Bài 26: Một số yếu tố ảnh
hưởng đến hô hấp tế bào

Tại sao rau, quả cất giữ trong tủ lạnh lại lâu
hỏng hơn so với rau, quả để ngoài không khí?

2

Nhiệt độ ở trong tủ
lạnh thấp hơn so với nhiệt
độ bên ngoài → giảm quá
trình hô hấp tế bào của rau,
quả → giảm sự phân giải
các hợp chất hữu cơ → rau,
quả lâu hỏng hơn.

3

Theo em tại sao muốn cất giữ hạt ngô, thóc lâu người ta
thường phải phơi khô?

4

- Muốn cất giữ các loại hạt được lâu lại phải phơi khô
mà không để ẩm vì:
+ Ở nhiệt độ thường, khi có độ ẩm (hơi nước) cao thì
sẽ thúc đẩy quá trình hô hấp tế bào diễn ra mạnh gây
giảm sút về khối lượng và chất lượng các loại hạt.
+ Để bảo quản ta cần đưa cường độ hô hấp của nông
sản xuống mức tối thiểu bằng cách điều chỉnh các
yếu tố của môi trường (độ ẩm,…)
5

Nghiên cứu thông tin sgk, trả lời câu hỏi:
Nêu các yếu tố ảnh hưởng đến hô hấp?
- Nước
- Nhiệt độ
- Nồng độ khí oxygen
- Nồng độ khí carbon dioxide
6

1. Nước
Thí nghiệm

Hàm lượng nước
trong hạt

Cường độ hô hấp

Thí nghiệm 1

11% đến 12%

1,5 mg CO2/1 kg
hạt/giờ

Thí nghiệm 2

14% đến 15%

Tăng lên 4 đến 5 lần

Thí nghiệm 3

30% đến 35%

Tăng lên hang nghìn
lần

? Em hãy nhận xét về mối liên hệ liên quan giữa hàm
lượng nước và cường độ hô hấp của hạt
7

Thí nghiệm

Hàm lượng nước trong hạt Cường độ hô hấp

Thí nghiệm 1

11% đến 12%

1,5 mg CO2/1 kg hạt/giờ

Thí nghiệm 2

14% đến 15%

Tăng lên 4 đến 5 lần

Thí nghiệm 3

30% đến 35%

Tăng lên hàng nghìn lần

Từ bảng trên ta thấy hàm lượng nước tỉ lệ thuận với
cường độ hô hấp của hạt: Khi hàm lượng nước tăng thì cường
độ hô hấp của hạt sẽ tăng lên rất nhanh.

→Nước ảnh hưởng như thế nào đến quá trình hô hấp?
8

1. Nước
Nước là yếu tố liên quan trực tiếp đến hô hấp của tế
bào: Khi hàm lượng nước tăng thì cường độ hô hấp của hạt
sẽ tăng lên rất nhanh.

9

2. Nồng độ oxygen

10

Vì sao người ta thường làm đất tơi xốp trước khi gieo
trồng và tháo nước khi ngập úng?

11

Trong trồng trọt, người ta thường cày bừa đất
trước khi gieo trồng và tháo nước khi cây bị ngập úng
để tạo điều kiện thuận lợi cho oxygen khuếch tán vào
trong đất giúp rễ cây hấp thụ được oxygen một cách
dễ dàng → Khi rễ hấp thụ được oxygen, oxygen sẽ là
nguyên liệu để thực hiện quá trình hô hấp tế bào giúp
tạo ra năng lượng để rễ thực hiện chức năng hấp thụ
nước và muối khoáng cung cấp cho cây. Nhờ đó, cây
có thể sinh trưởng và phát triển được tốt hơn.
12

2. Nồng độ oxygen
Là nguyên liệu của hô hấp tế bào nên ảnh
hưởng trực tiếp đến hô hấp. Ở thực vật, nếu
nồng độ khí oxygen < 5%→Cường độ hô hấp
giảm.

13

3. Nồng độ carbon dioxide

14

15

Không nên để nhiều hoa và cây xanh trong phòng ngủ kín vì:
- Khi không có ánh sáng, đa số cây xanh ngừng quang hợp (lấy
carbonic và thải oxygen), nhưng vẫn duy trì quá trình hô hấp tế
bào (lấy oxygen và thải carbonic). Như vậy, khi đó, quá trình hô
hấp tế bào của cây và hoa sẽ lấy đi rất nhiều khí oxygen của
không khí trong phòng, đồng thời lại thải ra rất nhiều khí
carbonic.
- Mặt khác, trong phòng ngủ đóng kín cửa, không khí không được
đổi mới liên tục với môi trường bên ngoài phòng. 
⇒ Không khí trong phòng ngủ sẽ có hàm lượng oxygen ngày càng
thấp và hàm lượng carbonic ngày càng cao. Điều này sẽ gây ngạt
khí, ảnh hưởng đến tính mạng cho người ngủ trong phòng.
16

3. Nồng độ carbon dioxide
- Nồng độ khí CO2 ngoài môi trường từ 3%
đến 5% đã gây ức chế hô hấp.
- Ở người và động vật, khi nồng độ khí CO2
trong máu cao→ảnh hưởng quá trình hô hấp,
gây nguy hiểm tính mạng.

17

4. Nhiệt độ

18

Vì sao khi bị sốt cao, nhịp thở lại tăng lên? 

Khi bị sốt cao, quá trình hô hấp tế bào diễn ra
mạnh đòi hỏi cần cung cấp nhiều oxygen và thải ra
nhiều khí carbon dioxide. Do đó, để cung cấp đủ
oxygen và để tránh cơ thể bị nhiễm độc khí carbon
dioxide thì nhịp thở tăng lên.

19

4. Nhiệt độ
Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều ảnh
hưởng đến hô hấp tế bào. Ví dụ: Ở người, khi
nhiệt độ cơ thể lên trên 400C, hô hấp tế bào gặp
nhiều khó khăn.

20

II. Vận dụng hiểu biết về hô hấp vào thực tiễn

1. Hô hấp tế bào và vấn đề bảo quản nông sản

Nên điều chỉnh các yếu tố môi trường như thế nào để bảo quản
nông sản ?
21

Để bảo quản nông sản cần đưa cường độ hô
hấp của nông sản về mức tối thiểu (không để ngừng
hẳn quá trình hô hấp) bằng cách điều chỉnh các yếu
tố của môi trường như nước, nhiệt độ, nồng độ khí
carbon dioxide ở mức hợp lí:

Biện pháp

Giải thích

- Giảm hàm lượng nước trong - Giảm hàm nước lượng trong tế bào sẽ
tế bào xuống mức tối thiểu.
không có nguyên liệu và môi trường cho
các phản ứng hô hấp tế bào xảy ra →
Cường độ hô hấp tế bào giảm.
- Giảm (bảo quản lạnh) hoặc - Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp sẽ làm
tăng nhiệt độ thích hợp (sấy
giảm hoạt tính của các enzyme xúc tác
khô).
cho các phản ứng hô hấp tế bào xảy ra
→ Cường độ hô hấp tế bào giảm.
- Nồng độ khí CO2 quá cao sẽ ức chế quá
- Tăng nồng độ khí carbon
dioxide
trình hô hấp tế bào diễn ra,

1. Hô hấp tế bào và vấn đề bảo quản nông sản
Để bảo quản nông sản cần đưa cường độ hô
hấp của nông sản về mức tối thiểu (không để ngừng
hẳn quá trình hô hấp) bằng cách điều chỉnh các yếu
tố của môi trường như nước, nhiệt độ, nồng độ khí
carbon dioxide ở mức hợp lí.

2. Các biện pháp bảo quản nông sản sau thu hoạch
Nghiên cứu thông tin, hoạt động nhóm, hoàn
thành phiếu học tập sau:
Các biện pháp
Bảo quản khô
Bảo quản lạnh
Bảo quản trong
điều kiện nồng độ
khí carbon dioxide
cao

Đối tượng bảo quản

Phương pháp bảo
quản

25

Các biện pháp
Bảo quản khô

Đối tượng bảo
quản
Các loại hạt

Bảo quản lạnh

Rau, quả tươi

Bảo quản trong
Các loại nông
điều kiện nồng độ sản
khí carbon
dioxide cao

Cách thức bảo quản
Các hạt cần được phơi hoặc
sấy khô đến khi độ ẩm còn
khoảng 13% đến 16%.
Thực phẩm được giữ trong
các kho lạnh, tủ lạnh ở các
ngăn có nhiệt độ khác nhau
Thường sử dụng các kho kín,
quy mô lớn, có nồng độ khí
CO2 cao.
26

Thảo luận nhóm và hoàn thành các yêu cầu sau:
1. Khi vào phòng kín có hàm lượng carbon dioxide cao,
em cần lưu ý điều gì?
2. Theo em, có nên bảo quản rau quả tươi ở nhiệt độ
bằng hoặc thấp hơn 0oC để kéo dài thời gian bảo quản
không? Giải thích?
3. Cho một số loại nông sản sau: hạt lúa, quả cà chua,
rau muống, hành tây, hạt đỗ, bắp ngô tươi, hạt lạc, quả
dưa chuột, rau cải bắp, khoai tây, quả cam. Hãy lựa chọn
biện pháp bảo quản phù hợp cho từng loại nông sản và
giải thích.
27

1. Khi vào phòng kín có hàm lượng carbon dioxide
cao, em cần lưu ý điều gì?
- Ở người, khi nồng độ khí CO2 ngoài môi trường cao sẽ dẫn
đến tình trạng CO2 cạnh tranh với O2 để liên kết với các tế
bào hồng cầu, cơ thể bị thiếu khí O2 ảnh hưởng đến quá trình
hô hấp, gây nguy hiểm đến tính mạng.
- Như vậy, khi vào phòng kín có hàm lượng carbon dioxide
cao, để tránh nguy hiểm, em cần lưu ý không ở đó trong thời
gian quá lâu hoặc nên mở cửa để giảm bớt hàm lượng khí
carbon dioxide tạo điều kiện cho quá trình hô hấp diễn ra
thuận lợi.
28

2. Theo em, có nên bảo quản rau quả tươi ở nhiệt độ
bằng hoặc thấp hơn 0oC để kéo dài thời gian bảo
quản không? Giải thích?
Không nên bảo quản rau quả tươi ở nhiệt độ
bằng hoặc thấp hơn 0oC để kéo dài thời gian bảo
quản vì: Ở nhiệt độ bằng hoặc thấp hơn 0 oC nước
trong tế bào bị đóng băng, phá vỡ cấu trúc của tế
bào → Các tế bào bị chết, hư hại → Rau quả tươi sẽ
bị nhũn, hỏng.
29

3. Cho một số loại nông sản sau: hạt lúa, quả cà chua, rau
muống, hành tây, hạt đỗ, bắp ngô tươi, hạt lạc, quả dưa
chuột, rau cải bắp, khoai tây, quả cam. Hãy lựa chọn biện
pháp bảo quản phù hợp cho từng loại nông sản và giải thích.
- Lúa, hạt đỗ, hạt lạc có hàm lượng tinh bột cao, cần bảo quản
trong thời gian dài → Nên bảo quản khô.
- Quả cà chua, rau muống, hành tây, bắp ngô tươi, quả dưa
chuột, rau cải bắp, quả cam có hàm lượng nước cao, vitamin
và muối khoáng cao → Nên bảo quản lạnh.
- Khoai tây có thể bảo quản ở nơi thoáng mát, trong điều kiện
nhiệt độ thường.
30