TRƯỜNG THCS GIA CÁT
TỔ KHOA HỌC TỰ NHIÊN

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
PHÂN MÔN SINH HỌC
NĂM HỌC 2022 - 2023

GIÁO VIÊN: NÔNG THỊ NHUNG

KIỂM TRA BÀI
Quá trình trao
đổi chất và
chuyển hóa có
vai trò gì đối với
sinh vật?

TIẾT 83 – 84 BÀI 22 QUANG HỢP
NỘI
DUNG:
Khái quát về quang hợp

I

1. Khái niệm
2. Phương trình tổng quát

Tiết 1

3.Mối
quan
hệ
giữa
TĐV
và
chuyển
I
hóa năng lượng trong quang hợp
Tiết 2
II Vai trò của lá cây với chức năng quang
hợp

TIẾT 83 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT

I

Khái quát về quang hợp

1. Khái niệm quang hợp

Cây xanh chỉ cần trồng ở nơi
có ánh sáng, được tưới nước là
có thể sống và lớn lên, hầu hết
các loài sinh vật khác như
động vật hay con người có làm
được như vậy không?

TIẾT 83 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
I. Khái quát về quang hợp
1. Khái niệm quang hợp
Trò chơi: Tiếp sức
Xác định nguyên liệu cây
lấy vào, sản phẩm tạo ra
trong quá trình quang hợp.
+ GV thành lập 2 đội chơi.
Có sẵn tấm bìa ghi những
từ: Nước, Carbondioxide,
Glucose, Oxygen, Diệp lục,
Ánh sáng, ghi chiều mũi
tên. Cho HS quan sát tranh
một cơ thể thực vật.

2
1
3
4

5

TIẾT 83 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
I. Khái quát về quang hợp
1. Khái niệm quang hợp
Trò chơi: Tiếp sức
+ Khi GV hô bắt đầu lần
lượt HS số 1 của mỗi đội
lên gắn chú thích cho sơ
đồ sau đó về chỗ đưa lại
các mảnh bìa để HS số 2
lên gắn tiếp … Cứ như vậy
cho đến hết thời gian quy
định. Nhóm nào hoàn
thành nhanh, chính xác thể
hiện được những chất cây
lấy vào và tạo ra trong quá
trình quang hợp nhóm đó
thắng

2
1
3
4

5

TIẾT 83 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
I. Khái quát về quang hợp
1. Khái niệm quang hợp
Quan sát tranh bức tranh
vừa hoàn, em hãy cho biết:
liệu
Nguyên Nguyên
liệu:
Carbon
dioxide,
Vây các
(các
chấtyếu
lấy tố
Sản phẩm
(chất
nước. Sản
phẩm
thamcủa
giaquá
trongtạo thành:
vào)
tạo ra) của quá
oxygen, quá
chất
hữu
cơ. Các yếu
trình
quang
trình
quang
trình quang hợp?
hợp
tố tham gia:hợp?
Ánhlà?sáng, diệp lục.

TIẾT 83 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
I. Khái quát về quang hợp
1. Khái niệm quang hợp
* Phương trình tổng quát
Nước + carbon dioxide → Glucose + Oxygen
* Khái niệm quang hợp
Quang hợpViết
là quá
trình lá cây sử dụng
phương
nước và trình
khí carbon
dioxide nhờ năng
Quang
tổng
hợp
quát
là
lượng ánhcủa
sáng
được diệp lục hấp
quá
gì??đãtrình
thu để tổng
hợphợp?
chất hữu cơ và giải
quang
phóng oxygen.

TIẾT 83 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
I. Khái quát về quang hợp
1. Khái niệm quang hợp
Quang hợp là quá trình lá cây
sử dụng nước và khí carbon
dioxide nhờ năng lượng ánh
sáng đã được diệp lục hấp thu
để tổng hợp chất hữu cơ và giải
phóng oxygen.
2. Phương trình tổng quát
Nước + carbon dioxide
Glucose + Oxygen

→

3. Mối quan hệ giữa trao đổi
chất và chuyển hóa năng
lượng trong quang hợp

KIỂM TRA VIẾT 15 PHÚT
1. Viết sơ đồ tóm tắt quá trình quang hợp.
2. Hãy xác định: các chất tham gia, các chất tạo thành và điều
kiện của quá trình quang hợp?
3. Trong quang hợp có xảy ra quá trình trao đổi chất không?
Tại sao?
1. Viết sơ đồ tóm tắt quá trình quang hợp.
Nước + Khí cacbônic ánh sáng
Tinh bột + Khí ôxi
(rễ hút từ đất) (lá lấy từ không khí)

chất diệp lục (trong lá)

(lá nhả ra ngoài
môi trường)

2. Các chất tham gia, các chất tạo thành và điều kiện của
quá trình quang hợp.
- Các chất tham gia : khí cacbônic, nước.
- Các chất tạo thành : tinh bột, khí ôxi.
- Điều kiện : có ánh sáng.

3. Thế nào là trao đổi chất?
4. Quá trình chuyển hóa là gì?
3. Trao đổi chất là quá trình cơ thể lấy các chất từ môi trường,
biến đổichúng thành các chất cần thiết cho cơ thể, và tạo năng
lượng cung cấp cho các hoạt động sống, đồng thời trả lại cho
môi trường các chất thải
4. Chuyển hóa là quá trình biến đổi năng lượng từ dạng này
sang dạng khác

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
I. Khái quát về quang hợp
3. Mối quan hệ giữa trao đổi chất
và chuyển hóa năng lượng trong
quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng
Quan sát hình, cho biết:
Nguồn cung cấp năng lượng cho thực
vật thực hiện quá trình quang hợp.

Ánh sáng mặt trời
Hình. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng
Quan sát hình, cho biết:
Những chất nào được trao đổi giữa tế
bào lá và môi trường

Nước (H2O)
Carbon dioxide (CO2)
Hình. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng
Quan sát hình, cho biết:
Dạng năng lượng đã được chuyển
hóa trong quá trình quang hợp?

Quang năng  Hóa năng

Hình. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
Vì sao nói: “Trong quá trình quang hợp trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
luôn diễn ra đồng thời”?
Ánh sáng Mặt trời
(quang năng)

Trả lời

CO2 + H2O  C6H12O6 + O2
Hóa năng

1. Quá trình trao đổi chất trong
quang hợp ở lá cây luôn đi cùng
với chuyển hoá năng lượng ánh
sáng thành năng lượng hoá học
trong các hợp chất hữu cơ.

Hình. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)

Vì sao nói: “Trong quá trình quang hợp trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
luôn diễn ra đồng thời”?

Trả lời

Ánh sáng Mặt trời
(quang năng)

CO2 + H2O  C6H12O6 + O2
Hóa năng

2. Không có quá trình trao đổi
chất, cây sẽ không có nguyên
liệu để thực hiện quá trình
chuyển hoá năng lượng.

Hình. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng
Tóm lại: trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng trong quá trình quang hợp
diễn ra đồng thời có mối quan hệ
chặt chẽ và luôn diễn ra đồng thời.

Ánh sáng Mặt trời
(quang năng)

CO2 + H2O  C6H12O6 + O2
Hóa năng

Hình. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)

Hoàn thành bảng thông tin sau
Quá trình trao
đổi chất
Quang hợp
Quá trình chuyển
hóa năng lượng

Chất lấy vào

Chất tạo ra

Nước
?
Carbon dioxide

Chất hữu cơ
?
Oxygen

Năng lượng
hấp thụ

Năng lượng
tạo thành

Ánh sáng mặt
?
trời

Năng lượng hóa
?
học

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
I. Khái quát về quang hợp
3. Mối quan hệ giữa trao đổi
chất và chuyển hóa năng
lượng trong quang hợp
Trong quá trình quang
hợp, các chất được trao
đổi giữa tế bào lá và môi
trường là carbondioxide,
nước, oxygen, glucose.
Năng lượng được chuyển
hóa từ quang năng thành
hóa năng.

?. Những chất nào được trao đổi
giữa tế bào lá và môi trường và
dạng năng lượng nào được chuyển
hóa trong quá trình quang hợp.

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
I. Khái quát về quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
I. Khái quát về quang hợp
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
G©n3l¸

1PhiÕn l¸
2 l¸
Cuèng

Các bộ phận của lá

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
I. Khái quát về quang hợp
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp

Lá của một số loại cây

Quan sát hình 19.2 nhận xét hình dạng, kích thước, màu sắc của
phiến lá. So sánh diện tích bề mặt của phiến lá với cuống lá.

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
I. Khái quát về quang hợp
II. Vai trò của lá cây với
chức năng quang hợp

Hình 22.3. Sơ đồ mô tả vai trò của lá với
chức năng quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
I. Khái quát về quang hợp
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp

Hình thái cấu tạo của lá phù hợp chức năng quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp

Cấu tạo của lá cây

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với
chức năng quang hợp

Sự trao đổi khí qua khí khổng mở trong quang hợp ở lá cây

Khí khổng mở (a) và khí khổng đóng

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp là cơ quan chủ yếu
thực hiện quá trình quang hợp
PHIẾU HỌC TẬP
Câu 1. Đọc thông tin SGK mục II và quan sát Hình 22.3 rồi hoàn thành nội
dung bảng 22.2 sau
Bộ phân

Đặc điểm

Vai trò trong quang hợp

Phiến lá
Lục lạp
Gân lá
Khí khổng

 
 
 
 

 
 
 
 

Câu 2. Ở các loài cây có lá biến đổi như xương rồng, cành giao, … bộ phận
nào trên cây sẽ thực hiện quá trình quang hợp?

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
Câu 1:
Bộ
phân
Phiến
lá

Lục
lạp

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP

Đặc điểm Vai trò trong quang hợp
Có dạng
bản
mỏng,
diện tích
bề mặt
lớn.

Chứa
nhiều
diệp lục
Gân lá Phân bố
nhiều trên
phiến lá
Khí
Phân bố
khổng nhiều trên
lớp biểu
bì.

Phiến lá dạng bản mỏng thuận
lợi cho sự trao đổi khí CO2 và
O2; diện tích bề mặt lớn làm
tăng diện tích tiếp xúc và khả
năng hấp thụ ánh sáng.
Diệp lục hấp thụ ánh sáng để
quang hợp.
Gân lá giúp vận chuyển
nguyên liệu và sản phẩm của
quang hợp.
Khí khổng là nơi khí CO2 đi từ
bên ngoài vào bên trong lá và
khí O2 đi từ trong lá ra ngoài
môi trường.

Cấu tạo của lá cây

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
Câu 2. Ở các loài cây có lá biến
đổi như xương rồng, cành giao,
… bộ phận nào trên cây sẽ thực
hiện quá trình quang hợp?
Ở các loài cây có lá biến đổi
như xương rồng, cành giao,
… phần thân non màu xanh
thực hiện quang hợp. Các
phần xanh của cây (thân) có
sắc tố diệp lục nên vẫn thực
hiện được quang hợp.

Xương rồng

Cành giao

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
- Phiến lá có dạng bản mỏng, diện
tích bề mặt lớn.
- Trên phiến lá có nhiều gân giúp
vận chuyển nguyên liệu và sản
phẩm quang hợp
- Lớp biểu bì lá có nhiều khí khổng
(là nơi carbon dioxide đi từ bên
ngoài vào bên trong lá và khí
oxygen đi từ trong lá ra ngoài môi
trường).
- Lá chứa nhiều lục lạp (bào quan
quang hợp) chứa diệp lục có khả
năng hấp thụ và chuyển hóa năng
lượng sánh sáng. Chất hữu cơ được
tổn hợp tại lục lạp.

Cấu tạo của lá cây

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp

Cách xếp lá trên thân và cành cũng giúp lá thu nhận nhiều ánh
sáng. Ở các mấu thân hoặc cành, lá thường xếp so le và mặt lá
thường vuông góc với tia sáng mặt trời để thu nhận được nhiều
ánh sáng nhất.

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức
Cây sồi lá đỏ
năng quang hợp
Vì sao lá cây có màu xanh?
Những cây lá không có màu
xanh có quang hợp được không?
Ngoài sắc tố màu xanh lục
(chlorophyll) chứa trong lục lạp
còn có sắc tố cam, đỏ, tím, …
Tùy vào tỉ lệ sắc tố chứa trong lá
cây mà chúng sẽ màu sắc khác
nhau. Do đó, các loại lá đó dù
không có màu xanh lục nhưng
chúng vẫn chứa diệp lục và có
khả năng quang hợp bình
thường.

Cây huyết dụ

Cây phong
lá đỏ
Lá tía
tô

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
?. Vì sao ở đa số các loài thực vật,
mặt trên của lá có màu xanh đậm
hơn mặt dưới của lá?
Vì lục lạp tập trung nhiều ở mặt
trên của lá để có thể hấp thụ ánh
sáng nhiều hơn, thực hiện quang
hợp có hiệu quả.

Cấu tạo của lá cây

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
EM CÓ BIẾT
Mật độ khí khổng của lá rất lớn,
cứ 1cm2 diện tích mặt lá có
khoảng 30 000 khí khổng.
Số lượng khí khổng ở mặt trên và
mặt dưới của lá khác nhau tùy
theo loài thực vật. Đa số các loài
thực vật có số lượng khí khổng ở
mặt trên ít hơn mặt dưới

Cấu tạo của lá cây

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
EM CÓ BIẾT
Hầu hết các cây có lá dạng bản dẹt tuy nhiên một số loài cây có
lá dạng hình kim như thông, cây tùng, cây trắc bách diệp, …

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
Nhiều loài thực vật thủy sinh (sen, súng, …) mặt trên
của lá lại có số lượng khí khổng nhiều hơn mặt dưới.

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
Một số loài thực vật khác (ngô, lúa mì, …) có số lượng
lỗ khí tương đối đồng đều giữa hai mặt của lá.

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
Vì sao trong bể kính nuôi cá người ta thường cho vào các loại
cây thủy sinh (ví dụ rong đuôi chó)?
Khi rong và cây thuỷ sinh quang hợp sẽ cung cấp thêm khí
oxygen cho cá.

TIẾT 84 BÀI 22 QUANG HỢP Ở THỰC VẬT (Tiếp theo)
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
Vì sao trong nông nghiệp để tăng năng suất, người ta thường dùng
đèn để chiếu sáng vào ban đêm ở một số loại cây trồng?
Việc chiếc sáng vào ban đêm làm tăng cường độ quang hợp, giúp
cây tổng hợp chất hữu cơ nhiều hơn. Điều này làm tăng năng suất
cây trồng.

LUYỆN TẬP
Câu 1: Trong quá trình quang hợp, nước được lấy từ đâu?
A. Nước được lá lấy từ đất lên.
B. Nước được rễ hút từ đất lên thân và đến lá.
C. Nước được tổng hợp từ quá trình quang hợp.
D. Nước từ không khí hấp thụ vào lá qua các lỗ khí.
Câu 2: Sản phẩm của quang hợp là
A. nước, carbondioxide.
B. ánh sáng, diệp lục.
C. oxygen, glucose.
D. glucose, nước.

LUYỆN TẬP
Câu 2: Trong các phát biểu sau đây về quang hợp, có bao nhiêu
phát biểu đúng
I. Chỉ có lá mới có khả năng thực hiện quang hợp.
II. Nước là nguyên liệu của quang hợp, được rễ cây hút từ môi
trường bên ngoài vào vận chuyển qua thân lên lá.
III. Không có ánh sáng, cây vẫn quang hợp được.
IV. Trong quang hợp, năng lượng được biến đổi từ quang năng
thành hóa năng.
V. Trong lá cây, lục lạp tập chung nhiều ở tế bào lá.
A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 4.

VẬN DỤNG
Kể tên các loại cây cảnh trồng trong nhà mà vẫn tươi tốt? Em
hãy giải thích cơ sở khoa học của hiện tượng đó. Nêu ý nghĩa
của việc để cây xanh trong phòng khách.
Nhiều loại cây
cảnh trổng trong
nhà mà vẫn
xanh tót do nhu
cầu chiếu sáng
của cây không
cao, thường là
nhóm cây Ưa
bóng. Ví dụ: cây
trầu bà, cây kim
ngân, cây dương
xỉ,...

VẬN DỤNG
Bà ngoại của Mai có một mảnh vườn nhở trước nhà. Bà đã gieo
hạt rau cải ở vườn. Sau một tuần, cây cải đã lớn và chen chúc
nhau. Mai thấy bà nhổ bớt những cây cải mọc gần nhau, Mai
không hiểu được tại sao bà lại làm thế. Em hãy giải thích cho
bạn Mai hiểu ý nghĩa việc làm của bà.
Trồng cây với mật
độ phù hợp sẽ tạo
điểu kiện cho cây
được cung câp đủ
ánh sáng, không khí,
nước,... giúp cây thực
hiện tốt quá trình
quang hợp, tổng hợp
chất hữu cơ.

Em hãy cho biết tại sao
phải trồng cây gây rừng.
Cây có vai trò giữ đất,
giữ nước. Rừng nhiều cây
xanh chức năng này sẽ
tăng lên. Mất rừng làm
tăng nguy cơ xảy ra sạt lở,
xói mòn đất, lũ lụt, hạn
hán,…Do đó, chúng ta
phải tích cực bảo vệ rừng,
trồng cây gây rừng hằng
năm.