CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI LỚP HỌC MÔN HÓA!

KHỞI ĐỘNG
Viết phương trình hóa học của phản ứng monochlorine hóa
methane, cho biết loại phản ứng.
PTHH:

CH4 + Cl2

as/ to

Phản ứng thế

CH3Cl + HCl

BÀI 2:
CƠ CHẾ PHẢN ỨNG THẾ

NỘI DUNG BÀI HỌC
I.

II.

III.

Phản ứng thế gốc vào nguyên tử
carbon no của alkane
Phản ứng thế electrophile vào
nhân thơm
Phản ứng thế nucleophile

I.
PHẢN ỨNG THẾ GỐC VÀO
NGUYÊN TỬ CARBON NO
CỦA ALKANE

Các phản ứng halogen hóa alkane xảy ra theo cơ chế thế gốc SR.

Gồm 3 giai đoạn chính:

Giai đoạn

Giai đoạn

Giai đoạn

khơi mào

phát triển mạch

cắt mạch

Trong phản ứng, nguyên tử hydrogen liên kết với nguyên tử
carbon bậc cao hơn dễ bị thế hơn do tạo gốc tự do bền hơn.

Chia lớp thành 4 nhóm, lần lượt thực hiện các nhiệm vụ sau:
Câu 1: Xét phản ứng thế của chlorine vào methane khi có ánh sáng hoặc
nhiệt độ, tạo thành methyl chloride:

a) Viết phương trình hóa học ở mỗi giai đoạn vào sơ đồ sau:
Giai đoạn khơi mào
Giai đoạn phát triển mạch
Giai đoạn cắt mạch

b) Từ sơ đồ phản ứng:
 Theo em, yếu tố ánh sáng hoặc nhiệt độ tác động đến giai đoạn nào?
 Nêu mục đích của giai đoạn khơi mào.
 Ở giai đoạn khơi mào và phát triển mạch, sự phân cắt liên kết Cl-Cl và C-H
là đồng li hay dị li?
 Liệt kê các gốc tự do xuất hiện ở giai đoạn phát triển mạch.
c) Phản ứng thế của chlorine vào methane xảy ra theo cơ chế nào?
Viết kí hiệu của cơ chế đó.

GỢI Ý

a) Viết PTHH ở mỗi giai đoạn vào sơ đồ:

Khơi mào

Phát triển mạch

Cl-Cl

as/to

2Cl•

CH3-H + Cl• → •CH3 + HCl
CH3 + Cl-Cl → CH3-Cl + Cl•

•

…
Cl• + Cl• → Cl-Cl
Tắt mạch

•

CH3 + Cl• → CH3-Cl

•

CH3 + •CH3 → CH3-CH3

b)
Yếu tố ánh sáng hoặc nhiệt độ nhằm tác động đến giai đoạn
khơi mào phản ứng.
Mục đích của giai đoạn khơi mào: Tạo ra các gốc Cl tự do.
•

Ở giai đoạn khơi mào và phát triển mạch, các liên kết Cl-Cl
và C-H bị phân cắt đồng li.
Các gốc tự do xuất hiện ở giai đoạn phát triển mạch: Cl• và •CH3.

c)

Phản ứng thế của chlorine vào
methane xảy ra theo cơ chế
phản ứng thế gốc SR.

Câu 2: Xét phản ứng thế của bromine vào propane khi có ánh sáng
hoặc nhiệt độ:
CH3 - CH2 - CH3 +

Br - Br

as
to

CH
… 3 - CH2 - CH2Br
CH
… 3- CHBr - CH3

a) Viết công thức hai sản phẩm thế vào sơ đồ phản ứng trên.

sản phẩm
chính

b) Theo em, mỗi sản phẩm trên được tạo thành từ gốc carbo tự do
nào? Gốc carbo tự do nào bền hơn?
•
C2H5 - CH2

và

•
(CH3)2 - CH

c) Từ đó, dự đoán sản phẩm được tạo thành nhiều hơn.

bền hơn

d) Viết các phương trình hóa học ở giai đoạn phát triển mạch để tạo
thành hai sản phẩm thế vào mỗi ô tương ứng sau:
CH3-CH2-CH3 + Br• → CH3-CH2-H2 + HBr
CH3-CH2-H2 + Br-Br → CH3-CH2-CH2Br + Br•
Phát triển mạch

…
CH3-CH2-CH3 + Br• → (CH3)2- + HBr
(CH3)2-+ Br-Br → CH3-CHBr-CH3 + Br•
…

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint đồng bộ nội dung tất cả
các bài môn: Chuyên đề Hóa 12 Kết nối tri thức
LH Zalo 0969 325 896
LH zalo 0969325896 để tải file đủ hiệu ứng

https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/hoa-12/

LH zalo 0969325896 để tải file đủ hiệu ứng