KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
_SINH HỌC_

CHƯƠNG VII: Trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng ở sinh vật
CHƯƠNG VIII: Cảm ứng
CHƯƠNG IX: Sinh trưởng và phát triển
của sinh vật
CHƯƠNG X: Sinh sản ở sinh vật

CHƯƠNG VII. TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT
01

Khái quát về trao đổi
chất và chuyển hóa
năng lượng ở sinh vật

04

Trao đổi khí ở sinh vật

02

Quang hợp ở thực vật

05

Vai trò của nước và
dinh dưỡng đối với
sinh vật

03

Hô hấp tế bào

06

Trao đổi nước và chất
dinh dưỡng ở sinh vật

CHƯƠNG VII. TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN
HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT
Bài 21

KHÁI QUÁT VỀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ
CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

I - Trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng

I - Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
Cơ thể người lấy vào và thải ra những gì trong quá trình trao đổi
chất?

CƠ THỂ NGƯỜI

THỨC ĂN:
• Tinh bột → GLUCOSE
• Protein → AXIT AMIN
• Chất béo → AXIT BÉO + GLYCEROL
• Nước, vitamin, muối khoáng → KHÔNG BIẾN ĐỔI

Thỏ ăn cà rốt từ môi trường để bổ sung các chất
Mô tả
hoạt động
sống
hằng
ngày
củalượng
con thỏ?
dinh
dưỡng
cho cơ
thể,
tạo
năng
cung cấp
cho hoạt động chạy, nhảy, đồng thời thải ra môi
trường các chất thải

• Tinh bột → Glucose → Tế bào → Hô hấp tế
bào → Năng lượng
• Protein → Axit amin → Tế bào → Tạo protein
→ Xây dựng cơ thể
• Chất béo → Axit béo + glycerol → Tế bào →
Tạo chất béo / dự trữ / cung cấp năng lượng

Câu 1. Con người vận động thì lấy năng lượng từ đâu?
- Từ thức ăn.
Câu 2. Năng lượng cung cấp cho sinh vật lấy từ đâu và nhờ quá trình nào?
- Được lấy từ quá trình trao đổi chất.
+ Ở thực vật: quá trình quang hợp
+ Ở động vật: quá trình tiêu hóa thức ăn (trao đổi nước, khí, dự trữ năng lượng,…)

I - Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

Trao
đổi
chất
là
gì?
Trao đổi chất là quá trình cơ thể lấy các chất từ
môi trường, biến đổi thành các chất cần thiết cho
cơ thể và tạo năng lượng cung cấp cho các hoạt
động sống, đồng thời trả lại cho môi trường các
chất thải.

I - Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

Ánh nắng

Quang năng

glucose

Chuyển hóa

Hóa năng

39 - 40,5ºC

Hóa năng
Hóa năng

Nhiệt năng

Động năng

Chuyển hóa năng lượng là gì?

- Chuyển hóa năng lượng là sự biến đổi của năng
lượng từ dạng này sang dạng khác.

Trong cơ thể sinh vật có những dạng chuyển hóa
năng lượng nào?
THỰC VẬT:
Quang năng

Hóa năng

ĐỘNG VẬT+ NGƯỜI:
Hóa năng

Cơ năng hoặc nhiệt năng

Bài tập: Những đối tượng nào dưới đây có thể thực
hiện được quá trình trao đổi chất và năng lượng?
Đối tượng
1. Cây táo
2. Côn trùng
3. Con sóc
4. Cây cột điện
5. Vi khuẩn
6. Cái quạt

Có

Không

II. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

Nếu chúng ta nhịn ăn, nhịn uống hoặc cây xanh không được tưới
nước…thì điều gì sẽ xảy ra?
-

Đảm bảo cho sinh vật tồn tại

? Phân tích sơ đồ kết hợp thông tin trong SGK em hãy nêu
những dấu hiệu của sự sinh trưởng và phát triển ở cây khoai tậy
và gà?

Bài

21

Hãy sắp
xếp
theo trình
tự đúngVÀ
bàiCHUYỂN
tập dưới đây
KHÁI QUÁT
VỀ
TRAO
ĐỔI CHẤT
HÓA NĂNG LƯỢNG

HÌNH 1

A. Cung cấp năng
lượng cho các hoạt
động sống của cơ thể

B. Giúp cơ thể sinh
trưởng và phát triển
HÌNH 2

C. Đảm bảo cho sinh
vật tồn tại
HÌNH 3

II. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng với
sinh vật?

- Mọi cơ thể sống đều không ngừng trao đổi chất
và chuyển hóa năng lượng với môi trường.
- Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng giúp
sinh vật tồn tại, sinh trưởng, phát triển, sinh sản,
cảm ứng, vận động.

Bài

21

KHÁI QUÁT VỀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Câu 1. Lấy thêm ví dụ về vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
ở sinh vật.

Bài

21

KHÁI QUÁT VỀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Câu 2. Cho các yếu tố: thức ăn, oxygen, carbon dioxide, nhiệt năng, chất thải,
chất hữu cơ, năng lượng ATP. Xác định những yếu tố mà cơ thể người lấy
vào, thải ra và tích lũy trong cơ thể.
Các yếu tố
Lấy vào
Thải ra
Tích lũy
1. Thức ăn
2. Oxygen
3. Nhiệt năng
4. Chất thải
5. Chất hữu cơ
6. Năng lượng ATP
7. Carbon dioxide

Cảm giác nóng lên
Ra mồ hôi nhiều
Nhịp thở và nhịp tim tăng lên
Khát nước

Những thay đổi này
được giải thích như
thế nào?

Khi chạy nhu cầu năng lượng của cơ thể tăng lên
nên:
- Nhịp thở, nhịp tim tăng lên để cung cấp O2 và
chất dinh dưỡng cho các tế bào giúp các tế bào
có thể thực hiện quá trình chuyển hóa tạo ra
năng lượng để đáp ứng nhu cầu về năng lượng
đang tăng lên đó.
- Đồng thời, các quá trình chuyển hóa trong cơ
thể cũng sinh ra nhiệt → Cơ thể nóng lên → Cơ
thể ổn định nhiệt độ bằng cách thoát mô hôi →
Mồ hôi ra nhiều khiến thiếu hụt nguồn nước trong

VẬN DỤNG

Câu hỏi 1: Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dùng
năng lượng không? Tại sao?
=> Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dùng năng
lượng vì các hoạt động trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng diễn ra trong tế bào ở cơ thể sống.

Vì sao trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là đặc
trưng cơ bản của sự sống?
=> Vì trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là điều kiện tồn tại và phát
triển của sinh vật. Mọi hoạt động sống của cơ thể đều gắn với hoạt động
sống của các tế bào đều cần năng lượng.