VIDEO

Tổ rồng rộc
Chim rồng rộc dùng lá, cỏ, cành
cây kết lại với nhau tạo thành tổ
chim dày, dạng hình ống và có
lối vào nằm ở phía dưới.
Vì sao chim rồng rộc lại có cách xây tổ
cầu kì như vậy? Cách xây tổ này có ý
nghĩa gì đối với chúng?

=> Bảo vệ con non khỏi các mối đe dọa của động vật săn
mồi như rắn, thằn lằn,…Ngoài ra, tổ chim còn có tác dụng
giữ ấm, tránh mưa, tạo điều kiện thuận lợi cho trứng nở.
Cách xây tổ này có ý nghĩa quan trọng trong sinh sản của
chúng, đảm bảo sự tồn tại và kế tục của loài.

TIẾT 42- BÀI 18
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

I/ KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI TẬP
TÍNH

1/ Khái niệm tập tính
a/ Ví dụ

Chim di cư

Mèo bắt
chuột

Chuồn chuồn

Tinh Tinh dùng

đẻ trứng vào

ống hút để hút

nước

nước dừa

b/ Khái niệm tập tính

Hãy phân tích các
phản ứng của
Mèo khi bắt
chuột?

Rình

Rượt đuổi, vồ

Một chuỗi các phản ứng

Cắn chết

Vờn

1/ Khái niệm tập tính
b/ Khái niệm

Chim di cư

Vậy tập tính là gì
và nó có ý nghĩa
gì đối với đời sống
của động vật ???

Mèo bắt
chuột

Chuồn chuồn

Tinh Tinh dùng

đẻ trứng vào

ống hút để hút

nước

nước dừa

b/ Khái niệm tập tính
 Tập tính là một chuỗi những phản ứng của động
vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc
bên ngoài cơ thể) nhờ đó động vật thích nghi với
môi trường sống để tồn tại và phát triển.

Vậy các tập tính này cón nguồn gốc từ đâu?

Chuồn chuồn đẻ trứng vào nước

Tập tính bẩm sinh

Tinh Tinh dùng ống hút để hút
nước dừa

Tập tính học được

2/ Phân loại tập tính
a/ Phân biệt tập tính bẩm sinh và tập tính học được
Tập tính bẩm sinh
Ví dụ
Khái niệm
Đặc Khả năng di truyền
điểm Tính đặc trưng cho
loài

Tập tính học được

Thảo luận 4
phút- Hoàn
thành PHT

Mức độ bền vững
Số lượng tập tính
trong đời sống cá
thể

b/ Thế nào là tập tính hỗn hợp? Lấy ví dụ?
............................................................................................................

Hãy phân loại đâu là hoạt động bẩm sinh đã có, đâu là
hoạt động hình thành trong đời sống cá thể ???

13

Tập tính bẩm sinh

Tập tính học được

14

Mèo bắt chuột và chim làm tổ là tập tính gì ?
Tập tính hỗn hợp

Mèo bắt chuột

Chim rồng rộc làm tổ

Tập tính
bẩm sinh
Ví dụ
Khái niệm

Đặc
điểm

Tập tính học được
(1đ)

Là TT sinh
ra đã có

Khả năng di truyền
Tính đặc trưng cho
loài

Là TT được hình
thành thông qua học
tập và rút kinh nghiệm
trong quá trình sống
của cá thể
(1đ)
Có di truyền Không di truyền
Đặc trưng
Không đặc trưng cho
cho loài
loài
(1đ)

Mức độ bền vững
Số lượng tập tính
trong đời sống cá
thể

Bền vững
Kém bền vững
(1đ)
Ít, không đổi Nhiều, tăng lên theo
thời gian sống của cá
thể
(1đ)

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
1. Tập tính kiếm ăn
 Đảm bảo cho sự sinh tồn của động vật

Những hình ảnh đây
là tập tính gì? Tập
tính này có vai trò
gì?

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
2. Tập tính bảo vệ lãnh thổ

 Bảo vệ nguồn thức ăn, nước uống, nơi ở và nơi sinh sản để không bị
Những hình ảnh đây
xâm phạm bởi các động vật khác.

nói là tập tính gì?
Tập tính này có vai
trò gì?

Chó đánh dấu vùng lãnh thổ

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
3. Tập tính di cư:
Những hình ảnh đây
 Tránh điều kiện môi trường không
thuận lợi
là tập tính gì? Tập
tính này có vai trò
gì?

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
4. Tập tính sinh sản:

 Tạo ra thế hệ sau, duy trì sự tồn
tại của
loàivà
Những
hình
ảnhbản
đâynăng
là tập tính gì? Tập
tính này có vai trò
gì?

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật

5. Tập tính xã hội:
Những hình ảnh đây
- Đảm bảo trật tự trong bầy đàn cũng như hỗ trợ nhau trong
là tập tính gì? Tập
kiếm ăn, săn mồi, chống lại kẻ thù
tính này có vai trò
gì?

Tập tính vị tha

Tập tính thứ bậc

V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
5. Tập tính xã hội:
a. Tập tính thứ bậc:
- Là sự phân chia thứ bậc trong mỗi bầy đàn
- Duy trì trật tự trong đàn, tăng cường truyền tính trạng tốt của con
đầu đàn cho thế hệ sau.

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
5. Tập tính xã hội:
b. Tập tính vị tha:
Giúp nhau kiếm ăn, tự vệ. Duy trì sự tồn tại của cả đàn.

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
5. Tập tính xã hội:
c. Tập tính hợp tác

Hỗ trợ nhau trong kiếm ăn, săn mồi, chống lại kẻ thù

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
Dạng
Ví dụ
TT
1. Tập Khí đói, thỏ rừng rời khỏi nơi ẩn nấp để
tính
tìm kiếm lá cây, củ, quả, ... để ăn. Khi
kiếm ăn kiếm ăn, thỏ luôn cảnh giác trước những
kẻ săn mồi như linh miêu, cáo, đại
bàng, ...
2. Tập Ở nhiều loài chim, chim đực đậu trên
tính bảo cành cây cao và cất tiếng hót thông báo
vệ lãnh cho các chim đực khác cùng loài biết là
thổ:
khu vực này đã có chủ, nếu chim đực
khác cố tình hay vô tình bay vào khu
vực bảo vệ thì chim chủ nhà by ra xua
đuổi kẻ xâm nhập, đôi khi xảy ra những
trận chiến dữ dội giữa chim chủ nhà và
chim lạ.

Vai trò
Đảm bảo cho sự
sinh tồn của
động vật
Bảo vệ nguồn
thức ăn, nơi ở
và sinh sản

II. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
Dạng
TT
3. Tập
tính
sinh sản
4. Tập
tính di
cư

Ví dụ

tìm kiếm ban tình, làm tổ và ấp
trứng, chăm sóc và bảo vệ con non,
...
cá biển di cư liên quan đến thức ăn
và sinh sản. Chim bồ câu định
hướng nhờ từ trường Trái Đất, cá
định hướng nhờ thành phần hóa
học của nước và hướng dòng nước
chảy.
5. Tập Tập tính thứ bậc, tập tính hợp tác,
tính xã tập tính vị tha, ....
hội

Vai trò
Tạo ra thế hệ sau,
duy trì sự tồn tại của
loài
Tránh điều kiện môi
trường không thuận
lợi

Đảm bảo trật tự
trong bầy đàn cũng
như hỗ trợ nhau
trong kiếm ăn, săn
mồi, chống lại kẻ thù

TRÒ CHƠI TIẾP SỨC
Em hãy lấy các ví dụ về tập tính bẩm sinh, tập
tính học được?
Cách chơi:
- Lớp chia làm 2 nhóm tương ứng với 2 dãy. Trong thời
gian 2 phút, nhóm nào lấy được nhiều ví dụ về tập tính
bẩm sinh, tập tính học được, tập tính hỗn hợp thì
nhóm đó chiến thắng.
- Yêu cầu:
+ Mỗi bạn chỉ được lên bảng 1 lần
+Các ví dụ phải khác SGK và không được lặp lại.

*Mở rộng: Tình huống
Hiện tượng học sinh đi xe đạp điện không đội mũ bào hiểm đến
gần trường mới dừng lại đội mũ bảo hiểm rồi mới đi vào trường.
- Em có suy nghĩ gì về hành động của các bạn học sinh trong đoạn
video trên?
- Tại sao các bạn lại hành động như vậy?
Em có biện pháp nào để việc đội mũ bảo hiểm trở thành 1 thói
quen: cứa ngồi lên xe đạp điện, xe moto là đội mũ bảo hiểm?
- Đó là hành động đối phó, không trung thực
-Vì đội mũ bảo hiểm không đẹp và lại nặng, nếu nhà trường
phát hiện không đội mũ bảo hiểm thì bản thân bạn học sinh đó
bị phạt, mà còn ảnh hưởng đến thi đua của lớp. Và quan trọng
là đội mũ bảo hiểm để bảo vệ chính bản thân mình.
- Biện pháp: Luôn để mũ bảo hiểm ở xe, luôn ý thức đội mũ bảo
hiểm là để bảo vệ sức khỏe/ tính mạng của chính mình. Có thể
chọn những loại mũ bảo hiểm đẹp mắt mà vẫn đảm bảo chất
lượng.
29

Câu hỏi Các thói quen như: chăm học, nề nếp, đúng
giờ, chăm tập thể dục,… là tập tính ?

CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ
CÙNG CÁC EM HỌC SINH ĐÃ LẮNG NGHE!

Thách
thức cuối
cùng

Diễn tả bằng tiếng kêu và hành động

Diễn tả bằng lời nói

Diễn tả bằng tiếng kêu và hành động

Diễn tả bằng tiếng kêu và hành động

Diễn tả bằng tiếng kêu và hành động

Diễn tả bằng tiếng kêu và hành động

Diễn tả bằng tiếng kêu và hành động