CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY.

KHTN 8

TRÒ CHƠI: ĐUỔI
HÌNH BẮT CHỮ.

Luật
chơi:

Cả lớp chia thành 4 nhóm. Giáo viên lần
lượt chiếu các hình ảnh (phụ lục) trên
bảng chiếu. Đại diện học sinh giơ tay trả
lời mô tả tác dụng của lực vào vật.
Mỗi đáp án đúng được cộng 1 điểm.

dùng
cờ lê
vặn ốc

vặn
vòi
nước

đẩy
cầu
bập
bênh

vặn
nắm
cửa

xoay
vô
lăng

đẩy
cửa ra
vào

? Các lực trên làm vật chuyển động như
thế nào?
Các lực trên làm vật chuyển động quay.
Khi nào lực gây ra tác dụng
làm quay vật? Tác dụng đó
phụ thuộc vào yếu tố nào?
Chúng ta cùng tìm hiểu bài
hôm nay.

BÀI 18
TÁC DỤNG LÀM
QUAY CỦA LỰC,
MOMENT LỰC

HOẠT ĐỘNG: KHỞI ĐỘNG
Nhiệm vụ: Em hãy tiến
hành mở cửa theo 2 cách
sau:
Cách 1: Đặt tay gần bản lề
Cách 2: Đặt tay xa bản lề.
Trong hai cách trên. Em
thấy cách nào mở cửa dễ
dàng hơn?

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. LỰC CÓ THỂ LÀM QUAY
VẬT
II. MOMENT LỰC

Luyện tập

Vận dụng

I. Lực có thể làm quay vật
Thí nghiệm
- Chuẩn bị

Thanh nhựa
đục lỗ cách
đều

Giá thí nghiệm

Quả nặng có
móc treo

- Tiến hành
B1:Gắn thanh nhựa lên
giá tại trục quay O sao
cho thanh nằm cân bằng
theo phương ngang.
B2: Lần lượt treo quả
nặng vào các vị trí A,
O, C trên thanh.

Câu 1:Treo quả nặng vào vị trí nào thì thanh
quay, vào vị nào thì thanh không quay?

Treo quả nặng vào vị trí
A, C thì thanh quay.

Treo quả nặng vào vị trí
vào vị trí O thì thanh
không quay.

Câu hỏi
Câu 2:Mô tả tác dụng làm quay
của lực khi treo quả nặng vào
điểm A, điểm C.
Khi treo quả nặng vào điểm A thanh
quay ngược chiều kim đồng hồ
quanh trục O.
Khi treo quả nặng vào điểm C thanh
quay cùng chiều kim đồng hồ quanh
trục O.

THẢO LUẬN
CH1:Lực tác dụng làm thanh nhựa
quay là lực gì, có phương nào?
TL: Lực tác dụng làm thanh nhựa quay là trọng
lực của quả nặng, có phương thẳng đứng.
CH 2: Quan sát hình 18.2, cho biết trường hợp
nào lực có thể làm quay cánh cửa? Lực đó có
phương (giá của lực) như thế nào với trục quay
của cánh cửa?

Lấy tay tác dụng vào cánh cửa các lực khác nhau
theo chiều mũi tên biểu diễn như hình. Đường
chứa mũi tên biểu diễn lực còn gọi là giá của lực.
Trường hợp nào lực làm quay cánh cửa?

a) Lực tác dụng
có giá cắt trục
quay

b) Lực tác dụng có
giá song song trục
quay

c) Lực tác dụng có giá
không song song, không
cắt trục quay

TL: Trong hình 18.2,
trường hợp c lực có thể
làm quay cánh cửa.
Lực có phương (giá
của lực) không song
song và không cắt trục
quay

Kết luận: Khi lực tác dụng có phương
không song song và không cắt trục quay
thì sẽ làm quay vật.

Tay người tác dụng lực
như thế nào thì cánh
cửa không quay?
- Lực song song với
trục quay
- Lực có giá cắt với
trục quay

II. Tìm hiểu về moment lực
Thí nghiệm
- Chuẩn bị

Thanh nhựa đục
lỗ cách đều

Giá thí nghiệm

- Lực có giá cắt
với trục quay
Quả nặng có
móc treo

Tiến hành
Bước 1: Bố trí thí nghiệm ở Hình 18.1 SGK
Bước 2: Treo đồng thời 2 quả nặng giống nhau vào 2
điểm A, C. Nhận xét trạng thái của thanh ngang.
Bước 3: Treo 2 quả nặng điểm A, 1 quả nặng vào điểm
C. Nhận xét trạng thái của thanh ngang.
Bước 4: Treo 1 quả nặng giống nhau vào điểm B, 1
quả nặng vào điểm C. Nhận xét trạng thái của thanh
ngang.
-

so sánh trọng lượng của 2 quả
nặng ở 2 bên của thanh ngang để
suy ra độ lớn của lực tác dụng vào
2 đầu thanh bên nào lớn hơn, nhỏ
hơn?

so sánh khoảng cách từ trục
quay đến vị trí treo quả nặng để
so sánh khoảng cách giá của lực.

PHIẾU HỌC TẬP 2
Làm thí nghiệm và điền vào bảng sau:
Vị trí treo quả nặng Độ lớn của Khoảng Trạng thái
lực tác dụng cách giá của thanh
vào 2 đầu của lực
ngang
thanh
 
Treo đồng thời 2  
 
 
quả nặng giống
nhau vào 2 điểm A,
C
 
Treo 2 quả nặng  
 
 
điểm A, 1 quả nặng
vào điểm C
 
 
Treo 1 quả nặng  
 
giống nhau vào

Kết quả thí nghiệm

PHIẾU HỌC TẬP 2
Làm thí nghiệm và điền vào bảng sau:
Vị trí treo quả nặng

Độ lớn của lực Khoảng
tác dụng vào 2 cách giá của
đầu thanh
lực

Trạng thái của
thanh ngang

Treo đồng thời 2 quả
nặng giống nhau vào 2
điểm A, C

FA = FC

dA = d C

Thanh cân bằng

Treo 2 quả nặng điểm A,
1 quả nặng vào điểm C

FA > F C

dA = d C

Thanh quay
ngược chiều kim
đồng hồ

Treo 1 quả nặng giống
nhau vào điểm B, 1 quả
nặng vào điểm C

FB = FC

dB < d C

Thanh quay cùng
chiều kim đồng hồ

THẢO LUẬN

CH1Tác dụng làm quay thanh nhựa phụ thuộc như thế
nào vào độ lớn của lực?
TL: Cùng một vị trí treo vật, quả nặng có khối lượng lớn
hơn sẽ làm thanh quay nhiều hơn.
CH2:Tác dụng làm quay thanh nhựa phụ thuộc như thế nào
vào khoảng cách giá của lực?
TL: Cùng một quả nặng, nếu treo vật ở vị trí xa trục quay
hơn thì sẽ làm quay thanh nhiều hơn.
Kết luận: - Moment lực là đại lượng đặc trưng cho tác dụng
làm quay của lực quanh một điểm hoặc một trục.
- Lực càng lớn, moment lực càng lớn, tác dụng làm quay càng
lớn.
- Giá của lực càng cách xa trục quay, moment lực càng lớn, tác
dụng làm quay càng lớn.

Bài tập 1:Nêu một số ví dụ trong thực tế về lực tác
dụng làm quay vật.
Lái xe ô tô: người lái xe tác dụng lực vào
vô – lăng làm vô – lăng quay quanh trục
của nó.

Bài tập 2:
Nêu các ví dụ trong thực tế cần làm tăng mômen
lực bằng cách:
a. Tăng độ lớn của lực.
b. Tăng khoảng cách từ trục quay đến giá của lực.
c. Tăng đồng thời cả độ lớn của lực và khoảng cách từ
trục quay đến giá của lực.
22

a. Tăng độ lớn của lực.Trường hợp nắp lọ
quá chặt, ta cần tăng lực tác dụng vào nắp để
làm nó quay và mở được.
b.Tăng khoảng cách từ trục quay đến giá của
lực.
Trường hợp ốc quá chặt, người thợ sửa
chữa thường phải dùng thêm một đoạn ống
thép để nối dài thêm cán của chiếc cờ - lê
giúp tháo ốc ra dễ hơn.
c.Tăng đồng thời cả độ lớn của lực và khoảng
cách từ trục quay đến giá của lực. Trong
trường hợp cần kéo một vật nặng ở dưới hố
lên nếu ta tăng đồng thời cả lực kéo và
khoảng cách từ trục quay tới giá của lực thì
sẽ đưa vật lên được dễ dàng hơn.

23

LUYỆN TẬP
Câu 1: Quan sát hình 18.3
a. Vị trí tác dụng lực nào trong Hình 18.3 có thể
làm cho tay nắm cửa quay quanh trục của nó? Vị
trí nào làm tay nắm cửa không quay quanh trục
của nó?
b. Lực tác dụng ở vị trí nào có thể làm cho tay
nắm cửa quay dễ dàng hơn?
TL: a.Vị trí tác dụng lực trong Hình 18.3 có thể làm cho tay
nắm cửa quay quanh trục của nó: B, C. Vị trí A làm tay nắm
cửa không quay quanh trục của nó. Vì giá của lực tác dụng tại
A sẽ song song với trục quay của tay nắm cửa.
b. Lực tác dụng ở vị trí C có thể làm cho tay nắm cửa quay
dễ dàng hơn. Vì nằm xa trục quay hơn, moment lực lớn hơn.

Câu 2: Quan sát hình 18.4: So sánh moment của lực F1 với
moment của lực F2 trong Hình 18.4a và Hình 18.4b

TL: Hình 18.4a:Hai lực bằng nhau, khoảng cách từ giá của lực
F1 đến trục quay nhỏ hơn khoảng cách từ giá của lực F2, đến
trục quay, nên moment của lực F2 lớn hơn moment của lực F1.
Hình 18.4b:Khoảng cách từ giá của lực F2 và giá của lực F1
đến trục quay bằng nhau, nhưng độ lớn của lực F2 lớn hơn độ
lớn F1 nên moment của lực F2 lớn hơn moment của lực F1.

Đến giờ câu cá
rồi. Các cháu
giúp ông nhé
^_^

PLA
Y

1. Mômen lực tác dụng lên vật là đại lượng:
A. đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực.
B. véctơ.
C. để xác định độ lớn của lực tác dụng.
D. luôn có giá trị âm.

A

B

C

D

2. Khi lực tác dụng vào vật có giá không song song và
không cắt trục quay thì sẽ?
A. Làm vật đứng yên.
B. Làm quay vật.
C. Không tác dụng lên vật.
D. Vật tịnh tiến.

A

B

C

D

3. Điền vào chỗ trống: "Khi lực tác dụng càng xa trục
quay, moment lực ......... và tác dụng làm quay càng
mạnh”.
A. càng bé.
B. càng lớn.
C. thay đổi.
D. không bị ảnh hưởng.

A

B

C

D

4. Ở trường hợp nào sau đây, lực có tác dụng làm vật rắn
quay quanh trục?
A. lực có giá nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục
quay và cắt trục quay.
B. lực có giá song song với trục quay.
C. lực có giá cắt trục quay.
D. lực có giá nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục
quay và không cắt trục quay.

A

B

C

D

5. Điền vào chỗ trống: "Độ lớn của moment lực ………
với độ lớn của lực và khoảng cách từ điểm tác dụng của
lực đến trục quay”.
A. tỉ lệ thuận.
B. tỉ lệ nghịch.
C. bằng.
D. không có đáp án đúng.

A

B

C

D

Ông cảm ơn
các cháu giúp
ông câu cá nha
^^

VẬN
DỤNG

Thiết kế 1 video giới thiệu những
ứng dụng (ít nhất 5 ứng dụng) của
moment lực vào thực tế cuộc sống
hàng ngày.
Hình thức: Hoạt động nhóm (4-5 học sinh)
Các phần mềm khác nhau để làm video: Capcut,
Power Point…

Bài tập 3:
Hình sau là ảnh chiếc kìm cán dài dùng để cắt sắt và
dao xén giấy. Trong mỗi hình, nêu rõ bộ phận nào
của dụng cụ sẽ quay được khi chịu lực tác dụng?

35

Bài tập 4

Giải thích cách tác dụng lực khi bắt đầu đạp pê-đan để
xe đạp có thể chuyển động?

- Dựa vào đặc điểm của lực có thể làm quay vật là lực tác
dụng vào vật có giá không song song và không cắt trục
quay thì sẽ làm vật quay
- Ta thấy: Chân tác dụng lên pê – đan một lực có phương
thẳng đứng hướng xuống dưới, vuông góc với pê – đan
làm đùi đĩa quay quanh trục, giúp đĩa và xích chuyển
động kéo theo bánh líp xe chuyển động làm bánh xe quay.

Bài tập 5
Giải thích được cách sử dụng cờ lê để vặn ốc một
cách dễ dàng?

Người ta thường sử dụng cờ lê để vặn ốc khi chiếc
ốc rất chặt, khó thể có dùng tay không để vặn. Vì:
Một đầu cờ lê gắn với ốc tạo ra trục quay, ta cầm tay
vào đầu còn lại và tác dụng một lực có giá không
song song và không cắt trục quay sẽ làm ốc quay.
Hơn nữa giá của lực cách xa trục quay nên tác dụng
làm quay ốc lớn hơn khi ta dùng tay không để vặn
ốc.

Bài tập 6(Câu hỏi phần Mở bài)
Khi đẩy nhẹ cửa, tay ta đặt xa
các bản lề của cánh cửa (hình
a) thì mở cửa sẽ dễ dàng hơn
khi đặt tay gần bản lề vì giá
của lực càng cách xa trục
quay, moment lực càng lớn
và tác dụng làm quay càng
lớn.
40

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn tập lại kiến thức cơ bản của bài
- Xem trước nội dung bài BÀI 19 ĐÒN
BẨY VÀ ỨNG DỤNG

Chúc các em học tốt