BÀI 20 :
CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN ĐƠN
GIẢN

1. NAM CHÂM
ĐIỆN

1. NAM CHÂM
ĐIỆN

CẤU TẠO NAM CHÂM
ĐIỆN

Ống dây dẫn
Một lõi sắt
non được
lồng trong
lòng ống
dây

Khóa K

Nguồn điện E
Đóng khóa k, ống dây trở thành nam châm điện

1. NAM CHÂM
ĐIỆN

Làm cách nào biết ống dây đã trở thành nam
châm điện?

Để xác định ống dây đã trở thành nam châm điện ta đóng
công tắc K để dòng điện chạy qua và thử bằng cách đưa
lại gần 1 kẹp sắt nhỏ, nếu bị hút thì ống dây đã trở thành
nam châm

1. NAM CHÂM
ĐIỆN
Nam châm điện gồm một ống dây dẫn có dòng điện
chạy qua và bên trong ống dây có lõi sắt

-

Khi có dòng điện đi qua ống dây, lõi sắt
trở thành nam châm và có khả năng
hút các vật bằng sắt thép

1A - 22

2. CHẾ TẠO NAM
CHÂM ĐIỆN ĐƠN
GIẢN

2. CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN
ĐƠN GIẢNHình 20.2. Sơ đồ cấu tạo nam châm điện
đơn giản

Dùng 1 đoạn dây đồng quấn xung
quanh ống nhựa
Luồn vào trong ống một chiếc
đinh sắt dài
Nối 2 đầu dây dẫn với nguồn điện
(pin) qua một công tắc điện

2. CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN ĐƠN
GIẢN
Đóng công tắc điện, kiểm tra
xung quanh nam châm điện
có từ trường không?
Đóng công tắc → Có từ trường

Ngắt công tác điện, kiểm tra
xung quanh nam châm điện
có từ trường hay không?
Ngắt công tắc → Không có từ
trường

2. CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN ĐƠN
GIẢN
Đóng công tắc, đếm xem hút
được bao nhiêu ghim giấy bằng
sắt
Tăng số pin → tăng nguồn điện,
đóng công tắc, đếm xem hút được
bao nhiêu ghim giấy bằng sắt
So sánh số ghim sắt lúc được từ đó
nêu nhận xét về lực từ khi tăng
dòng điện

2. CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN ĐƠN
GIẢN

Thay đổi cực nguồn điện; dùng kim nam châm thử để kiểm tra xem
chiều từ trường có thay đổi không

2. CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN ĐƠN
GIẢN
Từ kết quả thí nghiệm rút ra kết luận
gì về từ trường của nam châm điện

Từ trường của nam châm điện chỉ tồn tại trong thời gian
dòng điện chạy trong ống dây
Dòng điện thay đổi thì từ trường của nam châm điện thay
đổi

* Các biện pháp bảo vệ môi trường:

- Trong các nhà máy cơ khí, luyện kim có nhiều các
bụi, vụn sắt, việc sử dụng các nam châm điện để
thu gom bụi, vụn sắt làm sạch môi trường là một
giải pháp hiệu quả.

* Các biện pháp bảo vệ môi
trường:

- Loài chim bồ câu có một khả năng đặc biệt, đó là có thể xác định được
phương hướng chính xác trong không gian.
- Sở dĩ như vậy bởi vì trong não bộ của chim bồ câu có các hệ thống giống như
la bàn, chúng được định hướng theo từ trường trái đất. Sự định hướng này có
thể bị đảo lộn nếu trong môi trường có quá nhiều nguồn phát sóng điện từ. Vì
vậy, bảo vệ môi trường tránh ảnh hưởng tiêu cực của sóng điện từ là góp
phần bảo vệ thiên nhiên.

2. CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN ĐƠN GIẢN
Khi tăng (giảm) độ lớn dòng điện, thì độ lớn lực từ của
nam châm điện cũng tăng (giảm)
Khi đổi chiều dòng điện thì từ trường của nam châm
điện cũng đổi chiều và độ lớn lực từ không đổi

VẬN
DỤNG

Quan sát sơ đồ cấu tạo của một chuông điện đơn giản. Hãy giải thích vì sao
khi nhấn và giữ công tắc thì nghe tiếng chuông reo liên tục cho đến khi thả ra
(loại công tắc trong hình chỉ đóng mạch điện khi nhấn và giữ nút).

ĐIỆN
Công tắc
đàn hồi B

Nút bấm
chuông E

Cần gõ
chuông C

Quả
chuông D

Nam châm điện A

ĐIỆN

Nhấn nút E → dòng điện chạy vào nam châm A → nam châm hút cần gõ
chuông C đập vào quả chuông
Khi đó công tắc B bị ngắt → nam châm A không có dòng điện → không
hút cần C → cần C trở lại vị trí cũ và đóng công tắc B
Khi đó công tắc B đóng → dòng điện lại chạy vào nam châm A .... Cứ vậy
cần C gõ liên tục vào chuông D tạo ra tiếng kêu