MÔN:KHTN 9

Năng lượng hóa thạch có vai trò quan trọng trong
lĩnh vực giao thông vận tải và sản xuất điện. Năng
lượng này có ưu và nhược điểm gì?

CHƯƠNG V.NĂNG LƯỢNG
VỚI CUỘC SỐNG

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

Vòng Năng Lượng Trên Trái
Đất

02

Năng Lượng Hóa Thạch

03

Giá Năng Lượng Hóa Thạch

1. Vòng Năng Lượng Trên Trái Đất

Năng lượng nhiệt: Mặt Trời truyền đến Trái
Kể tên các nguồn năng lượng
Đất có năng
lượng
mà em
biết. nhiệt
Nêu rõ vai trò của
Mặt Trời đối với mỗi nguồn
năng lượng đó.

Năng lượng điện: ánh sáng mặt trời chiếu
xuống các pin mặt trời và sản sinh ra năng
lượng điện....

Mỗi ngày Trái Đất nhận năng lượng rất lớn từ Mặt Trời,
chủ yếu ở 2 dạng: nhiệt và ánh sáng

30% năng lượng được mặt đất và các đám mây
phản xạ trở lại không gian bên ngoài
70% năng lượng được mặt đất, đại dương, khí
quyển hấp thụ và chuyển hóa thành năng lượng
khác

Vòng năng lượng trên Trái Đất tạo ra

gió, dòng hải lưu, sóng biển
Các kiểu thời tiết và khí hậu trên Trái Đất
Vòng năng lượng trên Trái Đất cung cấp năng lượng cần
thiết cho các chu trình vận động trên Trái Đất

Mô tả vòng năng
lượng giữa các vật
sống trên Trái Đất.
Nêu dạng năng lượng
trong mỗi giai đoạn
của vòng năng lượng

Vòng năng lượng giữa các vật sống là quá trình chuyển đổi
năng lượng từ nguồn thực vật cho đến các động vật
Ở thực vật
Ở quá trình quang hợp, thực vật hấp thụ
năng lượng mặt trời, chuyển hóa năng
lượng mặt trời thành hóa năng lưu trữ
trong lục lạp của chúng
Ở động vật
Thức ăn của động vật thường là
thực vật hoặc các động vật khác
Động vật ăn thực vật để lấy năng
lượng và các chất dinh dưỡng cho
sự sinh trưởng, phát triển và vận
động

Động vật lấy glucose từ quá trình phần
giải thức ăn
Quá trình ô hấp với sự tham gia của khí
oxygen mà các phần tử chất hữu cơ (chủ
yếu là glucose) được phần giải thành khí
CO, và nước, đồng thời tạo ra năng lượng
ATP
Thực vật lại bắt đầu hấp thụ năng
lượng mặt trời để chuyển khí CO, và
nước thành phân tử đường hữu cơ
Việc phân hủy xác các vật sống bị
vùi lấp do thiên tai qua hàng triệu
năm đã hình thành nguồn năng
lượng hóa thạch trên Trái Đất.

Chứng tỏ năng lượng được chuyển
hóa trong vòng năng lượng giữa các
vật sống trên Trái Đất đến từ Mặt
trời.
Năng lượng trong vòng năng lượng giữa các vật sống trên
Trái Đất đến từ Mặt Trời được chuyển hóa thành hóa năng
thông qua quá trình quang hợp của thực vật trên Trái Đất.
Sau đó, thực vật là nguyên liệu và được chuyển dẫn qua các
cấp độ khác nhau của hệ sinh thái thông qua việc tiêu thụ của
động vật.
Mô tả sự chuyển hóa năng
lượng trong chu trình
carbon. Nêu rõ vai trò của
Mặt Trời trong chu trình
này.

Quá trình hô hấp của động vật, thực vật, đốt cháy thực vật,
phân hủy xác hữu cơ, sản xuất công nghiệp, giao thông... tạo
ra lượng lớn CO2 trong khí quyển
Thực vật lấy CO2 để quang hợp, carbon trao đổi trong quần
xã qua chuỗi và lưới thức ăn
Một lượng nhỏ carbon lắng đọng tạo trầm tích dưới đáy biển
tạo thành nhiên liệu hóa thạnh và các hóa thạch khác

Vai trò của Mặt Trời trong chu
trình carbon là cung cấp năng
lượng cần thiết cho quá trình
quang hợp ban đầu.

Mô tả sự chuyển hóa năng lượng trong chu trình nước.
Ngoài năng lượng từ Mặt Trời
Nêu rõ vai trò của Mặt Trời trong chu trình này.
truyền đến, trên Trái Đất còn
có các nguồn năng lượng nào?

Tạo thành mưa với
các dạng: nước,
tuyết, mưa đá

1 phần ngấm
xuống đất và
mạch nước
ngầm, còn lại
tồn tại ở sông hồ
và trở lại biển

Gió mang mây tới các lục địa
đồng thời mây dần dần phát
triển về mật độ hơi nước

Hơi nước ngưng
tụ thành mây

Nước bốc hơi
lên không khí

Năng lượng Mặt
Trời làm nóng
nước và khí quyển

Nước có vai trò quan trọng trong
việc điều hòa năng lượng trên Trái
Đất
Trong chu trình này,
mặt trời có vai trò bắt
đầu chu trình nước,
làm nước bay hơi khỏi
biển và các dòng chảy
khác.
Chứng tỏ năng lượng từ gió, năng lượng từ dòng
chảy trên Trái Đất cũng đến từ Mặt Trời

Năng lượng Mặt Trời làm nóng nước và khí quyển, tạo ra
sự chênh lệch nhiệt độ giữa các vùng trên Trái Đất, gây ra
sự chuyển động của không khí và các dòng hải lưu trong
đại dương, tạo ra năng lượng từ gió, năng lượng từ dòng
chảy, năng lượng từ sóng biển, từ dòng biển trên Trái Đất.

Từ vòng năng lượng trên Trái Đất như
mô tả trong Hình 16.1 và 16.2, hãy lấy
các ví dụ chứng tỏ năng lượng của Trái
Đất đến từ Mặt Trời.

Ban ngày, sử dụng ánh sáng Mặt Trời để làm sáng căn
phòng, nơi làm việc

Sử dụng năng lượng nhiệt, năng lượng gió để làm khô các
đồ vật (quần áo, giày dép,…), thực phẩm (thóc, cá,…), ….

Năng lượng địa nhiệt

Năng lượng đến từ lõi Trái Đất → chuyển động của các
mảng kiến tạo của TĐ → hoạt động của núi lửa và động
đất

Sử dụng năng lượng địa nhiệt
trong đời sống và sản xuất
Sử dụng năng lượng địa nhiệt
trong đời sống và sản xuất

Năng lượng thủy triều
Là kết quả của lực hút hấp
dẫn của Mặt Trăng lên
Trái Đất → điều hòa các
dòng chảy trênTĐ và làm
chậm dần chuyển động tự
quay trên TĐ

Sử dụng năng lượng địa nhiệt
trong đời sống và sản xuất

Sử dụng năng lượng địa nhiệt trong đời sống và sản xuất
Năng lượng hạt nhân

Năng lượng dự trữ
bên trong nguyên tử

Sử dụng năng lượng hạt nhân

Vòng năng lượng trên Trái Đất là những sự
chuyển hóa năng lượng và vận động xảy ra khi
năng lượng Mặt Trời truyền đến Trái Đất
Năng lượng của Trái Đất chủ yếu đến từ Mặt Trời

02

Năng lượng hóa thạch

Năng lượng hóa thạch được tạo ra từ các nhiên liệu
hóa thạch

Mô tả quá trình hình thành dầu mỏ.

Từ vài trăm triệu năm trước, một lượng lớn thực vật và xác
sinh vật biển tích tụ dưới đáy đại dương tạo thành trầm
tích của động vật và thực vật
Trong hàng triệu năm tiếp theo, lớp trầm tích này bị biến
đổi bởi vi khuẩn và chìm sâu hơn.

Trải qua sự gia tăng nhiệt độ và áp suất, ở độ sâu khoảng
một vài kilômét dưới áp suất lớn, dần dần các lớp trầm tích
biến thành bùn đen, dầu mỏ.
Sau đó, dựa vào các vết đứt gãy của các lớp đá, dầu mỏ dần
nổi lên, tích tụ trong các túi đá, trở thành mỏ dầu.
Vì sao dầu mỏ không
thể bổ sung nhanh và
Tráitrong
Đất mất hàng triệu
sẽ dần cạn kiệt
năm để tạo ra các nguồn
tương lai gần?
nhiên liệu đó, trong khi
tốc độ tiêu thụ của con
người lại rất nhanh
khiến nguồn nhiên liệu
này ngày càng trở nên
cạn kiệt.

Bằng kiến thức thực tế, em hãy kể các nhược điểm của
năng lượng hóa thạch.

Thời gian hình thành
rất lâu, không tái tạo

Trữ lượng có hạn
và đang dần cạn
kiệt
Gây ảnh hưởng tiêu
cực đến khí hậu và
hệ sinh thái

Có sẵn trong
Mặctựdùnhiên
có nhiều nhược điểm nhưng
Thời gian khai
thác
dễ sử dụng
hiện
naynhanh,
nhiên dễ
liệuvận
hóachuyển,
thạch vẫn
Tỏa nhiệt lượng
đốtrộng rãi. Vì sao?
đượclớn
sửkhi
dụng
Có thể dự trữ trong thời gian dài
Khi đốt cháy, năng lượng hóa thạch chuyển hóa
thành nhiệt năng rồi chuyển hóa thành dạng năng
lượng khác tùy mục đích sử dụng

Đốt cháy nhiên liệu hóa thạch thải ra lượng lớn khí nhà
kính, bụi ….

Việc sử dụng xăng
dầudụng
trongxăng
lĩnhdầu
vựctrong
Việc sử
giao thông vậnlĩnh
tảivực
thảigiao
ra môi
trường
thông
vận tải có
một lượng lớntác
khí
nhà như
kínhthế
nhưnào
carbon
động
đến môi
dioxide, methane,..., bụitrường?
mịn và nhiều
kim loại nặng khác làm ô nhiễm môi
trường, gia tăng khả năng xảy ra hiệu
ứng nhà kính.
03

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá năng lượng hóa
dầu phụ thuộc vào
thạch Giá xăng
Hệ thống cung ứng xăng dầu
những yếu tố nào?

Thăm dò

Khai thác

Vận chuyển

Lọc dầu

Phân phối

Tiêu thụ

Chi phí khai thác dầu thô

Dầu thô là dầu mỏ khai thác trực tiếp từ lòng đất, chưa qua
tinh lọc
Giá phụ thuộc vào phí thăm dò, khai thác, vận chuyển, nhu
cầu tiêu thụ
Chi phí lọc dầu
Biến đổi dầu thô thành các sản phẩm
dùng trong động cơ phương tiện vận
tải và thiết bị máy móc

Chi phí thuế
Tùy thuộc vào mỗi quốc gia

Chi phí phân phối và tiếp
thị
Chi phí vận chuyển, phân
phối đến các trạm đầu cuối,
các hoạt động bán lẻ và lợi
nhuận
Hãy cho biết ở công đoạn nào trong
hệ thống cung ứng xăng dầu (Hình
14.4) tốn nhiều chi phí nhất?

Công đoạn khai thác dầu thô tốn nhiều chi phí nhất
trong hệ thống cung ứng xăng dầu
đoạngiá
nàoxăng vào tháng
Biểu đồ cơHãy
cấucho
cácbiết
yếu ởtốcông
xác định
trong hệ thống cung ứng xăng dầu
1/2023 tại a) Hoa Kỳ; b)Canada
tốn nhiều chi phí nhất?
6%

10%

15%

43
%

30
%
55%

20%

21%

Chi phí khai thác dầu thô Chi phí lọc dầu
Các loại thuế

Chi phí phân phối và tiếp thị

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn lại các kiến thức cơ bản của bài
- làm các bài tập trong SBT
- Xem trước bài 17. MỘT SỐ DẠNG
NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO

Chúc các em học
tập tốt!