Bài 23
MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUANG HỢP

I/ Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp.

Đọc TT SGK và cho biết : các yếu tố ảnh hưởng
đến quang hợp?
H1. Các yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp: Ánh
sáng, nước, khí carbon dioxide, nhiệt độ.

H2. Hãy kể tên những loài cây ưa bóng và
ưa sáng mà em biết ?

Quan sát biểu đồ cho biết ảnh hưởng của nồng độ khí CO2 đến
quang hợp có giống nhau ở các loài cây không? Giải thích?

Biểu đồ thể hiện ảnh hưởng của nồng độ khí CO2 ngoài môi trường đến quang hợp ở cây bí đỏ và cây đậu

H3. Ảnh hưởng của nồng độ khí
CO2 đến quang hợp không giống nhau ở
các loài cây. Vì khả năng hấp thụ CO2
phụ thuộc vào số lượng khí khổng ở lá,
điều kiện môi trường sống ( độ ẩm, gió,
ánh sáng), điều kiện môi trường sống sẽ
ảnh hưởng đến độ mở khí khổng, khả
năng khuếch tán khí vào khí khổng.

Quan sát biểu đồ cho biết ảnh hưởng của nhiệt độ đến quang
hợp có giống nhau ở các loài cây không? Giải thích?
khoai tây
Cà chua
Dưa chuột

Biểu đồ thể hiện ảnh hưởng của nhiệt độ đến quang hợp ở cây khoai
tây, cây cà chua và cây dưa chuột*

H3. Cho biết ảnh hưởng của nhiệt độ đến
quang hợp có giống nhau ở các loài cây
không?

- Nhiệt độ thuận lợi nhất cho hầu hết các
loài cây quang hợp là từ 25°C – 35°C.
- Khi nhiệt độ giảm xuống quá thấp
(thường dưới 10°C) hoặc tăng lên quá cao
(trên 40°C) sẽ làm ức chế hoạt động của các
enzyme quang hợp khiến quá trình quang
hợp sẽ giảm dần, thậm trí là dừng hẳn.

PHIẾU HỌC TẬP
1. Đọc thông tin trong mục I, thảo luận nhóm và hoàn thành theo mẫu Bảng 23.1.
Bảng 23.1

Yếu tố

Ảnh hưởng đến quang hợp

Ánh sáng

?

Nước

?

Khí carbon dioxide

?

Nhiệt độ

?

2. Giải thích vì sao nên trồng cây đúng thời vụ và đảm bảo mật độ phù hợp?
3. Ở những khu công nghiệp hay nơi có nhiều nhà máy, nồng độ khí carbon
dioxide thường tăng cao. Quang hợp của cây trồng tại đó bị ảnh hưởng như
thế nào?
4. Vào những ngày nắng nóng hoặc trời rét đậm, người làm vườn thường che
nắng hoặc chống rét (ủ ấm gốc) cho cây. Em hãy giải thích ý nghĩa của việc
làm đó?

1
Yếu tố

1.

Ảnh hưởng đến quang hợp

Ánh sáng

- Trong giới hạn cho phép, khi cường độ ánh sáng tăng thì hiệu quả quang
hợp sẽ tăng. Nhưng ánh sáng quá mạnh sẽ làm lá cây bị “đốt nóng”, làm
giảm hiệu quả quang hợp.

Nước

- Nước vừa là nguyên liệu của quang hợp, vừa là yếu tố tham gia vào việc
đóng, mở khí khổng, liên quan đến sự trao đổi khí.
- Khi cây hấp thụ đủ nước, quang hợp diễn ra bình thường. Khi cây thiếu
nước, khí khổng đóng lại, lượng khí CO2 khuếch tán vào lá cây giảm khiến
quang hợp giảm.

Khí
carbon
dioxide

- Trong giới hạn cho phép, khi cường độ khí carbon dioxide tăng thì hiệu quả
quang hợp sẽ tăng.
- Khi hàm nồng độ khí carbon dioxide tăng quá cao (khoảng 0,2%) hoặc giảm
xuống quá thấp (thấp hơn 0,008% - 0,01%), cây sẽ không quang hợp được.

Nhiệt độ

- Nhiệt độ thuận lợi nhất cho hầu hết các loài cây quang hợp là từ 25°C –
35°C.
- Khi nhiệt độ giảm xuống quá thấp (thường dưới 10°C) hoặc tăng lên quá cao
(trên 40°C) sẽ làm ức chế hoạt động của các enzyme quang hợp khiến quá
trình quang hợp sẽ giảm dần, thậm trí là dừng hẳn.

2.- Mỗi loài cây khác nhau lại thích nghi với những điều kiện khí hậu (nhiệt độ,
ánh sáng, độ ẩm,…) khác nhau, điều kiện khí hậu không thích hợp sẽ khiến hoạt
động quang hợp của cây bị ức chế . Do đó, phải trồng cây đúng thời vụ để có nhiệt
độ, ánh sáng, độ ẩm,… phù hợp nhất giúp cây quang hợp tốt, sinh trưởng nhanh,
năng suất cao.
- Mật độ cây trồng quá dày sẽ dẫn đến tình trạng thiếu nước, ánh sáng, các
nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu nên quá trình quang hợp của các cây bị
hạn chế. Do đó, cây trồng với mật độ quá dày thường còi cọc, năng suất thấp.
Ngược lại, cây trồng quá thưa sẽ dẫn đến tình trạng lãng phí các nguồn sống
được cung cấp khiến hiệu quả kinh tế thu được không cao. Vì vậy nên trồng cây
với mật độ thích hợp để cây sinh trưởng và phát triển tốt nhất, đem lại hiệu quả
kinh tế cao.
3. Ở những khu công nghiệp hay nơi có nhiều nhà máy, nồng độ khí carbon
dioxide thường tăng cao. Nếu nồng độ khí carbon dioxide tăng quá cao, hiệu quả
quang hợp của cây trồng tại đó thường giảm đi hoặc cây có thể chết vì ngộ độc
CO2.
4. Vào những ngày nắng nóng hoặc trời rét đậm, người làm vườn thường che
nắng hoặc chống rét (ủ ấm gốc) cho cây. Việc làm đó nhằm mục đích giữ cho
nhiệt độ xung quanh cây trồng không quá nóng hoặc cây quá lạnh, quá trình quang
hợp sẽ chậm hoặc có thể ngừng lại hẳn. Điều đó thuận lợi cho quang hợp, tạo
nhiều chất hữu cơ cho cây sinh trưởng tốt, năng suất cao.

Che nắng cho cây

Ủ ấm cho cây

I/ Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp.
- Các yếu tố đã ảnh hưởng đến quang hợp
là: ánh sáng, nhiệt độ, hàm lượng khí
carbon dioxide, nước.
- Các loài cây khác nhau đòi hỏi các yếu tố
đó khác nhau.
II/ Vận dụng những hiểu biết về quang hợp
trong việc trồng và bảo vệ cây xanh.

Thảo luận theo nhóm và trả lời các câu hỏi:
H4. Quang hợp ở cây xanh có ý nghĩa gì?
Quá trình quang hợp tạo ra sản phẩm là khí oxygen và
các chất hữu cơ cần cho sự sống của tất cả các sinh vật.
Ngoài ra còn cân bằng, điều hòa không khí,…
H5. Hãy trình bày các biện pháp bảo vệ cây xanh tại
nhà, trong trường học của em hoặc nơi em sinh sống?
Biện pháp bảo vệ cây xanh như:
- Trồng cây đúng mật độ.
- Thường xuyên tưới nước, bón phân, nhổ sạch cỏ dại
cho cây
- Tuyên truyền cho học sinh, mọi người ý thức bảo vệ
môi trường, bảo vệ cây xanh, không bẻ cây, giẫm lên cây,
hoa.
- Không vứt rác bừa bãi xung quang bồn cây,…

H6. Tại sao ở các thành phố hoặc nơi đông dân
cư sinh sống lại cần trồng nhiều cây xanh?
H6. Việc trồng cây xanh ở các thành phố hoặc
nơi đông dân cư sinh sống đem lại nhiều lợi ích:
- Điều hòa lượng khí CO2 và O2 trong không khí.
- Góp phần làm sạch không khí: Tán cây giúp cản
bụi bẩn, có thể có khả năng hấp thụ một số khí độc.
- Góp phần ổn định nhiệt độ môi trường: Cây có
quá trình thoát hơi nước giúp điều hòa nhiệt độ
không khí.
- Góp phần giảm ô nhiễm tiếng ồn.
- Giúp tạo cảnh quan giúp con người thư giãn,…

Hàng năm toàn bộ thực vật trên trái đất
quang hợp nhả ra khoảng 400 tỉ tấn oxi

Người

Hầu
hết tất
cả
sinh
vật

Quang hợp

Khí ôxygen

Động vật

Thực vật

Vi sinh vật

Nấm

Hô hấp của sinh vật và nhiều hoạt động sống của con
người đều thải ra khí Cacbônic vào không khí, nhưng nhờ
quá trình quang hợp lấy vào khí nên tỉ lệ chất khí này
trong không khí nhìn chung không tăng
Khí carbon
dioxide
Hô hấp

Cây xanh hấp thụ
khí carbon
dioxide

Trồng và bảo vệ cây xanh

II/ Vận dụng những hiểu biết về quang hợp trong
việc trồng và bảo vệ cây xanh.

- Quá trình quang hợp tạo ra sản phẩm là khí
oxygen và các chất hữu cơ cần cho sự sống
của tất cả các sinh vật kể cả con người.
- Con người có thể vận dụng những hiểu biết
về quang hợp trong việc trồng và bảo vệ cây
xanh nhằm giúp cây sinh trưởng nhanh, phát
triển tốt, nâng cao năng suất cây trồng, góp
phần nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ
môi trường.

Luyện tập: trả lời các câu hỏi sau:
H7.Các yếu tố chủ yếu ngoài môi trường ảnh hưởng đến quang hợp là
A. Nước, hàm lượng khí carbon dioxide, hàm lượng khí oxygen.
B. Nước, hàm lượng khí carbon dioxide, ánh sáng, nhiệt độ.
C. Nước, hàm lượng khí oxygen, ánh sáng.
D. Nước, hàm lượng khí oxygen, nhiệt độ.
H8. Các khẳng định sau đây đúng hay sai?
TT

Khẳng định

1

Cây ưa sáng có nhu cầu ánh sáng thấp

2

Cường độ quang hợp tỉ lệ thuận với cường độ ánh sáng

3

Khi tế bào khí khổng mất nước thì khí khổng mở để CO2
khuếch tán vào trong lá

4

Đa số thực vật bậc cao ở vùng nhiệt đới, khi nhiệt độ thấp
(dưới 10 °C) sẽ làm giảm hoặc ngừng quá trình quang hợp

5

Không có quang hợp thì không có sự sống trên Trái Đất

Đúng/Sai

Luyện tập: trả lời các câu hỏi sau:
H7.Các yếu tố chủ yếu ngoài môi trường ảnh hưởng đến quang hợp là
A. Nước, hàm lượng khí carbon dioxide, hàm lượng khí oxygen.
B. Nước, hàm lượng khí carbon dioxide, ánh sáng, nhiệt độ.
C. Nước, hàm lượng khí oxygen, ánh sáng.
D. Nước, hàm lượng khí oxygen, nhiệt độ.
H8. Các khẳng định sau đây đúng hay sai?
TT

Khẳng định

Đúng/Sai

1

Cây ưa sáng có nhu cầu ánh sáng thấp

Sai

2

Cường độ quang hợp tỉ lệ thuận với cường độ ánh sáng

Sai
Sai

3

Khi tế bào khí khổng mất nước thì khí khổng mở để CO2
khuếch tán vào trong lá

Đúng

4

Đa số thực vật bậc cao ở vùng nhiệt đới, khi nhiệt độ thấp
(dưới 10 °C) sẽ làm giảm hoặc ngừng quá trình quang hợp

5

Không có quang hợp thì không có sự sống trên Trái Đất

Đúng

Vận dụng:
H9. Tại sao lúa và một số cây trồng khác bị thiếu nước
vào giai đoạn ra hoa, trổ bông thì khi thu hoạch hạt thường
bị lép, quả nhỏ, năng suất thấp? Từ đó em rút ra được kinh
nghiệm gì?
H10. Ông bà của Hoa có một mảnh vườn, ông bà đang
trồng các cây ăn quả như vải, nhãn, dừa. Hoa và mẹ muốn
trồng thêm các loại cây rau, cây gia vị phù hợp mùa vụ như
mướp, bầu, bí ngô, mồng tơi, lá lớp,…để cung cấp cho các
bữa ăn hàng ngày. Ông bà khuyên Hoa và mẹ không nên
trồng vì sợ cây bị thiếu ánh sáng, không phát triển được.
Theo em ông bà của Hoa nói vậy có đúng không? Em hãy
giúp bạn Hoa lựa chọn những loại cây có thể trồng trong
vườn mà vẫn phát triển tốt.

Vận dụng:
H9. Trong suốt quá trình sinh trưởng cây trồng đều cần
nước, đặc biệt cho quá trình quang hợp tổng hợp chất
hữu cơ. Nếu cây thiếu nước quá trình quang hợp giảm,
chất hữu cơ tạo ra thấp. Hơn nữa giai đoạn ra hoa cần
huy động chất hữu cơ đó để tạo ra quả, hạt,…. Vì vậy
thiếu nước hạt sẽ lép, quả bé, năng suất thấp.
Từ đó ta cần cung cấp đủ nước cho cây, đặc biệt lúc cây
ra hoa, tạo quả.
H.10.
- Ông bà của Hoa nói không đúng vì mỗi loài cây có nhu
cầu ánh sáng khác nhau, các cây ưa sáng trồng ở nơi
quang đãng ánh sáng mạnh; cây ưa bóng trồng ở tầng
dưới ánh sáng yếu hơn.
- Các loại cây phù hợp trồng dưới tán cây: lá lốt, mồng tơi,
tía tô, diếp cá,…

Trò chơi: Bức tranh bí ẩn
Luật chơi: Lấy 2 đội chơi, mỗi đội 3 HS, chiếu hình ảnh bị
che bởi các miếng ghép. Bốc thăm, đội nào được lật ô
trước sẽ trả lời câu hỏi “Hình ảnh đó là gì?” Nếu đội đó
không trả lời được thì đội thứ 2 sẽ giành quyền trả lời. Đội
nào đưa ra được đáp án thì đội đó sẽ thắng cuộc.
- Sau khi trả lời đúng hình ảnh thì tiếp tục trả lời câu
hỏi:
+ Việc làm của hai bạn có ý ghĩa gì?
+ Quang hợp ở cây xanh có ý nghĩa gì?
+ Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quang hợp?