Môn: Sinh học 10

1

Hãy nhìn xung
quanh và tìm vật
không sống và cơ
thể sống ?
Cho biết sinh vật khác với
vật vô sinh ở những điểm
nào?

Bài 3:
CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC CỦA THẾ
GIỚI SỐNG

Bài 3: CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
I. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống.
1. Tìm hiểu khái niệm cấp độ tổ chức sống.
- Là cấp độ tổ chức của vật chất có biểu hiện đầy đủ đặc tính
của sự sống như sinh trưởng, phát triển, sinh sản, cảm ứng,
chuyển hóa vật chất và năng lượng ,…

CÁC
CƠ BẢN
CỦA
THẾ
GIỚI SỐNG
I. Các I.cấp
độCẤP
tổ chức
của thế
giới
sống.
1. Tìm hiểu khái niệm cấp độ tổ chức sống.

Quan sát hình 3.1 và đoạn phim, hãy cho biết những cấp độ tổ
chức nào có đầy đủ các đặc điểm của sự sống?

Quan sát hình bên và cho biết những cấp độ tổ chức nào có
đầy đủ các đặc điểm của sự sống ???

Bài 3: CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
I. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống.
1. Tìm hiểu khái niệm cấp độ tổ chức sống.
- Là cấp độ tổ chức của vật chất có biểu hiện đầy đủ đặc tính
của sự sống như sinh trưởng, phát triển, sinh sản, cảm ứng,
chuyển hóa vật chất và năng lượng…
- Các cấp tổ chức cơ bản của thế giới sống bao gồm: tế bào,
cơ thể, quần thể, quần xã và hệ sinh thái.

Nếu tế bào cơ tim, mô
cơ tim, quả tim, hệ tuần
hoàn bị tách khỏi cơ
thể thì chúng có hoạt
động không? Vì sao?

Trả lời:
Không. Vì thiếu sự phối hợp điều
chỉnh của các hệ cơ quan khác như:
hệ hô hấp, hệ tiêu hóa…. Có trong
cơ thể toàn vẹn.

Tại sao tế bào được gọi là đơn vị
cơ bản cấu tạo nên mọi cơ thể sinh
vật?
Mọi cơ thể sống đều được cấu tạo từ
tế bào và tế bào chỉ được sinh ra bằng
cách phân chia tế bào

Bài 3: CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
I. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống.
1. Tìm hiểu khái niệm cấp độ tổ chức sống.
- Là cấp độ tổ chức của vật chất có biểu hiện đầy đủ đặc tính
của sự sống như sinh trưởng, phát triển, sinh sản, cảm ứng,
chuyển hóa vật chất và năng lượng…
- Các cấp tổ chức cơ bản của thế giới sống bao gồm: tế bào,
cơ thể, quần thể, quần xã và hệ sinh thái.
- Tất cả cấp độ tổ chức cơ bản của thế giới sống đều được cấu
tạo từ một hoặc nhiều tế bào.

2. Mối quan hệ giữa các cấp độ tổ chức của thế giới sống

A

Đáp án

B

1. Mô

1-

A. là tập hợp các tế bào giống nhau cùng thực hiện một chức năng nhất
định.

2. Cơ quan

2-

B. được cấu tạo từ các cơ quan và hệ cơ quan.

3. Hệ cơ quan

3-

4. Cơ thể

4-

5. Quần thể

5-

6. Quần xã

6-

7. Hệ sinh thái

7-

8. Sinh quyển

8-

C. bao gồm nhiều quần xã và môi trường sống của chúng tạo nên 1 thể
thống nhất
D. tập hợp tất cả các hệ sinh thái trên Trái Đất và sinh cảnh của chúng,
là cấp tổ chức cao nhất và lớn nhất của sự sống
E. tập hợp của nhiều mô khác nhau
F. gồm nhiều quần thể của các loài khác nhau cùng sống trong 1 vùng
địa lý nhất định.
G. nhóm các cá thể cùng loài cùng sống trong 1 khu phân bố xác định.
H. tập hợp của nhiều cơ quan khác nhau cùng thực hiện một chức năng
nhất định.

Ghép 1 câu ở cột A với 1 câu ở cột B cho phù hợp?

A

Đáp án

B

1. Mô

1 - A

A. là tập hợp các tế bào giống nhau cùng thực hiện một chức năng nhất
định.

2. Cơ quan

2 - E

3. Hệ cơ quan

3 - H

E. tập hợp của nhiều mô khác nhau
H. tập hợp của nhiều cơ quan khác nhau cùng thực hiện một chức năng
nhất định.

4. Cơ thể
5. Quần thể

4 - B
5 - G

B. được cấu tạo từ các cơ quan và hệ cơ quan.
G. nhóm các cá thể cùng loài cùng sống trong 1 khu phân bố xác định.

6. Quần xã

6 -

F. gồm nhiều quần thể của các loài khác nhau cùng sống trong 1 vùng
địa lý nhất định.

7. Hệ sinh thái 7 8. Sinh quyển

F

C. bao gồm nhiều quần xã và môi trường sống của chúng tạo nên 1 thể
C
thống nhất
8 D. tập hợp tất cả các hệ sinh thái trên Trái Đất và sinh cảnh của chúng,
D là cấp tổ chức cao nhất và lớn nhất của sự sống

- Tế bào : Tập hợp của nhiều bào quan. Tế bào là cấp
tổ chức nhỏ nhất của sự sống. Cơ thể sinh vật được
cấu tạo từ 1 hay nhiều tế bào

-Mô : là tập hợp các tế bào giống nhau cùng thực hiện
một chức năng nhất định.
Mô thần kinh

Tiêu bản mô
cơ tim

Cơ quan : tập hợp
của nhiều mô khác
nhau.

- Hệ cơ quan :
tập hợp của
nhiều cơ quan
khác nhau cùng
thực hiện một
chức năng nhất
định.

Cơ thể : được cấu tạo từ các cơ quan và hệ cơ quan.

- Quần thể: Tập hợp các cá thể của cùng 1 loài, cùng sinh
sống trong 1 khoảng không gian xác định, vào 1 thời gian
nhất đinh, có khả năng sinh sản và tạo thành những thế hệ
mới.

- Quần xã: là 1 tập hợp các quần thể sinh vật thuộc
nhiều loài khác nhau, cùng sống trong 1 không gian và
thời gian nhất định .

- Hệ sinh thái : bao gồm quần xã sinh vật và sinh cảnh
(môi trường vô sinh của quần xã)

- Sinh quyển : tập hợp tất
cả các hệ sinh thái trên
Trái Đất và sinh cảnh của
chúng, là cấp tổ chức cao
nhất và lớn nhất của sự
sống

2. Mối quan hệ giữa các cấp độ tổ chức của thế giới sống
- Tế bào là đơn vị tổ chức nhỏ nhất được tổ chức từ bậc cấu trúc nhỏ hơn là
các bào quan, phân tử, nguyên tử.
- Tiếp đến là cấp độ tổ chức ở bậc cơ thể, đây là cấp độ tổ chức sống có các
bậc cấu trúc trung gian là mô, cơ quan, hệ cơ quan.
- Tập hợp các cá thể của cùng một loài sống trong một khu vực địa lí nhất
định và vào thời điểm nhất định tạo nên quần thể.
- Các quần thể của nhiều loài khác nhau cùng tồn tại trong một khu vực địa lí
ở cùng một thời điểm tạo nên cấp tổ chức được gọi là quần xã. Các quần xã tương
tác với nhau và với môi trường tạo nên cấp tổ chức hệ sinh thái.
- Mối quan hệ hữu cơ giữa các cấp độ tổ chức dựa trên các hoạt động sống ở
cấp độ tế bào.

BÀI 3. CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
II. Đặc
điểm chung
của các cấp
tổ chức của
thế giới
sống

1. Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc
 

- Tổ chức sống cấp dưới sẽ làm cơ sở để hình thành
nên tổ chức sống cấp trên.

Quần xã

Cơ thể
Tế bào

Quần
thể
- Loài

Hệ
sinh
thái

Sinh
quyển

BÀI 3. CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
II. Đặc
điểm chung
của các cấp
tổ chức của
thế giới
sống

1. Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc
 

- Tổ chức sống cấp dưới sẽ làm cơ sở để hình thành
nên tổ chức sống cấp trên.
- Mỗi cấp tổ chức sống đều được cấu thành từ những
bộ phận nhỏ hơn tương tác với nhau tạo nên những
đặc điểm mới mà cấp tổ chức nhỏ hơn không có (gọi
là đặc tính nổi trội).

II. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA THẾ GIỚI SỐNG
1. Tổ chức theo nguyên tắc thứ
bậc
ĐẶC
ĐIỂM
NỔI
TRỘI

Một tế bào thần kinh

Dẫn truyền xung thần
kinh

Nhiều tế bào thần
kinh-> mô thần kinh>

Trí thông minh và tình
cảm

Trí thông minh và tình cảm là đặc tính nổi
trội của mô so với từng tế bào

II. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA THẾ GIỚI SỐNG

ĐẶC
ĐIỂ
M
NỔI
TRỘ
I

Một cơ thể cừu

Không tự sinh sản được

Quần thể cừu

Sinh sản tạo thế hệ sau

Sinh sản là đặc tính nổi trội của quần thể so
với cơ thể

II. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA THẾ GIỚI SỐNG

ĐẶC
ĐIỂ
M
NỔI
TRỘ
I

Quần thể

Chỉ có mối quan hệ cùng
loài

Quần xã

Có mối quan hệ khác loài

Quan hệ khác loài là đặc tính nổi
trội của quần xã so với quần thể

BÀI 3. CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
II. Đặc
điểm chung
của các cấp
tổ chức của
thế giới
sống

2. Hệ thống mở và tự điều
chỉnh

- Các cấp độ tổ chức sống luôn diễn ra
quá trình trao đổi chất và năng lượng với
môi trường nên được gọi là hệ thống mở.
- Hệ thống mở cũng là hệ thống luôn tiếp
nhận và xử lí thông tin từ môi trường,
đồng thời truyền thông tin trong hệ thống
cũng như giữa các hệ thống sống.
- Cơ chế tự điều chỉnh nhằm đảm bảo duy
trì và điều hoà các hoạt động sống trong
hệ thống để tồn tại và phát triển (gọi là sự
cân bằng nội môi).

Thỏ rừng vùng tuyết mùa hè

Thỏ rừng vùng tuyết mùa đông

Khả năng tự điều chỉnh để thích nghi với môi trường

Tự sao của ADN
Phát sinh đột biến

Vì sao sự sống tiếp diễn liên tục từ thế hệ này sang thế hệ khác?

BÀI 3: CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
II. Đặc
điểm
chung
của
các
cấp tổ
chức
của
thế
giới
sống

3. Liên tục tiến hoá

- Thông tin di truyền trong các phân tử DNA
được truyền từ tế bào này sang tế bào
khác, từ thế này sang thế hệ khác một
cách tương đối chính xác nhưng cũng luôn
phát sinh những đột biến.
- Đồng thời, môi trường sống khác nhau tạo
ra áp lực chọn lọc những cá thể đột biến có
kiểu hình thích nghi nhất với môi trường.
→ Như vậy, chính sự phát sinh các biến dị
di truyền và áp lực của chọn lọc là cơ sở
thúc đẩy sự tiến hóa liên tục của thế giới

Câu 1: Các cấp tổ chức sống cơ bản được sắp xếp từ thấp đến cao:
A. Tế bào  Cơ thể  Quần thể  Quần xã  Hệ sinh thái  Sinh
quyển.
B. Tế bào  Cơ thể  Quần xã  Quần thể  Hệ sinh thái  Sinh
quyển.
C. Tế bào  Cơ thể  Quần thể  Hệ sinh thái  Sinh quyển  Quần
xã.
D. Tế bào  Cơ thể  Hệ sinh thái  Sinh quyển  Quần thể  Quần
xã.

Đáp án: A

40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54

39

09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
2
24 3

25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38

QUAY

55
56
57
58
59
60
01
02
03
04
05
06
07
08

NEXT

2

1
3

4

5

CÂU HỎI 1
Cơ thể người gồm các cấp độ tổ chức nào dưới đây
A. Tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan
B. Quần thể
C. Cơ quan
D. Quần xã

ĐÁP ÁN
A. Tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan

QUAY VỀ

CÂU HỎI 2
Các loài sinh vật mặc dù rất khác nhau nhưng
chúng vẫn có những đặc điểm chung là vì:
A. Chúng sống trong những môi trường giống nhau
B. Chúng đều được cấu tạo từ tế bào
C. Chúng đều có chung một tổ tiên
D. Chúng đều cấu tạo như nhau
ĐÁP ÁN
C. Chúng đều có chung một tổ tiên

QUAY VỀ

CÂU HỎI 3
Đặc tính quan trọng nhất đảm bảo
tính bền vững và ổn định tương đối của tổ
chức sống là:
A. Trao đổi chất và năng lượng
B. Sinh sản
C. Sinh trưởng và phát triển
D. Khả năng tự điều chỉnh và cân bằng nội
môi
ĐÁP ÁN
D. Khả năng tự điều chỉnh và cân bằng nội môi

QUAY VỀ

CÂU HỎI 4
 “Tổ chức sống cấp thấp hơn làm nền
tảng để xây dựng nên tổ chức sống cấp
cao hơn” giải thích cho nguyên tắc nào
của thế giới sống?
A.Nguyên tắc thứ bậc.    
B. B. Nguyên tắc mở.
C. Nguyên tắc tự điều chỉnh.    
D. Nguyên tắc bổ sung
ĐÁP ÁN
A. Nguyên tắc thứ bậc.    

QUAY VỀ

CÂU HỎI 5
"Đàn voi sống trong rừng" thuộc cấp độ tổ chức sống
nào dưới đây?
A. Cá thể.    B. Quần thể.    C. Quần xã    D. Hệ sinh thái

ĐÁP ÁN
B. Quần thể.

QUAY VỀ