CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Quan sát hình ảnh

Tại sao tay nắm cửa luôn
được đặt ở xa bản lề ?

BÀI 21.
MOMENT LỰC. CÂN BẰNG
CỦA VẬT RẮN

NỘI DUNG
BÀI HỌC

1. Moment lực.
2. Quy tắc moment lực.

I. Moment lực

1. Tác dụng làm quay của lực.

H1. Giá của lực
cắt trục

H2. Giá của lực
cắt trục

H3. Giá của lực
song song trục

H4. Giá của lực
vuông góc trục

Phiếu học tập số 1
Câu 1: Khi tác dụng lực để mở cửa, cánh cửa chuyển động như thế nào?
Trục quay của cửa là bộ phận nào?
Câu 2: Dùng cùng một lực để mở cửa trong 4 hình trên hình nào mở cửa
dễ dàng nhất ? Tại sao ?
Câu 3: Từ thí nghiệm mở cửa hãy cho biết tác dụng làm quay của lực phụ
thuộc những yếu tố nào ?
Câu 4: Đại lượng nào dùng để đo tác dụng làm quay của lực? Viết công
thức tính ?

Phiếu học tập số 1
Câu 1: Cánh cửa quay quanh bản
lề; bản lề là trục quay của cửa.
Câu 2: H4 mở dễ dàng nhất
Khoảng cách từ điểm đặt lực đến
bản lề càng lớn thì mở cửa càng
dễ.
Câu 3: Tác dụng làm quay của lực
phụ thuộc vào: Độ lớn của lực và
khoảng cách từ vị trí đặt lực đối
với trục quay
Câu 4: Đại lượng dùng để đo tác
dụng làm quay của lực là mômen
lực được xác định bởi công thức:
M = F⋅d

Hãy nêu khái niệm cánh tay đòn của lực
Khái niệm:
Cánh tay đòn của lực là khoảng cách từ trục quay
đến giá của lực, kí hiệu là d
Chú ý:
Cách hiểu cánh tay đòn là khoảng cách từ trục quay đến
điểm đặt của lực không chính xác.

2. Moment lực

Nêu khái niệm
moment lực

Moment lực đối với trục quay
là đại lượng đặc trưng cho tác
dụng làm quay của lực và
được đo bằng tích của lực với
cánh tay đòn của nó.
M = F.d
Đơn vị: N.m

II. Quy tắc moment lực
1. Thí nghiệm
Thí nghiệm: Dùng một đĩa tròn
có trục quay đi qua tâm O, trên
mặt đĩa có những lỗ dùng để
treo những quả cân. Tác dụng
vào đĩa lần lượt những lực và
nằm trong mặt phẳng của đĩa
sao cho đĩa đứng yên.

Phiếu học tập số 2
Câu 1. Khi chỉ treo chùm quả cân F​1, đĩa
quay theo chiều nào?
Câu 2. Khi chỉ treo chùm quả cân F​2, đĩa
quay theo chiều nào?
Câu 3. Khi treo đồng thời hai chùm quả
cân F​1 và F​2, đĩa moment như thế nào?
Câu 4: Khi đĩa đứng yên hãy so sánh
moment lực của F​1 và F​2 và rút ra điều
kiện cân bằng của vật có trục quay cố
định ?

Phiếu học tập số 2
Câu 1: Lực  làm đĩa quay cùng chiều kim
đồng hồ.
Câu 2: Lực  làm đĩa quay ngược chiều kim
đồng hồ.
Câu 3: Lực và  làm đĩa đứng yên.
Câu 4: Coi khối lượng mỗi quả nặng là 1
đơn vị, dựa vào hình vẽ ta có thể tính
được các tích:
 = 3.2 = 6
 = 1.6 = 6
→ Khi đĩa cân bằng, ta có:  = .

2. Quy tắc moment lực (hay điều kiện cân bằng của một
vật có trục quay cố định)
Nếu chọn một chiều quay làm chiều
dương thì điều kiện cân bằng của một
vật có trục quay cố định là: Tổng các
moment lực tác dụng lên vật (đối với
một điểm bất kì) bằng 0.
= 0.

Tóm tắt bài học
- Cánh tay đòn d: Khoảng cách từ trục quay
1. Moment lực.

đến giá của lực
- Moment lực: M = F.d

2. Quy tắc moment lực.

Tổng các moment lực tác dụng lên vật (đối
với một điểm bất kì) bằng 0.

= 0.

4

5

6
9

m
i
n
K
ấ
Tu
g
n
Tra
h
n
ỉ
Ch
h
n
á
Kh
a
i
G
Quốc Khánh

i
h
C

Chuyên
Tuấn
Dư
ơng
Bả
oH
ân
Tr
ườ
ng

Ng Thắm
Tr Thắm

Thắng

T
r
a
n
g
U
y
ê
n

Vũ

A
n
h

ng
Sa Song
o
Thả

8

Oa
nh

D
i
ệu

7

Ngô Đạt
Nguyễn Đạt
Ngô Ki
ệt
Trần
Kiệt
Lợ
i

o
Bả
ốc
Qu
Anh
Vân
uy
ng H
Qua

3

Đứ Hiền
g
n
u
Tr
y
u
H
Gia

y
Gia Hu

2

n
ề
i
H
c

Việt Anh
Qu
ỳ
n
h
C
hi

1

Hà
A
n
h
B
í
c
h

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

1. Chọn câu trả lời đúng nhất. Cánh tay đòn của lực là
A. khoảng cách từ trục quay

đến giá của lực.

C. khoảng cách từ điểm đặt
của lực đến giá trục quay.

B. khoảng cách từ trục quay

đến điểm đặt của lực.

D. Không có đáp án đúng.

QUAY VỀ

2. Tác dụng làm quay của lực phụ thuộc vào
A. cánh tay đòn của lực.

B. độ lớn của lực.

C. khoảng cách từ trục quay đến
giá của lực.

D. Cả A,B,C đều đúng.

QUAY VỀ

3. Chọn đáp án sai khi nói về quy tắc moment lực?
A. Tổng các lực tác dụng lên vật
bằng 0.
C. Chỉ áp dụng được quy tắc
moment lực đối với một điểm duy
nhất là trọng tâm của vật.

QUAY VỀ

B. Tổng các lực tác dụng lên
trọng tâm của vật bằng 0.

D. Tổng các lực tác dụng lên
vật khác 0.

4. Một lực F=10 N tác dụng vào một chiếc cờ lê có cánh tay
đòn d = 20 cm. Moment của lực này là
A. M = 200 N.m.

B. M = 2 N/m.

C. M = 2 N.m.

D. M = 0,2 N.m.

QUAY VỀ

5. Một lực F1=10 N tác dụng vào vật tại vị trí cách trục quay d 1=20 cm.
Muốn vật cân bằng, lực F2=5 N phải tác dụng tại vị trí cách trục quay bao
nhiêu ?

A. 10 cm.

B. 40 cm.

C. 30 cm.

D. 20 cm.
QUAY VỀ

6. Khi một vật rắn quay quanh một trục thì tổng mômen
lực tác dụng lên vật có giá trị
A. luôn dương.

B. luôn âm.

C. khác 0.

D. bằng 0.

QUAY VỀ

7. Đơn vị của mômen lực M = F. d là
A. m/s

B. N.m

C. kg.m

D. N.kg

QUAY VỀ

8. Giá của lực là
A. đường thẳng chứa lực

B. đường thẳng chứa vật

C. đường thẳng đi qua trục
quay

D. đường thẳng không cắt
trục quay

QUAY VỀ

9. Moment của một lực đối với trục quay là đại
lượng đặc trưng cho:
A. tác dụng kéo của lực

B. tác dụng uốn của lực

C. tác dụng làm quay của
lực

D. tác dụng nén của lực

QUAY VỀ

VẬN DỤNG
Em hãy tìm trong nhà những
dụng cụ có tác dụng tăng độ
dài của tay đòn để dễ thực

Tay quay của máy xay, máy ép

hiện một chuyển động quay

thủ công.

nào đó.

Dụng cụ mở nắp chai
Tua vít cán dài.

VẬN DỤNG
Câu hỏi: Hình 21.2 mô tả chiếc thước
mảnh OA, đồng chất dài 50cm, có thể
quay quanh trục quay cố định ở đầu O.
a. Trong các tình huống ở hình 21.2a,b
thước OA quay theo chiều kim đồng hồ
hay ngược chiều kim đồng hồ ?
b. Tính moment lực ứng với mỗi tình
huống trong hình 21.2

Trả lời:
a.
• Hình a thước OA quay theo chiều kim đồng hồ
• Hình b quay theo ngược chiều kim đồng hồ
b. Moment lực trong:
• Hình a :
M = F x d = 4 x 0.5= 2 (N.m)
• Hình b : M = F x d = 2.0,5.cos  ≈ 0,94 (N.m)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
●Ôn tập kiến thức đã học ở mục I và II bài 21
●Chuẩn bị nội dung mục III và IV bài 21

VẬN DỤNG
Em hãy tìm trong nhà những
dụng cụ có tác dụng tăng độ
dài của tay đòn để dễ thực
hiện một chuyển động quay

Dùng dây buộc vào nút bấm

nào đó.

của quạt treo tường để dễ
dàng điều khiển cái quạt.

Lâm
Kiệt
h
n
á
h
K
Việt
Hưởng
Gia Hưng
Huy
Duy
H ưn
Hi
ển
g
Hâ
n

h
n
i
M

ư
h
T

Vòng Quay
May Mắn 10A3

g
n
Đă ng
ơ
ư
Ph
t
ạ
Đ
Vũ

My
Ph
o
n
g
Qu
ỳ
nh

Tú
Lý

Lan

Anh

o
Bả
Gia
nh
ná
Trầ

Chung

Bích Trâm

Kim Chi

Q. Chi
Tr
ọ
n
g
B
ắc
Xu
â
n
T
B
h
ắ
c
á
iB
ả
o

ên
g
Uy
ờn
u
Cư
Th
Văn

Lưu Đạt
Thê Duy
Văn Duy
Dũng
Dư
Nh ơng
un
g

QUAY