KHỞI ĐỘNG

TRÒ CHƠI BÉ TÍ TI
thời gian: 20 giây
- Luật chơi:
+ Lớp chia thành 4 đội chơi.
+ Mỗi đội chia viên phấn ban đầu thành các phần
nhỏ nhất (được sử dụng thêm các dụng cụ).

CHƯƠNG I

NGUYÊN TỬ.
SƠ LƯỢC VỀ BẢNG
TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Bài 2

NGUYÊN TỬ

NỘI DUNG

01

Quan niệm ban
đầu về nguyên tử

02

Mô hình nguyên tử
của Rơdơpho – Bo

03

Cấu tạo
nguyên tử

04

Khối lượng
nguyên tử

I. Quan niệm ban đầu về
nguyên tử

Nhiệm vụ học tập 1
Cá nhân theo dõi đoạn băng hình và trả lời câu hỏi.
Theo các quan điểm ban đầu thì nguyên tử là gì?

Nhà thông thái Democritus

Nhà khoa học J. Dalton

“Nguyên tử là những hạt vô cùng nhỏ,
không thể phân chia nhỏ hơn được
nữa, tạo nên các vật”.

“Các chất tác dụng với với nhau theo
các lượng xác định, có các đơn vị tối
thiểu (nguyên tử) để chúng kết hợp
vừa đủ với nhau”.

II. Mô hình nguyên tử
của Rơdơpho – Bo

E. Rutherford (1871 – 1937)

N. Bohr (1885 – 1962)

Nhiệm vụ học tập 2
- Cá nhân quan sát băng hình và ghi chép lại
các thông tin (thời gian 2 phút).

Nhiệm vụ học tập 3 – Thời gian: 90 giây

Học sinh thảo luận nhóm đôi hoàn thành phiếu học tập.
Câu hỏi: Hoàn thành nội dung dưới đây
- Theo Rơdơpho: Nguyên tử có cấu tạo (1) ……….
(2)……………….. mang điện tích dương nằm ở tâm và các
electron mang (3)……………………...chuyển động xung quanh
hạt nhân như các hành tinh quay quanh mặt trời.
- Theo Bo: các electron chuyển động xung quanh hạt nhân theo
(4)…………………khác nhau. Các electron ở lớp trong cùng bị
hạt nhân hút mạnh nhất và chứa tối đa (5)…..electron. Các lớp
electron khác chứa tối đa 8 eletron hoặc nhiều hơn bị hạt nhân
hút yếu hơn.

-

+

-

Đáp án:
Mỗi ý đúng được 2,0đ
- Theo Rơdơpho: Nguyên tử có cấu tạo rỗng
Hạt nhân mang điện tích dương nằm ở tâm và các electron mang
điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân như các hành tinh
quay quanh mặt trời.
- Theo Bo: các electron chuyển động xung quanh hạt nhân theo
từng lớp khác nhau. Các electron ở trong cùng bị hạt nhân hút mạnh
nhất và chứa tối đa 2 electron. Các lớp electron khác chứa tối đa 8
eletron hoặc nhiều hơn bị hạt nhân hút yếu hơn.

Electron (e)
- Theo Rơdơpho: Nguyên tử có cấu
tạo rỗng.
Hạt nhân mang điện tích dương
Hạt nhân
nằm ở tâm và các electron mang
điện tích âm chuyển động xung
quanh hạt nhân như các hành tinh
quay quanh mặt trời.

+
-

-

Mẫu mô hình nguyên tử của Bo đã bổ sung thêm cho mô hình
nguyên tử của Rơdơpho ở điểm nào?

Mô hình nguyên tử theo Rơdơpho

Mô hình nguyên tử theo Bo

- Theo Bo: các electron chuyển động xung quanh
hạt nhân theo từng lớp khác nhau. Các electron
ở lớp trong cùng bị hạt nhân hút mạnh nhất và
chứa tối đa 2 electron. Các lớp electron khác
chứa tối đa 8 eletron hoặc nhiều hơn bị hạt nhân
hút yếu hơn.

Trình bày mô hình nguyên tử theo Bo

Nhiệm vụ học tập 4
Hoạt động nhóm – Thời gian: 5 phút
Làm mô hình nguyên tử carbon theo Bo
- Chuẩn bị: Giấy màu, đất nặn màu, tấm bìa, bút màu.
- Tiến hành: lớp chia thành 4 nhóm
+ Nghiên cứu mô hình nguyên tử Carbon H 2.2 SGK/10.
+ Cắt giấy màu thành 2 vòng tròn có bán kính khác nhau
và mỗi vòng tròn có độ dày khoảng 1cm.
+ Dùng đất nặn để tạo hình các viên bi màu.
+ Dán các đường tròn lên bìa carton sao cho tâm của 2
đường tròn là 1 viên bi màu. Gắn các viên bi còn lại lên
hai đường tròn.

Làm mô hình nguyên tử carbon theo Bo
Tiêu chí đánh giá sản phẩm
Yêu cầu

Điểm tối đa

1. Nội dung

Chính xác

6,0 đ

2. Hình thức

To, rõ ràng, đẹp mắt

3,0 đ

3. Thời gian

Nhanh (trước 5

1,0 đ

phút)

Làm mô hình nguyên tử carbon theo Bo
Đánh giá sản phẩm
Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Nhóm 4

Đánh giá của nhóm

Tổng

N2

N3

N4

N1

N3

N4

N1

N2

N4

N1

N2

N3

…

…

…

…

…

…

…

…

…

…

…

…

LUYỆN TẬP
(Cá nhân làm vào vở 3 câu hỏi)
Câu 1: Phát biểu nào sau đây không đúng mô tả nguyên tử của
Rơdơpho – Bo?
A. Nguyên tử có cấu tạo rỗng, gồm hạt nhân ở tâm và các e ở vỏ
nguyên tử.
B. Nguyên tử có cấu tạo đặc khít, gồm hạt nhân và các e.
C. e chuyển động xung quanh hạt nhân theo quỹ đạo xác định tạo
thành các lớp e.
D. Hạt nhân nguyên tử mang điện tích dương, e mang điện tích âm.

Câu 2: Chọn mô hình nguyên tử đúng theo Rơdơpho – Bo
-

+

-

-

-

+
-

-

-

-

-

-

-

A.

B.

-

+
-

-

C.
:Hạt nhân
: Electron (e)

+

D.

-

Câu 3: Vẽ cấu tạo nguyên tử của Oxygen theo Ro-dơ-pho – Bo biết
nguyên tử Oxygen có 8e và 2 lớp e.

Đáp án – Biểu điểm
Câu 1B: 5đ
Câu 2C: 3đ
Câu 3: 2đ

: Hạt nhân
: Electron (e)

Đáp án – Biểu điểm
Câu 1: Phát biểu nào sau đây không đúng mô tả nguyên tử của Rodơ-pho – Bo?
A. Nguyên tử có cấu tạo rỗng, gồm hạt nhân ở tâm và các e ở vỏ
nguyên tử.
B. Nguyên tử có cấu tạo đặc khít, gồm hạt nhân và các e.
C. e chuyển động xung quanh hạt nhân theo quỹ đạo xác định tạo
thành các lớp e.
D. Hạt nhân nguyên tử mang điện tích dương, e mang điện tích âm.

Câu 2: Chọn mô hình nguyên tử đúng theo Rơdơpho – Bo
-

+

-

-

-

+
-

-

-

-

-

-

-

A.

B.

-

+
-

-

C.

+

D.

-

Câu 3: Vẽ cấu tạo nguyên tử của Oxygen theo Rơdơpho – Bo biết
nguyên tử Oxygen có 8e và 2 lớp e

Hạt nhân
Electron (e)

Hướng dẫn học sinh tự học

Học sinh:
+ Học kiến thức bài 2 mục I và II.
+ Hoàn thiện trả lời các câu hỏi trong nội dung tiết học.
+ Hs làm thêm các mô hình nguyên tử trên các vật liệu khác.
+ Đọc và tìm hiểu thêm tài liệu về cấu tạo nguyên tử, khối
lượng nguyên tử cho tiết học sau.

CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH
ĐÃ THAM DỰ TIẾT HỌC!

03
Cấu tạo nguyên tử

Kích thước của nguyên tử
10,000,000,000Angtroms = 1 meter

Hoạt động cặp đôi
Qua sát hình 2.4 và cho biết
1. Hạt nhân nguyên tử được
cấu tạo gồm một hay nhiều
hạt? Các hạt đó thuộc cùng
một loại hay nhiều loại hạt?
2. Số đơn vị điện tích hạt nhân
của Helium bằng bao nhiêu?

Bàn 1, 3, 5…

+

+

+

Electron
Proton
Neutron

Mô hình nguyên tử Helium

Hoạt động cặp đôi
Quan sát hình 2.6 và cho biết
1. Thứ tự sắp xếp các electron
ở vỏ của nguyên tử chlorine.
2. Số electrong trên từng lớp ở
vỏ nguyên tử chlorine

Bàn 2, 4, 6…

+17

Sơ đồ các lớp electron
của nguyên tử chlorine

1. Hạt nhân nguyên tử được
cấu tạo gồm nhiều hạt. Các hạt
đó thuộc 2 loại hạt là proton
và neutron
2. Số đơn vị điện tích hạt nhân
của Helium bằng 2

+

+

+

Electron
Proton
Neutron

Mô hình nguyên tử Helium

1. Các electron ở vỏ của
nguyên tử chlorine sắp xếp lần
lượt từ trong ra phía ngoài xa
hạt nhân hơn.
2. Số electrong trên từng lớp ở
vỏ nguyên tử chlorine là:
Lớp thứ nhất có 2 e, lớp thứ hai
xa có 8 e, lớp thứ ba ở có 7 e

+17

Sơ đồ các lớp electron
của nguyên tử chlorine

NGUYÊN TỬ
Bài 2
3. Cấu tạo nguyên tử
a. Hạt nhân nguyên tử
- Hạt nhân gồm 2 loại hạt là proton(p) mang điện
tích dương và neutron( n) không mang điện.
Vd: Hạt nhân nguyên tử Helium gồm 2p và 2n
- Mỗi hạt proton mang 1 đơn vị điện tích dương, kí
hiệu +1. Tổng số điện tích (kí hiệu Z) bằng tổng số
hạt proton.

NGUYÊN TỬ
Bài 2
3. Cấu tạo nguyên tử
b. Vỏ nguyên tử
- Vỏ nguyên tử được tạo nên bởi các electron (e) . Mỗi e
mang 1 đơn vị điện tích âm, kí hiệu -1.
- Các e sắp xếp thành từng lớp từ trong ra ngoài cho đến
hết. Lớp thứ 1 có tối đa 2e, lớp thứ hai có tối đa 8e...
- Các e lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa học của
chất.

+6

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

Mô hình nguyên
tử carbon
Nguyên tử
Carbon
Oxygen
Nitrogen

Số p trong
hạt nhân
?
?
?

Số e trong
vỏ nguyên
tử
?
?
?

Hoạt
động
nhóm

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen
Số lớp e
?
?
?

Số e ở lớp
e ngoài
cùng
?
?
?

+6

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

Mô hình nguyên
tử carbon
Nguyên tử
Carbon
Nitrogen
Oxygen

Số p trong
hạt nhân

6
7
8

Hoạt
động
nhóm

+8

Số e trong
vỏ nguyên
6tử

7
8

Mô hình nguyên
tử oxygen
Số lớp e

2
2
2

Số e ở lớp
e ngoài
cùng
4

5
6

+6

Mô hình nguyên
tử carbon

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen

1. So sánh số electron trên từng lớp electron tương
ứng trong các nguyên tử trên.

+6

Mô hình nguyên
tử carbon

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen

2. Số electron ở lớp electron lớp ngoài cùng của vỏ
mỗi nguyên tử trên đã được điền tối đa chưa? Cần
thêm bao nhiêu electron để lớp electron lớp ngoài
cùng của mỗi nguyên tử trên có số electron tối đa?

NGUYÊN TỬ
Bài 2
3. Cấu tạo nguyên tử
 Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ gồm hạt nhân mang
điện tích dương và vỏ mang điện tích âm. Nguyên tử
trung hòa về điện nên tổng số p = tổng số e

04
Khối lượng
nguyên tử

Khối lượng nguyên tử
Bằng tổng khối
lượng của các hạt
proton, neutron,
electron

Có đơn vị là amu
(atomic mass unit),
có giá trị bằng một
phần mười hai khối
lượng nguyên tử
carbon

Nghiên cứu sách giáo khoa trả lời
Vì sao khối
lượng hạt nhân
nguyên tử có thể
coi là khối lượng
của nguyên tử

Hãy so sánh khối
lượng của nguyên
tử nhôm (13p,
14n) và nguyên tử
đồng (29p, 36n)

Vì sao khối
lượng hạt nhân
nguyên tử có thể
coi là khối lượng
của nguyên tử

Vì khối lượng mỗi hạt
proton hoặc neutron ở hạt
nhân lớn hơn khối lượng
mỗi hạt electron ở vỏ
nguyên tử hang nghìn lần

Hãy so sánh khối
lượng của nguyên
tử nhôm (13p,
14n) và nguyên tử
đồng (29p, 36n)

Mỗi proton có khối lượng
xấp xỉ bằng khối lượng
mỗi neutron và bằng
1amu. Do vậy, khối
lượng nguyên tử nhôm
(xấp xỉ bằng 27 amu),
nhỏ hơn khối lượng
nguyên tử đồng (xấp xỉ
bằng 65 amu)

NGUYÊN TỬ
Bài 2
4. Khối lượng nguyên tử
Khối lượng nguyên tử = Khối lượng hạt nhân
= Tổng số p + tổng số n ( aum)

LUYỆN TẬP
Thảo luận theo nhóm hoàn thành
các bài tập trong phiếu học tập