BÀI 29. VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI SINH VẬT
LỚP HỌC HẠNH PHÚC

Truy cập trang wedsite trên google : https://beeclass.net/ : công cụ dạy học ->
túi mù ->chọn hình mặt cười ở góc bên phải, phía dưới -> khung trống hiện ra
-> nhập danh sách họ tên học sinh của lớp -> mỗi tên một dòng -> sau đó ấn
bắt đầu ->các túi mù lần lượt xuất hiện -> chọn ngẫu nhiên các túi mù -> tên
HS hiện ra -> đóng lại.

Ô CỬA BÍ MẬT

1

2
5

3

4

Câu 1. Chất nào chiếm khoảng 70% khối lượng trong cơ thể người?

Nước

Câu 2. Phân tử nước được cấu tạo từ những nguyên tử nào?

Mỗi phân tử nước được tạo thành từ 1 nguyên tử oxygen liên
kết với 2 nguyên tử hydrogen bằng liên kết cộng hóa trị.

Câu 3. Nếu cơ thể thiếu nước sẽ ảnh hưởng như thế nào?

Các quá trình sống cơ bản bị rối
loạn và có thể bị chết.

Câu 4. Để tạo năng lượng thực hiện được quá trình sống, con người và sinh
vật hàng ngày cần được cung cấp đầy đủ các chất gọi chung là gì?

Chất dinh dưỡng

Em hãy dự đoán nội dung
bài học?

BÀI 29. VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI SINH VẬT

I. Thành phần hóa học và cấu trúc và tính chất của nước
Liên kết cộng hóa
trị

Điện
tích

electro
n

Quan sát hình ảnh, đọc thông tin SGK, thảo luận
nhóm cặp đôi, em hãy cho biết:
1.Liên kết cộng hóa trị trong phân tử nước là gì?
2. Tính phân cực của phân tử nước được thể
hiện như thế nào?

3. Nhờ tính phân cực mà nước có vai trò gì
trong cơ thể sinh vật?

BÀI 29. VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI SINH VẬT

I. Thành phần hóa học và cấu trúc và tính chất của nước
Em hãy cho biết thành phần hóa học, cấu trúc và tính chất của nước?
- Mỗi phân tử nước được cấu tạo từ một nguyên tử oxygen liên kết với hai
nguyên tử hydrogen bằng liên kết cộng hóa trị.
- Nước có tính phân cực nên các phân tử nước hút lẫn nhau và hút các phân tử
phân cực khác.
- Nước là dung môi hòa tan nhiều chất.

BÀI 29. VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI SINH VẬT

II. Vai trò của nước đối với sinh vật.
Mẫu thí nghiệm: HS tiến hành trước ở nhà, ghi chép lại quá trình thực
hiện, chụp ảnh mẫu, báo cáo kết quả.
- Hai chậu cây nhỏ (có thể chọn các loại cây nhỏ như các loại rau mầm,...): Một chậu
thí nghiệm và một chậu đối chứng.
- Thực hiện thí nghiệm: Một chậu chứa cây được tưới nước đầy đủ (mẫu đối chứng)
và một chậu không tưới cây (mẫu thí nghiệm).
- Sau khoảng 2-3 ngày quan sát hiện tượng xảy ra với hai cây và đưa ra nhận xét.

Theo em, thí nghiệm trên chứng minh điều gì?
Thí nghiệm trên chứng minh “Nếu thiếu nước trong thời gian dài, cây
sẽ bị héo, giảm sức sống và có thể chết”.

BÀI 29. VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI SINH VẬT

II. Vai trò của nước đối với sinh vật.
Nêu vai trò của nước đối với sinh vật. Điều gì sẽ xảy ra nếu sinh vật
bị thiếu nước?

- Nước là thành phần cấu tạo chủ yếu của tế bào và cơ thể, là
nguyên liệu để tổng hợp chất hữu cơ trong quang hợp, là dung
môi hòa tan nhiều chất, góp phần vận chuyển các chất và điều
hòa thân nhiệt.

1.Điều gì sẽ xảy ra nếu cơ
thể con người và sinh vật
bị thiếu nước?
Nếu cơ thể sinh vật bị thiếu nước, các quá
trình sống cơ bản sẽ bị rối loạn và có thể bị
chết.
2.Khi bị nôn, sốt cao
hoặc tiêu chảy, cơ thể bị
mất rất nhiều nước.
Trong trường hợp đó, em
cần làm gì?
Khi bị nôn, sốt cao, tiêu chảy, cơ thể bị mất nước
nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến các hoạt động của
cơ thể và có thể nguy hiểm đến tính mạng. Do đó khi
bị nôn, sốt cao, tiêu chảy cần phải bổ sung nước
thông qua đồng hệ thống đồng vận chuyển glucose –
natri để cơ thể tái hấp thu nước, bù lại lượng nước đã

BÀI 29. VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI SINH VẬT

III. Vai trò của chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật.
Nhóm 1; 2
Nêu vai trò của chất dinh dưỡng đối với thực vật.
Câu 1: Chất dinh dưỡng có vai trò gì đối với
thực vật? Nêu một số biểu hiện ở thực vật khi
thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng.
Câu 2: Giải thích tại sao trong trồng trọt,
người ta thường trồng thay đổi các loài cây
khác nhau trên cùng một diện tích đất trồng
ở các mùa vụ khác nhau trong một năm?
Nhóm 3;4
Nêu vai trò của chất dinh dưỡng đối với động vật.
Hoàn thành bảng 29.1 SGK.

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Sản phẩm báo cáo của nhám 1;2.
Câu 1: 
- Chất dinh dưỡng là các chất hoá học được cơ thể sinh vật hấp thụ từ môi trường bên
ngoài, có vai trò cung cấp nguyên liệu cấu tạo nên tế bào, tham gia các phản ứng hoá học
trong tế bào và cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống, sinh trưởng và phát triển của
cơ thể sinh vật.
- Một số biểu hiện do thiếu hoặc thừa dinh dưỡng ở thực vật: 
+  Khi thiếu Bo thì chồi ngọn bị chết, các chồi bên cũng thui dần, hoa không hình thành, tỷ
lệ đậu quả kém, quả dễ rụng, rễ sinh trưởng kém, lá bị dày lên.
+ Thiếu Kali làm thân cây yếu, lá úa vàng dọc mép lá, cây dễ bị nhiễm vi sinh vật gây thối
rễ.
+ Thừa Nitơ sẽ làm cây sinh trưởng quá mạnh, do thân lá tăng trưởng nhanh mà mô cơ giới
kém hình thành nên cây rất yếu, dễ lốp đổ, dễ bị sâu bệnh tấn công. 
Câu 2: Trong trồng trọt, người ta thường trồng thay đổi các loài cây
khác nhau trên cùng một diện tích đất trồng ở các mùa vụ khác nhau
trong một năm nhằm sử dụng nguồn nước, các chất dinh dưỡng có
trong đất và nguồn phân bón đưa vào đất một cách hợp lý với mục
đích nâng cao năng suất cây trồng đồng thời có thể tạo ra một môi

Sản phẩm báo cáo của nhám 3; 4.

BÀI 29. VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI SINH VẬT

III. Vai trò của chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật.
Nêu vai trò của chất dinh dưỡng đối với cơ thể
sinh vật?
Chất dinh dưỡng cung cấp nguyên liệu và năng lượng để sinh vật
thực hiện các quá trình sống.
-Ở thực vật , chất dinh dưỡng là các chất khoáng.
-Ở động vật, chất dinh dưỡng là protein, carbohydrate, lipid,
vitamin và chất khoáng.

Đáp án

TRÒ CHƠI

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1

100 đ
90 đ
80 đ
70 đ
60 đ
50 đ
45 đ
40 đ
35 đ
30 đ
25 đ
20 đ
15 đ
10 đ
05 đ

Đáp án
Câu hỏi 1: 05 đ

Chất dinh dưỡng là gì?

- Chất

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1

100 đ
90 đ
80 đ
70 đ
60 đ
50 đ
45 đ
40 đ
35 đ
30 đ
25 đ
20 đ
15 đ
10 đ
05 đ

dinh dưỡng là các chất hoá học được cơ thể sinh vật hấp thụ từ môi
trường bên ngoài, có vai trò cung cấp nguyên liệu cấu tạo nên tế bào, tham
gia các phản ứng hoá học trong tế bào và cung cấp năng lượng cho các hoạt
động sống, sinh trưởng và phát triển của cơ thể sinh vật

Đáp án
Câu hỏi 2: 10 đ

Sinh vật có thể lấy chất dinh
dưỡng từ những nguồn nào?

- Sinh vật có thể lấy chất dinh dưỡng từ thức ăn
(từ động vật, thực vật,...), phân bón,...

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1

100 đ
90 đ
80 đ
70 đ
60 đ
50 đ
45 đ
40 đ
35 đ
30 đ
25 đ
20 đ
15 đ
10 đ
05 đ

Đáp án
Câu hỏi 3: 15 đ
Ở sinh vật, các chất dinh dưỡng được chia
thành những nhóm nào? Dựa vào đầu
để chia thành các nhóm đó?

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1

100 đ
90 đ
80 đ
70 đ
60 đ
50 đ
45 đ
40 đ
35 đ
30 đ
25 đ
20 đ
15 đ
10 đ
05 đ

- Ở động vật, các chất dinh dưỡng được chia thành 4 nhóm dựa vào bản chất hóa học cơ thể là: carbohydrate (chất
đường bột), lipid (chất béo), protein (chất đạm), vitamin và chất khoáng. Trong đó, carbohydrate, lipid, protein là các
chất cung cấp năng lượng; còn vitamin và chất khoáng là các chất không cung cấp năng lượng cho cơ thể.
- Ở thực vật, chất dinh dưỡng là muối khoáng. Dựa vào tỉ lệ có trong tế bào mà muối khoáng được chia thành: nhóm
có tỉ lệ lớn (C, H, O, N, P,…) tham gia cấu tạo nên cơ thể thực vật; nhóm có tỉ lệ nhỏ (Fe, Zn, Cu, Mo,…) tham gia
vào điều hòa quá trình trao đổi chất.

Đáp án
Câu hỏi 4: 20 đ
Chất dinh dưỡng có những vai
trò gì đối với cơ thể sinh vật?

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1

Chất dinh dưỡng có những vai trò cấu tạo nên các hợp chất
đặc trưng cho tế bào và cơ thể. Các hợp chất đặc trưng này sẽ
tham gia cấu tạo nên tế bào và cơ thể sinh vật.

100 đ
90 đ
80 đ
70 đ
60 đ
50 đ
45 đ
40 đ
35 đ
30 đ
25 đ
20 đ
15 đ
10 đ
05 đ

LUYỆN TẬP
Câu 1. Em hãy giải thích câu tục ngữ “Nhất nước, nhì phân, tam cần,
tứ giống” ?
Câu 2. Hãy tìm hiểu và nêu một số loại thức ăn có trong bữa ăn hằng
ngày để phòng tránh bệnh bướu cổ.
 em hãy đề xuất những lưu ý trong việc chăm sóc sức khỏe để cơ
thể/ cây cối phát triển khỏe mạnh.

GỢI Ý
Câu 1. Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống là câu tục ngữ của nhân dân ta chỉ ra 4 yếu
tố quan trọng để làm nên một vụ mùa bội thu trong nông nghiệp lúa nước, đó là 4 yếu tố:
Nước, Phân bón, Công chăm sóc, Giống lúa.
 Nhất nước: Thứ nhất là Nước. Ruộng lúa phải đảm bảo nước đầy đủ.
 Nhì phân: Thứ nhì là Phân Bón. Phân Bón cần được bón đúng loại, đầy đủ và đúng
thời điểm.
 Tam cần: Thứ ba là Cần, tức là lao động, bỏ công sức chăm sóc, ví dụ làm cỏ, diệt trừ
sâu bệnh, v.v..
 Tứ giống: Thứ tư là Giống, tức là giống lúa, giống tốt thì mới cho năng suất cao, khả
năng chống chịu sâu bệnh tốt. Đây là 4 yếu tố quan trọng để có một vụ mùa bội thu,
năng suất cao.

GỢI Ý

Câu 2. 
Để phòng tránh bị bệnh bướu cổ, nên bổ sung các loại thức ăn có chứa
iot trong bữa ăn hằng ngày như trứng gà, rau cần, cải bẹ, cá biển,....

BÀI TẬP
Câu 1: Hình bên mô tả ba người A, B, C đang ở các
mức cân nặng khác nhau. Trong đó, người B có mức
cân nặng bình thường. Quan sát hình và trả lời các câu
hỏi sau: 
a) Hình ảnh của người A và người C đang thể hiện vấn
để gì? 
b) Theo em, vấn để đó có thể xuất phát từ những
nguyên nhân nào? 
c) Để khắc phục được vấn đề trên, chúng ta cần có
những biện pháp nào?

TL:
a) Hình ảnh của người A và người C đang thể hiện: người A bị thiếu cân, gầy; người C bị thừa cân, béo phì.
b) Vấn để này có thể xuất phát từ những nguyên nhân:
- Nguyên nhân bên ngoài ( nguyên nhân chủ quan):
+ Chế độ ăn không hợp lý, không cân đối các chất dinh dưỡng: ở người A, có thể họ đang nhịn ăn quá mức;
còn người C đang ăn quá nhiều, lạm dụng các thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhanh,...
+ Chế độ vận động không hợp lý: Người A có thể đang vận động quá nhiều, quá sức; người C có thể lười vận
động dẫn đến sự tích tụ mỡ thừa.
- Nguyên nhân bên trong: Do cơ thể không hấp thu được chất dinh dưỡng (ở người A) hoặc do gene di truyền
gây bệnh béo phì (người C); do một số bệnh làm rối loạn chuyển hóa trong cơ thể, mất cân bằng trong hấp thu
dinh dưỡng.
c) Để khắc phục được vấn đề trên, chúng ta cần có những biện pháp:
- Cần có chế độ ăn uống hợp lý, bổ sung đầy đủ và đa dạng dinh dưỡng từ thức ăn, hạn chế ăn các thực phẩm
như đồ nhiều dầu, mỡ; nước ngọt, đồ ăn nhanh,...
- Có chế độ tập luyện thể dục, thể thao, lao động hợp lý: Không hoạt động quá mức, tập các bài thể dục có tác
dụng tăng cơ (người A) hoặc thường xuyên vận động, tập luyện các bài tập giảm mỡ, tăng cơ (người B).
- Thường xuyên đi khám định kỳ để phát hiện các bệnh có thể gây ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng trong
cơ thể.

Câu 2: Nước là một yếu tố điều tiết nhiệt độ môi trường vì chúng có khả năng hấp thụ
một lượng nhiệt tương đối lớn từ không khí khi quá nóng hoặc thải nhiệt dự trữ khi quá
lạnh cho phép các cơ thể sống có thể thích nghi với sự thay đổi của nhiệt độ môi trường.
Dựa vào thông tin trên, hãy trả lời các câu hỏi sau: 
a) Tại sao môi trường nước có nhiệt độ ổn định hơn so với môi trường trên cạn? 
b) Khi nghe dự báo thời tiết sắp trở nên giá rét, những người nông dân thường tưới nước
cho cây trồng vào buổi sáng khi có ánh nắng mặt trời. Việc làm này giúp ích gì cho cây?
TL:
a) Môi trường nước có nhiệt độ ổn định hơn so với môi trường trên cạn vì chúng có
khả năng hấp thụ một lượng nhiệt tương đối lớn từ không khí khi quá nóng hoặc thải
nhiệt dự trữ khi quá lạnh cho phép các cơ thể sống có thể thích nghi với sự thay đổi
của nhiệt độ môi trường
b) Khi nghe dự báo thời tiết sắp trở nên giá rét, những người nông dân thường tưới
nước cho cây trồng vào buổi sáng khi có ánh nắng mặt trời. Việc làm này giúp cho
cây có thể giữ được nguồn nhiệt trong đất tốt hơn, giảm bớt tác động của thời tiết giá
lạnh đến cây.