BÀI 2: KHOAN DUNG

"Giận hờn, trách móc
mà làm gì bởi vì cuộc
đời sẽ xoá hết những
vết bầm trong tâm hồn
chúng ta nếu lòng ta
biết độ lượng. Ta biết
tha thứ những điều
nhỏ thì cuộc đời sẽ tha
thứ cho ta
những điều lớn hơn".
(Trịnh Công Sơn)

1.Khái niệm, biểu hiện và ý nghĩa của khoan dung

Em hãy nêu những việc làm của
Bình Định vương Lê Lợi đối với
quân Minh. Những việc làm đó
thể hiện truyền thống nào của dân
tộc Việt Nam? Nêu ý nghĩa của
những việc làm đó.
-Tha mạng sống cho quân Minh,
còn cấp thêm thuyền, ngựa,
lương thảo cho họ về nước.
-Truyền thống khoan dung.
-“Dập tắt mối chiến tranh cho
đời sau, sử xanh ghi chép tiếng
thơm muôn đời”, khiến kẻ thù
“vừa xúc động vừa hổ thẹn đến
rơi nước mắt”.-> Yêu chuộng
hoà bình.

Em hãy tìm những chi tiết thể hiện lòng khoan dung của Bác Hồ trong thông tin 2 và nêu
ý nghĩa của lòng khoan dung đó.

-Đối với đồng bào:
Có tình yêu thương, rộng
lượng; lấy tình thân ái để
cảm hoá những ai lạc lối
lầm đường.
-Đối với tù binh chiến
tranh:
Khoan hồng, rộng lượng.

Ý nghĩa

Thể hiện tinh thần đoàn kết, nhân đạo, thiện chí hòa bình của nhân dân ta.

Theo em, thế nào là lòng khoan dung?
Hãy nêu những biểu hiện và ý nghĩa của lòng khoan dung trong cuộc sống.
-Khái niệm:
Khoan dung là rộng lòng tha thứ.
-Biểu hiện:
+Tha thứ cho chính mình và người khác.
+ Lắng nghe và tôn trọng sự khác biệt. Không cố chấp, hẹp hòi, định kiến.
-Ý nghĩa:
+ Được mọi người yêu mến, tin cậy.
+ Tạo cơ hội cho người mắc lỗi sửa chữa lỗi lầm.
+ Xây dựng mối quan hệ xã hội tốt đẹp.

2.Thực hiện những việc làm thể hiện sự khoan dung trong cuộc sống
Do gây tai nạn nghiêm trọng trong một lần
ngủ gật khi đang lái xe khách, anh H phải
chấp hành hình phạt tù. Sau khi chấp hành
hình phạt, trở về nhà, anh thường lủi thủi
một mình, không dám giao tiếp với ai vì ngại
bị phân biệt, kì thị. Thấy vậy, T rất thương
anh vì trước kia, anh rất vui vẻ, hoà đồng với
mọi người. T bàn với các bạn trong xóm tìm
cách để gần gũi, động viên, chia sẻ, giúp anh
vượt qua được mặc cảm, nhanh chóng hoà
nhập với cộng đồng.

1/ Dựa vào biểu hiện của lòng khoan dung, em có nhận xét gì về lời nói, việc
làm của các chủ thể trong những hình ảnh và trường hợp trên?
2/ Em có lời khuyên gì đối với những chủ thể thiếu khoan dung trong những
hình ảnh và trường hợp trên?

BỨC TRANH SỐ 1
Bạn nữ bên trái dằn vặt vì lỗi do
mình gây ra cho em trai.

Nhận
xét

Bạn nên tha thứ cho chính mình
như lời khuyên của bạn nữ bên
phải.

Lời
khuyên
 

BỨC TRANH SỐ 2

Nhận
xét 

Bạn nữ bên trái còn băn khoăn không
biết có nên tha thứ cho bạn không.

 

Bạn đã xin lỗi rồi, nên thứ lỗi cho
bạn để lòng thanh thản và giữ được
mối quan hệ với bạn bè.

Lời
khuyên
 

 

TRƯỜNG HỢP
Do gây tai nạn nghiêm trọng trong
một lần ngủ gật khi đang lái xe
khách, anh H phải chấp hành hình
phạt tù. Sau khi chấp hành hình phạt,
trở về nhà, anh thường lủi thủi một
mình, không dám giao tiếp với ai vì
ngại bị phân biệt, kì thị. Thấy vậy, T
rất thương anh vì trước kia, anh rất
vui vẻ, hoà đồng với mọi người. T
bàn với các bạn trong xóm tìm cách
để gần gũi, động viên, chia sẻ, giúp
anh vượt qua được mặc cảm, nhanh
chóng hoà nhập với cộng đồng.

T đã thể hiện tinh thần khoan
dung, không cố chấp, định
kiến với người mắc lỗi lầm, tạo
sức lan toả tinh thần khoan
dung tới bạn bè và người
khác.

Nhận
xét 

 

Lời
khuyên
 

Anh H nên buông bỏ quá khứ, tha
thứ cho chính mình.
 

Để có lòng khoan dung, chúng ta cần phải làm gì?

-Những việc cần làm thể hiện lòng khoan dung:
+Chân thành, rộng lượng.
+Tôn trọng và chấp nhận cá tính, sở thích, thói quen của người khác.
+Phê phán sự ích kỉ, hẹp hòi, thiếu khoan dung, độ lượng.

II.UYỆN TẬP
1.Một số câu ca dao, tục ngữ, danh ngôn nói về lòng khoan dung:
HS chơi trò chơi “Đối mặt”. Nhóm 5 – 6 HS chơi, đứng thành đội hình vòng
tròn. Ai trả lời sai/trùng với đáp án của người trả lời trước/sau 10 giây không trả
lời được sẽ bị loại. Người còn lại cuối cùng sẽ thắng.
DANH NGÔN:
- Khi bạn không tha thứ cho một ai đó, tức là bạn đang quay lưng lại với tương
lai của mình. Khi bạn bao dung, điều đó có nghĩa bạn đang tiến về phía trước.
(Tyler Perry)
- Sự khoan dung là sợi dây xích vàng gắn kết xã hội lại với nhau. (William
Blake)

"Khoan dung là đức tính của kẻ mạnh." - Mahatma Gandhi
"Khoan dung là chìa khóa để mở ra những cánh cửa của lòng hận
thù." - Lão Tử
"Chúng ta không thể thực sự yêu thương nếu không có sự khoan
dung." - Osho
"Khoan dung là sự thấu hiểu rằng mỗi người đều có những lỗi lầm."
- Elbert Hubbard
"Khoan dung là dấu hiệu của một trái tim cao thượng." - Voltaire

1. Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại.
2. Mình vì mọi người, mọi người vì mình.
CA DAO, TỤC NGỮ,
3. Bàn tay có ngón ngắn ngón dài.
THÀNH NGỮ
4. Năm ngón tay có ngón ngắn ngón dài.
5. Đất có chỗ bồi chỗ lở, ngựa có con dở con hay.
6. Một cây có cành bổng cành la.
7. Một nhà có anh giàu anh khó.
8. Mía có đốt sâu đốt lành.
9. Yêu con người, mát con ta.
1. Yêu con cậu mới đậu con mình.
11. Một con tôm có chật gì sông, một cái lông có chật gì lỗ.
12. Cao cành nở ngọn, mọi bạn mọi đến.
13. Cao cành nở ngọn, mọi bạn mọi đến.
14. Một sự nhịn là chín sự lành.

2. Em đồng tình / không đồng tình với ý kiến nào? Vì sao?
(HS làm việc cá nhân)

a) Khoan dung là bỏ qua Không đồng tình. Chúng ta chỉ nên khoan dung khi
mọi lỗi lầm của người
người mắc lỗi nhận ra và có ý thức sửa chữa lỗi lầm
khác.
 

b) Không biết tha thứ
cho bản thân mình là Đồng tình. Vì tha thứ cho mình là một biểu hiện của
không khoan dung.
khoan dung.
 

c) Khoan dung là phải
quyết liệt phê phán tất
cả những người mắc sai
lầm.
d) Khoan dung là chấp
nhận mọi sở thích, thói
quen của người khác.

 

 

Không đồng tình. Chúng ta nên phê bình, góp ý
với tinh thần xây dựng.
Không đồng tình. Vì không thể bắt mọi người phải
chấp nhận những sở thích, thói quen gây ảnh hưởng
xấu đến cộng đồng.

3. Từ câu danh ngôn dưới đây, em hãy viết một đoạn văn về tác hại của sự
thiếu khoan dung trong cuộc sống:

“Không khoan dung cũng là một hình thức bạo lực và là trở ngại
cho sự phát triển của một tinh thần dân chủ thực sự.”
(Mahatma Gandhi)
Gợi ý:
+ “Không khoan dung cũng là một hình thức bạo lực” (bạo lực tinh thần với
người không nhận được khoan dung và với chính người cố chấp, không tha
thứ cho lỗi lầm của người khác).
+ Không khoan dung gây “trở ngại cho sự phát triển của một tinh thần dân
chủ thực sự” (người mắc lỗi luôn mặc cảm, tự ti, không dám thể hiện bản
thân vì lúc nào cũng sợ bị sai lầm, chê trách).

4.Xử lí tình huống.
(HS thảo luận nhóm)

Tình huống a.
D luôn cảm thấy day dứt vì đã Nếu là bạn của D, em sẽ khuyên D
mắc lỗi với ông nội. Bây giờ, điều gì?
ông đã mất, D càng cảm thấy ân
hận vì không còn cơ hội để
nhận lỗi với ông nữa.
Khuyên bạn nên viết nhật kí, nói
ra lỗi lầm và sự ân hận của mình,
hứa sẽ sửa chữa (như đang nói với
ông khi ông còn sống). Dần dần
bạn sẽ cảm thấy nhẹ lòng hơn và
tự tha thứ cho mình.

Tình huống b.
Do không tìm hiểu kĩ, Q nói với
thầy giáo rằng P làm hỏng thiết bị
của phòng thí nghiệm. Bị phê bình
oan, P giận và nói sẽ không bao
giờ chơi với Q nữa. Cuối năm học,
Q cùng gia đình chuyển tới nơi
khác. Trước khi đi, Q nhắn tin
muốn gặp để chào và xin lỗi P.
Khi ấy, P vẫn còn giận Q nên băn
khoăn không biết có nên gặp Q
không.

Theo em, P nên làm gì?
Khuyên P nên gặp Q, lắng nghe
Q nói và cũng nói để Q hiểu cảm
xúc của mình, sau đó hãy thứ lỗi
cho Q.

Tình huống c.
K rủ T tham gia một nhóm bạn.
Trong nhóm đó có một số người
hay bình luận khiếm nhã về
trang phục, hình dáng và đời tư
của người khác.

Khiếm nhã: thiếu nhã nhặn, thiếu lịch
sự trong cách xử sự, giao tiếp

Nếu là T, em sẽ nói gì với K?

T nên khuyên K lựa chọn bạn để chơi.
Nếu K vẫn chơi với nhóm bạn đó thì
nói với K đừng làm như một số người
trong nhóm vì việc “bình luận khiếm
nhã về trang phục, hình dáng và đời tư
của người khác” là thiếu khoan dung,
thậm chí vi phạm đạo đức, pháp luật.
Nếu có thể, K nên khéo léo khuyên họ
không nên làm thế qua việc chỉ ra tác
hại của những việc làm này.

-HS thảo luận nhóm viết
kịch bản (tình huống).
-Đóng vai xử lí (lên trước
lớp).

VẬN DỤNG
Vận dụng 1 : Em hãy
thiết kế một sản phẩm
(bức tranh, thông điệp,
tiểu
phẩm,
đoạn
thơ,...) về vai trò của
lòng khoan dung trong
cuộc sống và chia sẻ ý
nghĩa của sản phẩm
đó.

VẬN
DỤNG

Vận dụng 2 : Em hãy viết một bức thư gửi tới người mà em
cảm thấy ân hận khi đã từng ứng xử thiếu khoan dung với họ.

Gửi mẹ yêu dấu!
Con biết những ngày qua, không khí của gia đình mình đã vô cùng trầm lắng vì những lỗi lầm mà con đã
gây ra.
Con biết mẹ đã phải lao động vất vả, cực nhọc để trang trải cuộc sống của gia đình. Vậy mà, chỉ vì mẹ
quên mua quà tặng cho con vào dịp sinh nhật, con đã quá nông nổi, không kiềm chế được cảm xúc của mình
nên nói ra những lời không hay với mẹ. Con sẽ không biện minh cho những lời nói và hành động vô trách
nhiệm của mình với mẹ. Vì con biết con xứng đáng phải nhận được những hình phạt, con là một người con bất
hiếu, vô tâm nhất trên trần gian này.
Điều đầu tiên, cho phép con được xin lỗi vì đã làm cho mẹ muộn phiền, lo lắng, và cũng là gửi đến mẹ
lời cảm ơn chân thành nhất. Con luôn tự cho mình đã lớn khôn, trưởng thành và có thể nhìn nhận, xử lí được
mọi việc như một người trưởng thành thật sự. Nhưng đến ngày hôm nay, khi đọc được những lời khuyên răn
chân thành của mẹ thì con bỗng nhận thấy mình đã quá trẻ con, hỗn hào, con đã không biết suy nghĩ mà lấy cái
trẻ con của mình ra làm tổn thương mẹ. Và con cũng nhận thức được rõ ràng nhất, đó chính là dù có trưởng
thành, lớn lao đến đâu thì con cũng không được quyền làm cho những người mà mình yêu thương phải lo lắng,
muộn phiền. Càng đáng trách hơn khi con làm cho mẹ buồn, người phụ nữ đã dùng cả cuộc đời để lo lắng,
chăm sóc cho từng bước trưởng thành của con.
Với những dòng thư này, con muốn nói với mẹ rằng: con đã suy nghĩ rất nhiều về những hành động và lời
nói của mình, và mình thực sự cảm thấy tiếc nuối về những điều đã xảy ra. Con rất mong nhận được sự tha thứ
của mẹ!
Con yêu mẹ!
Minh Ngọc!