Bài 19:

.

ĐIỆN TỪ TRƯỜNG.
. MÔ
HÌNH SÓNG ĐIỆN TỪ

NỘI DUNG CHÍNH:
.

I. LIÊN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG BIẾN
THIÊN VÀ TỪ TRƯỜNG BIẾN THIÊN
II. MÔ HÌNH SÓNG ĐIỆN TỪ

.

I. LIÊN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG BIẾN
THIÊN VÀ TỪ TRƯỜNG BIẾN THIÊN

1. Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
- Khi từ trường biến thiên sẽ sinh ra điện trường xoáy.
- Điện trường xoáy là điện trường có đường sức là
đường cong kín

→ Kết luận:  Nếu tại một nơi có từ trường biến thiên theo thời
gian thì tại nơi đó xuất hiện một điện trường xoáy.

2. Điện trường biến thiên và từ trường
Kết luận
Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên theo thời gian thì tại
nơi đó xuất hiện một từ trường. Đường sức của từ trường bao giờ
cũng khép kín.

3. Điện từ trường
Điện từ trường là một trường gồm hai thành phần biến thiên,
liên quan mật thiết với nhau đó là điện trường biến thiên và từ
trường biến thiên.
Lưu ý: sự biến thiên của từ trường và điện trường bao gồm sự
thay đổi chiều và độ lớn. Tuy nhiên, tại mỗi điểm trong không
gian, vectơ cảm ứng từ luôn vuông góc với vectơ cường độ điện
trường ( ).

II. MÔ HÌNH SÓNG ĐIỆN TỪ
1. Sóng điện từ là gì?
Sóng điện từ là điện từ trường lan truyền trong
không gian dưới dạng sóng

Sóng cơ có truyền được
trong môi trường chân không
hay không? Vận tốc sóng cơ
tăng dần theo thứ tự các môi
trường nào?

2. Những đặc điểm của sóng điện từ
a) Sóng điện từ lan truyền được trong các môi trường kể cả
chân không.
Tốc độ sóng điện từ trong chân không là c = 3.108 m/s. Bước
sóng của sóng điện từ trong chân không được tính theo công
thức
=> Ánh sáng là một sóng điện từ
b) Sóng điện từ là sóng ngang.
với phương truyền sóng ).

( vuông góc với và vuông

c) Trong sóng điện từ thì dao động của điện trường và của
từ trường tại một điểm luôn luôn đồng pha với nhau.
d) Khi sóng điện từ gặp mặt phân cách giữa hai môi
trường thì nó cũng bị phản xạ và khúc xạ như ánh sáng.
e) Sóng điện từ mang năng lượng.

f) Những sóng điện từ có bước sóng từ vài mét đến vài
kilômét được dùng trong thông tin liên lạc vô tuyến nên
gọi là các sóng vô tuyến
Người ta chia sóng vô tuyến ( sóng cực ngắn, sóng ngắn ,
sóng trung và sóng dài ) .
f(MHz)  (m)
0,1
1

103

Sóng trung

10

102

Sóng ngắn

102

10

Sóng dài

Sóng cực ngắn 103

1

III. Bổ sung kiến thức về sự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển

1. Các vùng sóng ngắn ít bị hấp thụ
+ Sóng dài, trung, cực ngắn bị không khí hấp thụ mạnh.
+ Trong một số vùng tương đối hẹp, các sóng điện từ có
bước sóng ngắn hầu như không bị không khí hấp thụ.
2. Sự phản xạ của các sóng ngắn trên tầng điện li
Tầng điện li là một lớp khí quyển , trong đó các phân
tử khí đã bị ion hoá rất mạnh dưới tác dụng của các tia
tử ngoại trong ánh sáng mặt trời . Tầng điện li kéo dài từ
độ cao khoảng 80 km đến độ cao khoảng 800 km .
Các sóng điện từ có bước sóng ngắn thì phản xạ tốt trên
tầng điện li, trên mặt đất và mặt nước nên có thể truyền đi
xa bằng cách phản xạ liên tiếp giữa tầng điện li và trên
mặt đất .

Trái Đất
Tầng điện li

• Vệ tinh

Anten parabol

Nguồn phát sóng điện từ

• Tia lửa điện
dao

* Đóng, ngắt cầu


E

E
Phương lan truyền

v
B


B

 Sóng điện từ truyền được trong tất cả các môi trường (kể
cả chân không). Đây là sự khác biệt với sóng cơ.

Cách phát sóng vô tuyến

Khí quyển

Sóng ngắn

Nơi phát

TRÁI ĐẤT
Máy thu

Sóng dài,
cực ngắn,
trung

Sự phản xạ sóng vô tuyến

Nơi phát

TẦNG ĐIỆN LI

TRÁI ĐẤT
Máy thu

VẬN DỤNG

Câu 1. Một mạch dao động điện từ có tần số f = 0,75.106Hz
vận tốc ánh sáng trong chân không c = 3.108m/s . Bước
sóng điên từ do mạch đó phát ra là
A. 0,4 m
D. 4 m
B. 400 m.
C.40 m
Câu 2. Sóng điện từ và sóng cơ học không có chung
tính chất nào sau đây?
A. Truyền được trong chân không.

B. Phản xạ , khúc xạ .

C. Mang năng lượng

D. Là sóng ngang

Câu 3. Sóng điện từ có tần số 15 MHz thuộc loại sóng nào
dưới đây?
B. Sóng trung
A. Sóng cực ngắn
C. Sóng dài

D. Sóng ngắn.

Câu 4. Sóng điện từ có bước sóng 8 m thuộc loại sóng nào
dưới đây?
A. Sóng cực ngắn.

C. Sóng dài

B. Sóng trung

D. Sóng ngắn
Câu 5. Phát biểu nào sai khi nói về sóng điện từ?
A. Trong sóng điện từ, điện trường và từ trường biến thiên
theo thời gian với cùng chu kì.
B. Sóng điện từ dùng trong thông tin vô tuyến gọi là
sóng vô tuyến.
C. Sóng điện từ là sự lan truyền trong không gian của điện
từ trường biến thiên theo thời gian.
D. Sóng điện từ không lan truyền được trong chân không.

GOOD BYE!