Tiết 40, 41, 42: Bài 20
VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM

MỤC TIÊU BÀI HỌC
• Mô tả được sự thành lập, quá trình phát triển và suy
vong của Vương quốc Phù Nam xưa. Trình bày được nét
chính về tổ chức xã hội và kinh tế của Phù Nam.
• Nhận biết được một số thành tựu văn hoá của Vương
quốc Phù Nam.

Cách đây hơn 2000 năm, ở vùng châu thổ sông Cửu
Long nước ta đã xuất hiện một nền văn hoá rất đặc sắc
– văn hoá Óc Eo. Trên cơ sở đó, một vương quốc cổ đã
được hình thành với tên gọi Phù Nam. Hình dưới đây là
những hiện vật liên quan đến Vương quốc Phù Nam.
Theo em, những hiện vật này chứng tỏ điều gì về chủ
nhân của vương quốc cổ này?

a. Bình gốm

b. Chuỗi hạt

Những hiện vật này chứng tỏ điều gì về chủ nhân của
vương quốc cổ này?

1. Sự hình thành, phát triển và suy vong của Vương quốc
Phù Nam

1. Vương quốc Phù Nam ra đời ở đâu và vào thời gian
nào?
2. Lập trục thời gian thể hiện các mốc hình thành, phát
triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam.

1. Sự hình thành, phát triển và suy vong của Vương quốc
Phù Nam
-Vương quốc Phù Nam ra đời khoảng thế kỉ I, địa
bàn chủ yếu là khu vực Nam Bộ nước ta ngày nay..
- Phát triển hùng mạnh: khoảng thế kỉ III – V.
- Đến thế kỉ VI thì suy yếu;
- Bị người Chân Lạp xâm chiếm vào đầu thế kỉ VII.
- Trung tâm chính trị, kinh tế: Ban đầu là Óc Eo (An
Giang, Việt Nam), sau dịch chuyển đến Ăng-co Borây (Cam-pu-chia).

* Lập trục thời gian thể hiện các mốc hình thành,
phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam.

TCN

CN
TK I
Ra
đời

TK
V

TK
VI

TK
VII

Phát triển
hùng mạnh

Suy
yếu

Bị
xâm
chiếm

TK
III

2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội

Hình 2. Một số sản phẩm đồ gốm
của cư dân Phù Nam

Hình 4. Đồng tiền kim loại của
Phù Nam được tìm thấy ở di chỉ
văn hoá Óc Eo

Hình 3. Khuôn đúc bằng đá

Hình 5. Huy chương La Mã được
tìm thấy ở di chỉ Nền Chùa (Kiên
Giang)

Sử kí Trung Quốc chép về Vương quốc Phù
Nam như sau: “Dân Phù Nam mưu lược, nhưng tốt
bụng và thật thà, chuyên nghề buôn bán... Hàng hoá
bán thường ngày là vàng, bạc, lụa, ...”.
(Theo Lê Hương, Sử liệu Phù Nam, NXB Nguyên
Nhiều, Sài Gòn 1974, tr.81)

1. Hình 4, 5 và đoạn tư liệu trên cho em biết điều gì
về cư dân Phù Nam?
2. Hãy cho biết những hoạt động kinh tế của cư dân
Phù Nam.
3. Xã hội Phù Nam gồm những tầng lớp nào và có
những nét tương đồng nào so với xã hội Chăm-pa?

2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
a) Hoạt động kinh tế
Người Phù Nam làm nhiều nghề khác nhau như:
trồng lúa nước, chăn nuôi gà, lợn, đánh bắt thuỷ - hải
sản, làm đồ thủ công như đồ gốm, trang sức, đồ đựng
bằng thuỷ tinh, luyện đồng và rèn sắt, chế tạo công
cụ sản xuất, vũ khí,...
Đặc biệt, người Phù Nam rất giỏi nghề buôn bán.
Không chỉ trao đổi hàng hoá để tiêu dùng trong
nước, người Phù Nam còn buôn bán với các thương
nhân nước ngoài đến từ Trung Quốc, Chăm.. thông
qua các cảng thị, tiêu biểu là óc Eo.

2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
b) Tổ chức xã hội
Tổ chức nhà nước ở Phù Nam trong khoảng hai thế kỉ
đầu sau khi thành lập còn đơn giản nhưng từ thế kỉ
III dần được hoàn thiện. Vua là người đứng đầu và
có quyền lực cao nhất; dưới đó là hệ thống quan lại
giúp việc cho vua với nhiều cấp bậc.
Xã hội Phù Nam được phân chia thành năm thành
phần chính: quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ
công và nông dân.

3. Một số thành tựu văn hoá

Hình 6. Tượng thần Vis-nu - một
Hình 7. Tượng Phật bằng đá thuộc
trong ba vị thần quan trọng của Ấn văn hoá Óc Eo (thế kỉ VI – VII)
Độ giáo (được tìm thấy ở Nam Bộ)

Các nhà khảo cổ khi khai quật di chỉ Óc Eo đã tìm thấy
dấu tích các cọc nhà sàn san sát nhau trên một phạm vi
rộng lớn, chứng tỏ mật độ dân cư đông đúc ở nơi đây.

Mặt dây chuyền và nhẫn vàng

Khuyên tai bằng vàng

Chuỗi hạt bằng đá
Chuỗi hạt thạch anh tím
và pha lê
Hình 8. Một số đồ trang sức của
người Phù Nam

Hãy cho biết một số thành tựu văn hoá nổi bật của cư
dân Phù Nam.

3. Một số thành tựu văn hoá
Tổ Tín ngưởng, tôn giáo:
+ Thờ đa thần (tiêu biểu là thần Mặt Trời).
+ Tiếp nhận tôn giáo từ Ấn Độ (Phật giáo, Ấn Độ giáo);
từ đây tiếp tục truyền bá đến nhiều vùng đất khác.
Nghế tạc tượng (gỗ, đá) đạt đến phong cách riêng
(phong cách Phù Nam).
Một số thành tựu văn hoá vật chất, tinh thần khác: đểu
là kết quả của sự thích ứng với điều kiện tự nhiên (sử
dụng ghe, thuyền, nhà sàn trên mặt nước,...), đồ trang
sức được chế tác cực kì tinh xảo.

1. Hãy so sánh về hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
giữa cư dân Phù Nam
và cư dân Chăm-pa.
2. Theo em, nét văn hoá nào của cư dân Phù Nam xưa
còn được lưu giữ
trong đời sống của cư dân Nam Bộ hiện nay?

Bài học kết thúc