KHỞI ĐỘNG
Khi có dòng điện chạy trong mạch, ta
không nhìn thấy các hạt mang điện dịch
chuyển, nhưng ta có thể nhận biết được
sự tồn tại của dòng điện qua quan sát các
tác dụng của nó. Em có thể kể dòng điện
có những tác dụng gì trong đời sống
thường ngày của chúng ta nào?

Đèn
LED
Đèn
LED

Dung
dịch
muối
copper

+ Ví dụ:Dòng điện có những tác
dụng:
Tác dụng nhiệt.
Tác dụng phát sáng.
Tác dụng hóa học.
Tác dụng sinh lí.
Để nhận biết được các tác dụng của
dòng điện, bài này với các thí nghiệm
thực hành sẽ giúp các em hiểu đầy đủ
về các tác dụng của dòng điện.

Kể tên những tác dụng của
dòng điện mà em biết ?

BÀI 23:TÁC DỤNG
CỦA DÒNG ĐIỆN

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. TÁC DỤNG NHIỆT

2. TÁC DỤNG
PHÁT SÁNG

3. TÁC DỤNG HÓA
HỌC

4. TÁC DỤNG SINH
LÍ

1. Tác dụng nhiệt

Thí nghiệm

Chuẩn bị: nguồn điện 9 V, dây nối, công tắc K, sợi dây sắt
AB, vài mảnh giấy, điện trở R có giá trị nhỏ.
Tiến hành:
- Lắp mạch điện như Hình 23.1.

Đóng công tắc K. Quan sát hiện tượng xảy
ra với các mảnh giấy. Hiện tượng đó
chứng tỏ điều gì?

Dây sắt

Mảnh giấy nhỏ

Cầu chì

Khi đóng công tắc K, quan sát hiện tượng ta thấy, các mảnh
giấy dần bị nóng lên, nám đen để lâu hơn thì cháy đứt và rơi
xuống.

- Hiện tượng này chứng tỏ dòng điện làm dây AB nóng lên

Kết luận

Vật dẫn điện nóng lên khi có dòng điện chạy qua, đó là tác
dụng nhiệt của dòng điện.

Một số ví dụ trong đời sống ứng dụng tác dụng
Nêuđiện
một số ví dụ trong đời
nhiệt của dòng
sống ứng dụng tác dụng nhiệt
của dòng điện

Bàn là
MỞ RỘNG

Đèn sợi đốt

Quạt điện

Nồi cơm điện

Máy sấy

Máy khoan điện

Lò nướng

Bếp điện
Bình nóng lạnh

Một số dụng
cụ
điện
như
máy
khoan
điện,
quạt
Một số dụng cụ điện như máy
điện,... khi
hoạt
động,
thân
khoan
điện,
quạtphần
điện,...
khicủa
hoạtchúng có
nóng lên động, phần thân của chúng có
nóng
lên
không?
Khi các dụng cụ như máy khoan

Khi các dụng cụ này hoạt động, dòng điện có
điện, quạt điện,.. hoạt động, dòng
gây ra điện
tác có
dụng
nhiệt,
tác
dụng
nhiệt
lúc
này
là
gây ra tác dụng nhiệt không?
tác dụng
mong
hao phí điện
Nếukhông
có, đó có
phải làmuốn,
tác dụnggây
mong
muốn, có ích lợi hay không?
năng.

2.Tác dụng phát sáng
Thí nghiệm
Dụng cụ: Nguồn điện 3V; Đèn điốt phát quang Đ (đèn LED)
Điện trở R ; Công tắc K
Tiến hành
Lắp mạch điện theo sơ đồ

a) Hãy quan sát ảnh của đèn điôt phát
quang để nhận biết hai bản kim loại to,
nhỏ khác nhau ở bên trong đèn và hai
đầu dây bên ngoài nối với chúng.

b/ Thắp sáng đèn điôt phát quang bằng
cách nối hai đầu dây của đèn vào hai cực
của nguồn điện theo hình vẽ. Quan sát
xem đèn có sáng không ?
K

+ Pin -

Đèn không sáng

1. Bóng đèn bút thử điện:

2. Đèn điôt phát quang
(đèn LED):

Đèn
loại
Đảo LED
ngượcchỉ
haisáng
đầu khi
dâybản
đèn,kim
nhận
xét xem
nhỏ
bênđèn
trong
đènthìđược
vớiđicực
khi khi
sáng
dòngnối
điện
vào bản
dương
cực nàocủa
củapin
đènvà bản kim loại to hơn
được nối với cực âm.
K
_ Pin +

Kết quả thí nghiệm
Đảocông
ngược
hai
đầu
dâysátđèn
Đóng
tắc
K.
Quan
Đóng công tắc K, đèn không sáng
LED,
đóng
công
tắc
K.
Đèn
đèn đèn
LEDLED, đóng công tắc, đèn
Đảo ngược hai đầu dây
LED có sáng không?
sáng.
Qua thíđiện
Dòng
nghiệm
chạy có
quathể
đèn
rútLED
ra kết
đúng
luậnchiều
gì về(cực
tác dụng
dương
của đèn
dòngnối
điện.
với cực dương của nguồn điện, cực âm
của đèn nối với cực âm của nguồn điện) thì đèn phát
sáng.
Kết luận
Dòng điện có thể làm đèn điện phát sáng, đó là tác
dụng phát sáng của dòng điện.

Lưu ý
Đèn điôt phát quang chỉ cho dòng điện đi qua theo 1
chiều nhất định
Cực âm của đèn có bản cực lớn, chân ngắn
Cực dương của đèn có bản cực nhỏ, chân dài

EM CÓ BIẾT

Đèn LED là một điốt phát quang. Cho dòng điện chạy
qua đèn LED đúng chiều thì đèn phát sáng.
Dùng đèn LED vào mục đích chiếu sáng rất tiết kiệm
điện năng so với đèn sợi đốt vì nhiệt tỏa ra trên đèn
LED không đáng kể và tuổi thọ rất lớn.
Đèn LED còn được ứng dụng trong y học.

Quan sát một số hình ảnh về ứng dụng tác dụng phát
sáng dòng điện
Ví dụ ứng dụng tác dụng phát sáng của dòng điện
Nêu
trong thực
tế:ví dụ ứng dụng tác dụng
phát sáng của dòng điện
- Làm sáng bóng đèn bút thử điện để nhận biết có điện
trong thực tế.
hay không.
- Làm đèn đi - ốt phát quang (đèn LED) trong các
dụng cụ như ra - đi – ô, máy tính, điện thoại, …
- Làm đèn ống phát sáng: Có chất bột phát quang phủ
bên trong thành ống. Khi dòng điện chạy qua, chất bột
này phát sáng nên đèn nóng lên rất ít.

Ví dụ, dùng đèn LED với ánh sáng thích hợp có tác
dụng làm trẻ hóa da, trị mụn trứng cá trên da, trị bệnh
vàng da sơ sinh.

3. Tác dụng hóa học của dòng điện
Thí nghiệm
Chuẩn bị
Nguồn điện 6V
Bóng đèn pin Đ
Công tắc K
Bình đựng dung dịch muối copper (II) sulfate
(CuSO4)
Hai thỏi than được nối với hai cực của nguồn điện

Tiến hành
Lắp mạch điện như hình 23.4

Nắp nhựa

_

K

+

Thỏi than

Dung dịch
muối đồng
sunfat

Tiến hành
Kết quả Sau
thí nghiệm
vàicông
phút,
nhấc
tắc
K,
KhiĐóng
công
tắc
mở,
đèn
Khi đóng
công
tắc
K,
đèn
Đ
thỏi
than
nối
với
cực
có sángcác
Đ cóđèn
sángĐkhông,
sáng, chứng
tỏkhông?
cónguồn
dòng điện
điện
âm
của
thỏi than có màu gì?
chạy trong
phút,
ramạch.
ngoài,Sau
thỏivài
than
nhấc thỏi than
vớigì?
cực âm
cónối
màu
của nguồn điện ra ngoài, thỏi
than có màu đồng.

* Kết luận:

Dòng điện chạy qua dung dịch điện phân có thể làm
tách các chất khỏi dung dịch, đó là tác dụng hóa học
của dòng điện.

Quan sát một số hình ảnh về ứng dụng tác dụng hóa
học của dòng điện: mạ điện

Tác dụng hóa học của dòng điện được ứng dụng
trong công nghiệp mạ điện như: mạ đồng, mạ
vàng, mạ thiếc … để chống gỉ, làm đẹp.

4.Tác dụng sinh lí của dòng điện

Tác dụng sinh lí của dòng điện: dòng điện đi qua cơ
nàođộng
là tácvật
dụng
sinhcác
lí cơ co giật, có
thể người,Thế
cơ thể
sẽ làm
củađập,
dòngngạt
điện?
thể làm tim ngừng
thở và thần kinh bị tê liệt.
Nêu ví dụ ứng dụng tác
C1.Ví dụ ứng dụng tác dụng sinh lí của dòng điện
dụng sinh lí của dòng điện
trong thực tế:
trong
thực
tế. đau, gây tê,...
Điện châm (châm cứu):
giúp
giảm
 Sốc điện ngoài lồng ngực: cấp cứu tim mạch, chữa
các bệnh về thần kinh,…
C2.Vì trong dây điện có dẫn điện,và khi trời mưa thì
Vì
sao
khi
trời
mưa
gió
không
không khí và nước mưa dưới đất có tính dẫn điện
được
lại
gần
dây
điện
rơi
xuống
khiến cho dưới đất có điện, nếu lại gần dây điện rơi
mặt
đường?
xuống đất thì rất dễ bị điện truyền vào và bị điện giật.

Một số trường hợp xảy ra tai nạn điện

* TỔNG KẾT

Vật dẫn điện nóng lên khi có dòng điện chạy
qua, đó là tác dụng nhiệt của dòng điện.
-Dòng điện có thể làm đèn điện phát sáng,đó
là tác dụng phát sáng của dòng điện.
-Dòng điện chạy qua dung dịch điện phân có thể
làm làm tách các chất khỏi dung dịch, đó là tác
dụng hoá học của dòng điện.
-Dòng điện có tác dụng sinh lí khi đi qua cơ thể
người và động vật.
-

Câu 1:Khi có dòng điện chạy qua một bóng
đèn dây tóc, phát biểu nào sau đây là đúng?

A

Bóng đèn chỉ nóng lên

B
C
D

Bóng đèn chỉ phát sáng
Bóng đèn vừa phát sáng, vừa nóng
lên.
Bóng đèn phát sáng nhưng không
nóng lên

Câu 2: Dòng điện có tác dụng phát sáng khi chạy
qua dụng cụ nào dưới đây, khi chúng hoạt động bình
thường?
Máy bơm nước
chạy điện
Đèn báo của
tivi

A

D

B
C

Công tắc

Dây dẫn điện ở
Mars
gia đình

Câu 3:Cầu chì hoạt động dựa trên tác dụng
nào của dòng điện?
Tác dụng nhiệt

Một tác dụng
sinh lí

A

D

B

Tác dụng phát
sáng

C

Tác dụng hóa
học

Câu 4: Để mạ kẽm cho một cuộn dây thép thì
cần phải làm như thế nào?
A.Nối
cuộn dây thép với cực âm của nguồn điện rồi
A
nhúng vào dung dịch muối kẽm và đóng mạch cho
dòng điện chạy qua dung dịch một thời gian

B.Ngâm cuộn dây thép trong dung dịch muối kẽm
rồi đun nóng dung dịch
C.Ngâm cuộn dây trong dung dịch muối kẽm rồi cho
dòng điện chạy qua dung dịch này
D.Nối cuộn dây thép với cực dương của nguồn điện
rồi nhứng vào dung dịch muối kẽm và cho dòng điện
chạy qua dung dịch.

Câu 5:Nếu ta chạm vào dây điện trần (không có
lớp cách điện) dòng điện sẽ truyền qua cơ thể gây
co giật, bỏng thậm chí có thể gây chết người là do:
Tác dụng sinh lí
của dòng điện

A

Tác dụng nhiệt D
của dòng điện

Tác dụng hóa học
B của dòng điện

C Tác dụng từ của
dòng điện

VẬN DỤNG
Câu 1: Hãy khoanh và từ “Đúng” hoặc “Sai” các câu
dưới đây nói về tác dụng của dòng điện
STT

Nói về tác dụng của dòng điện

1 Bất cứ dòng điện nào cũng có tác dụng nhiệt, tác dụng
phát sáng và tác dụng hóa học.

Đúng Sai
Đúng Sai
S

2 Dòng điện chạy qua bình dung dịch điện phân chỉ có tác Đúng Sai
S
dụng hóa học.
3 Dây tóc bóng đèn điện sáng lên khi có dòng điện chạy Đúng
Đ Sai
qua là biểu hiện tác dụng nhiệt và tác dụng phát sáng của
dòng điện.
4 Dòng điện chạy qua bất cứ vật dẫn nào cũng gây ra tác
dụng nhiệt.

Đ Sai
Đúng

Câu 2: Dòng điện chạy trong mạch điện có thể gây ra
những tác dụng nào? Những tác dụng đó được ứng
dụng như thế nào trong đời sống và kĩ thuật?
Có thể gây ra các tác dụng: nhiệt, phát sáng, hóa học,
sinh lí.
- Ứng dụng tác dụng nhiệt: bóng đèn sợi đốt, bếp điện,
bàn là điện,...
- Ứng dụng tác dụng phát sáng: điốt phát quang (LED)
để trang trí, quảng cáo,...
- Ứng dụng tác dụng hóa học: mạ điện,...
- Ứng dụng tác dụng sinh lí: chữa bệnh,...

Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học.
Tìm hiểu nội dung Bài 24: Cường độ dòng điện và
hiệu điện thế