, Khúc Thừa Mĩ lên thay.
Bấy giờ ở Quảng Châu, có viên Tiết độ sứ là Lưu Ẩn, nhân
nhà Đường đổ, đã chiếm thêm một số châu ở Hoa Nam,
liên kết với nước Nam Chiếu (Vân Nam, Trung Quốc), dần
dần trở nên cường thịnh. Năm 910, Lưu Ẩn chết, em là
em là Lưu Nham lên thay. Năm 917, được sự ủng hộ của
bọn quan lại nhà Đường cũ ở đây, Lưu Nham tự xưng là
hoàng đế, thành lập nước Nam Hán.

I. HỌ KHÚC VÀ HỌ DƯƠNG DỰNG QUYỀN TỰ CHỦ
2. Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán, cũng cố nền tự chủ
• Mùa thu năm 930, vua
Nam Hán mang quân sang
An Nam, bắt Tiết độ sứ
Khúc Thừa Mĩ và lập lại
nền cai trị.
• Năm 931 Dương Đình
Nghệ kéo quân từ Thanh
Hoá ra Bắc chiếm được
thành Đại La, đánh thắng
quân chi viện Nam Hán,
xưng Tiết độ sứ
=> Tiếp tục sự nghiệp củng
cố nền tự chủ mà họ Khúc
đã giành được ở Giao
Châu.

II. NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938

https://vtv.vn/video/hao-khi-ngan-nam-than-the-ngo-quyen-130101.ht
m

II. NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNGNĂM 938

Em có hiểu biết gì về
- NgôNgô
QuyềnQuyền
là người Đường Lâm

(Hà Tây), có chí lớn, mưu lược.

- Là một tướng giỏi, có nhiều công
lao trong cuộc kháng chiến chống
Nam Hán lần thứ nhất.
- Là con rể của Dương Đình Nghệ,
giữ chức Thứ sử, trấn giữ Ái châu
(Thanh Hóa).

II. NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938

1. Kế hoạch đánh giặc.
Vì sao quận Hán vào
nước ta? Ngô Quyền đã
làm gì trước sự xâm lược
của quân Hán

https://youtu.be/OmRJmJ73EzY
https://youtu.be/xw2U_YFUVcM

II. NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938

1. Kế hoạch đánh giặc.
Xác định vị
trí
Ngô
Quyền
sẽ
đóng
cọc
trên
lược
đồ?

. Làm thế nào để
bịt đầu sắt nhọn
lên gỗ. Cọc sẽ
được đóng xuống
lòng sông bằng
cách nào?

Làm thế nào để
Ngô Quyền đóng
cọc xuống sông
mà quân Nam
Hán không biết ?

. Ngô Quyền nhử
quân Nam Hán
vào bãi cọc bằng
cách nào?

. Khi thuỷ triều rút,
bãi cọc nhô lên…làm
thế nào mà Ngô
Quyền dồn được quân
địch vào bãi cọc và
tiêu diệt họ ở đây?

Kế hoạch của Ngô Quyền
Kế hoạch đánh giặc của Ngô
Quyền chủ động vàĐộc
độcđáo:
đáo ởbiết lợi
dụng thủy triều lên
điểm nào?
xuống. Bố trí trận
Chủ động:
địa cọc ngầm trên
đón đánh quân
sông Bạch Đằng.
xâm lược.
Tập hợp 3 yếu tố:
Thiên thời, địa lợi,
nhân hòa.

Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền:
- Chủ động: Tiến quân vào
thành Đại La giết Kiều Công
Tiễn và dự đoán trước được
đường tiến công của giặc để
chủ động xây dựng kế hoạch
đánh giặc
- Độc đáo: Nghệ thuật quân
sự lợi dụng nước triều để
xây dựng trận địa cọc ngầm
=> Kế hoạch đánh giặc vừa
chủ động vừa độc đáo

II. NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938
2. Trừ ngoại xâm, dậy sóng Bạch Đằng
 Hãy trình bày
ngắn gọn diễn
biến trên sông
Bạch
Đằng
năm 938 trên
lược đồ

2. Trừ ngoại xâm, dậy sóng Bạch Đằng

x
x
x
xx

2. Trừ ngoại xâm, dậy sóng Bạch Đằng

Năm 938, Ngô Quyền nhấn chìm hàng vạn quân Nam Hán
dưới dòng nước sông Bạch Đằng.

Trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 938

Ý nghĩa chiến thắng Bạch Đằng năm 938

Tư liệu 2:
Tư liệu 1:
“Trận thắng lợi trên sông
Bạch Đằng là cơ sở sau
này cho việc thu phục lại
quốc thống. Những chiến
công các đời Đinh, Lê, Lý,
Trần vẫn còn nhờ vào uy
thanh lẫm liệt để lại ấy.
Trận Bạch Đằng này là vũ
công cao cả, vang dội đến
nghìn thu, há chỉ lừng lẫy ở
một thời bấy giờ thôi đâu”
(Ngô Thì Sĩ, Đại Việt sử
ký tiền biên, thế kỉ XVIII)

“Ngô Quyền trong thì
giết được nghịch thần,
báo thù cho chủ, ngoài
thì phá được cường địch,
bảo toàn cho nước, thật
là một người trung nghĩa
lưu danh thiên cổ, mà
cũng nhờ có tay Ngô
Quyền, nước Nam ta mới
cởi được ách Bắc thuộc
hơn một nghìn năm, và
mở đường cho Đinh, Lê,
Lý, Trần về sau này được
tự chủ ở cõi Nam vậy”.
Trần Trọng Kim, Việt
Nam sử lược

Tư liệu 2:
“Tiền Ngô Vương có thể
lấy quân mới họp của nước
Việt ta mà đánh tan được
trăm vạn quân của Lưu
Hoằng Tháo, mở nước
xưng vương, làm cho người
phương Bắc không dám lại
sang nữa. Có thể nói là một
lần nổi giận mà yên được
dân, mưu giỏi mà đánh
cũng giỏi vậy. Tuy chỉ xưng
vương, chưa lên ngôi đế,
đổi niên hiệu, nhưng chính
thống của nước Việt ta, ngõ
hầu đã nối lại được”.
Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử
ký toàn thư

1. Vì sao nói trận Bạch Đằng 938 là chiến
thắng vĩ đại của dân tộc ?
2. Ngô Quyền đã có công như thế nào
trong cuộc kháng chiến chống quân
Nam Hán xâm lược nước ta lần 2 ?

Đây là một trong những trận thuỷ chiến lớn nhất trong
lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.
- Đánh bại ý chí xâm lược của nhà Nam Hán. Đây là lần
thứ hai nhà Nam Hán đem quân sang xâm lược nước ta,
mặc dù sau chiến thắng này, nhà Nam Hán còn tồn tại
một thời gian nữa nhưng không dám đem quân sang
xâm lược nước ta lần thứ ba.
- Với chiến thắng này, nhân dân ta đã đạp tan hoàn toàn
mưu đồ xâm chiếm nước ta của bọn phong kiến phương
Bắc. Khẳng định nền độc lập của dân tộc, chiến thắng
Bạch Đằng mở ra thời kì độc lập lâu dài của Tổ quốc.

Công lao của Ngô Quyền trong cuộc kháng chiến chống quân
Nam Hán xâm lược nước ta lần hai:
• - Đã huy động sức mạnh đoàn kết toàn dân để chuẩn bị cho cuộc kháng
chiến.
• - Biết tận dụng được vị trí và địa thế của sông Bạch Đằng để đánh giặc.
• - Chủ động đưa ra kế hoạch và cách đánh giặc độc đáo - bố trí trận địa
cọc ngầm.
• - Biết lấy yếu thắng mạnh, đánh bại ý chí xâm lược của kẻ thù khiến
chúng sợ mà không dám sang nữa.
• - Tuy chỉ xưng vương, chưa lên ngôi hoàng đế, nhưng nước Việt đã
thoát được ách thống trị ngàn năm của phong kiến phương Bắc, trở lại là
một nước độc lập.

•

Cọc gỗ trong trận thủy chiến trên cửa sông Bạch Đằng năm
938 còn lưu giữ tại Bảo tàng của khu di tích Tràng Kênh

Lăng Ngô Quyền (Đường Lâm – Sơn Tây – Hà Nội)

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Hãy nối tên nhân vật với sự kiện lịch sử tương ứng

Hãy chọn ý đúng nhất
Câu 1: Người lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân xâm lược
Nam Hán lần thứ nhất là
A. Khúc Thừa Dụ.
B. Khúc Hạo.
C. Dương Đình Nghệ.
D. Ngô Quyền.
Câu 2: Sau khi đánh thắng quân Nam Hán, Dương Đình Nghệ đã
làm gì?
A.Lên ngôi vua, xây dựng chế độ phong kiến.
B. Tự xưng Tiết độ sứ, tiếp tục xây dựng nền tự chủ.
C. Lên ngôi hoàng đế, đem quân sang đánh nhà Hán.
D. Tự mình sang chầu vua Nam Hán để xin thần phục.

Câu 3: Đâu không phải là kế hoạch của Ngô Quyền chuẩn bị đánh
quân Nam Hán?
A. Tìm hiểu chế độ thủy triều ở cửa sông Bạch Đằng.
B. Chủ động đón đánh quân Nam Hán.
C. Bố trí bãi cọc ngầm ở long sông Bạch Đằng.
D. Cho con trai sang nhà Nam Hán làm con tin để cầu hòa.
Câu 4:Trong chiến thắng Bạch Đằng, tính nhân dân thể hiện ở
điểm nào?
A. Thực hiện vườn không nhà trống.
B. Trong một thời gian ngắn, một khối lượng lớn cây rừng được
đem về đóng xuống lòng sông nhưng đối phương không hay biết.
C. Thực hiện đánh nhanh thắng nhanh.
D. Mua được khối lượng sắt lớn để bịt đầu nhọn của cọc.

Câu 5: Vì sao lại nói chiến thắng trên sông Bạch Đằng năm
938 là một chiến thắng vĩ đại của dân tộc ta?
A. Sử dụng chiến lược, chiến thuật đúng đắn.
B. Khẳng định tinh thần chiến đấu ngoan cường của dân tộc.
C. Trung Quốc không bao giờ dám đêm quân đánh nước ta
một lần nữa.
D. Đập tan ý chí xâm lược của quân Nam Hán.

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Em hãy viết khoảng 7-10 câu giới thiệu về một nhân vật
lịch sử trong thế kỉ X mà em yêu nhất và chia sẻ với bạn
bè.
Sưu tầm thêm thông tin, hình ảnh có liên quan đến một
vấn đề mà em tâm đắc nhất của bài học từ sách, báo,
internet và tập trình bày theo cách của mình.

DẶN DÒ:
- Học bài, trả lời các câu hỏi sgk
- Chuẩn bị nội dung bài mới: Bài 19 Văn hóa Cham Pa.
Cụ thể học sinh tìm hiểu về  Thánh địa Mỹ Sơn theo Sơ đồ
5W1H theo các câu hỏi:
Tại sao Thánh địa Mỹ Sơn được xây dựng?
Thánh địa Mỹ Sơn được xây dựng khi nào?
Thánh địa Mỹ Sơn được xây dựng ở đâu?
Ai là người chủ trương xây dựng Thánh địa Mỹ Sơn?
Thánh địa Mỹ Sơn được xây dựng như thế nào?
Thánh địa Mỹ Sơn  được xây dựng có ý nghĩa gì?